Australia phát triển công nghệ vệ tinh dự báo nguy cơ cháy rừng

Theo phóng viên TTXVN tại Australia, các nhà khoa học tại Đại học Quốc gia Australia (ANU) đang phát triển công nghệ vệ tinh đầu tiên trên thế giới có khả năng theo dõi mức độ dễ cháy của rừng bạch đàn từ không gian, qua đó hỗ trợ dự báo và phòng ngừa cháy rừng.

 

Dự án mang tên OzFuel sử dụng các cảm biến hồng ngoại để phát hiện những đặc điểm hóa học của lá bạch đàn liên quan đến khả năng bắt lửa, như độ ẩm, hàm lượng dầu, cellulose và lignin. Nhóm nghiên cứu ANU đã phân tích hàng nghìn mẫu lá để xác định các bước sóng hồng ngoại có thể được sử dụng để nhận diện những đặc điểm này từ vệ tinh.       

Theo các nhà nghiên cứu, dữ liệu từ OzFuel có thể giúp xác định những khu vực có nguy cơ cháy cao, hỗ trợ cơ quan chức năng lập kế hoạch phòng cháy, dự báo diễn biến đám cháy và triển khai lực lượng ứng phó. Công nghệ này đã được thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và nhóm nghiên cứu đang hướng tới việc đưa một vệ tinh nguyên mẫu lên quỹ đạo để kiểm chứng khả năng hoạt động trong thực tế.      

Giáo sư Marta Yebra, người đứng đầu dự án OzFuel, cho biết không có một yếu tố duy nhất quyết định mức độ dễ cháy của cây bạch đàn. Các đặc điểm về độ ẩm và thành phần hóa học của lá đều có thể ảnh hưởng đến khả năng bắt lửa.           

ANU cho biết vệ tinh nguyên mẫu của dự án có thể sẵn sàng phóng trong 18 tháng tới nếu có nguồn vốn cần thiết. Chi phí cho nhiệm vụ thử nghiệm ban đầu ước tính khoảng 15 triệu AUD (10 triệu USD). Tuy nhiên, dự án hiện đang tạm dừng do chưa có nguồn vốn để chuyển từ giai đoạn nghiên cứu, thử nghiệm trên mặt đất sang thử nghiệm trong không gian.            

Các nhà khoa học cho rằng việc phát triển năng lực quan sát Trái Đất bằng vệ tinh của Australia cũng có ý nghĩa đối với công tác phòng chống thiên tai. Hiện Australia vẫn phụ thuộc đáng kể vào dữ liệu từ các vệ tinh do nước ngoài vận hành trong các tình huống khẩn cấp. OzFuel được thiết kế phù hợp với điều kiện rừng và thảm thực vật của Australia, trong đó tập trung vào các loài bạch đàn.            

Tháng 7/2026, Chính phủ Australia công bố Tuyên bố về Không gian, xác định các dịch vụ vũ trụ phục vụ những nhu cầu thiết yếu, trong đó có quan sát Trái Đất và ứng phó tình trạng khẩn cấp, là một trong những lĩnh vực ưu tiên. Chính phủ cũng đã đầu tư 448,7 triệu AUD trong 11 năm để bảo đảm tiếp cận dữ liệu từ chương trình vệ tinh Landsat Next của Mỹ.            

Theo Giáo sư Yebra, đầu tư vào công nghệ giúp phòng ngừa và chuẩn bị ứng phó với cháy rừng có thể mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể. Dẫn các nghiên cứu nói chung về thiên tai, bà cho biết trung bình mỗi 1 AUD đầu tư cho công tác phòng ngừa có thể mang lại khoảng 10 AUD lợi ích thông qua giảm thiểu thiệt hại. Bà Yebra cho rằng, nếu tăng đầu tư vào các công nghệ cung cấp thông tin phục vụ lập kế hoạch phòng cháy, Australia có thể tiết kiệm hơn 8,5 tỷ AUD trong 30 năm.