Bảo đảm an ninh mạng trong phát triển tài sản số

Đây là nội dung được các chuyên gia nhấn mạnh tại hội thảo Kỷ nguyên tài sản số: Hành lang pháp lý và an ninh mạng 2026, do Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo thuộc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh cùng một số đơn vị phối hợp tổ chức ngày 8/2.

Một trong những nội dung được quan tâm tại hội thảo là việc hệ thống các quy định pháp luật mới liên quan đến tài sản số bắt đầu được áp dụng từ năm 2026, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển thị trường tài sản số tại Việt Nam, góp phần hình thành môi trường đầu tư minh bạch hơn và bền vững hơn.

Ông Trần Quý, Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam cho biết, kinh tế số chiếm khoảng 22% trong GDP toàn cầu, trong đó các quốc gia Đông Nam Á đang nổi lên như khu vực dẫn đầu nhờ khả năng khắc phục những hạn chế hạ tầng tài chính truyền thống. Dự kiến đến cuối năm 2026, quy mô kinh tế số Việt Nam có thể đạt khoảng 50 tỷ USD.

Tại Việt Nam, nền tảng pháp lý cho lĩnh vực này ngày càng được hoàn thiện theo hướng đồng bộ; trong đó, có thể kể đến 4 trụ cột chính sách lớn, gồm: Luật Công nghiệp Công nghệ số có hiệu lực từ 1/1/2026; trong đó, công nhận tài sản số; cơ chế sandbox được triển khai theo Nghị định 94/2025/NĐ-CP (quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực ngân hàng); hình thành Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh với các chính sách ưu đãi nhằm thu hút nguồn lực; tăng cường minh bạch hóa nghĩa vụ tài chính và thuế.

Theo ông Trần Quý, khó khăn và thách thức lớn nhất hiện nay là sự thay đổi thói quen và tư duy của các chủ thể tham gia thị trường. Trên cơ sở đó, ông khuyến nghị doanh nghiệp chủ động tận dụng cơ chế sandbox để thử nghiệm các mô hình kinh doanh và chuyển đổi số gắn với tài sản thực (RWA); trong khi đó, nhà đầu tư cần thay đổi tư duy, từ bỏ “đầu cơ lướt sóng”, hướng tới đầu tư giá trị dài hạn. Đặc biệt, để thúc đẩy sự phát triển bền vững của kinh tế số Việt Nam, cần có sự gắn kết và phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước - Nhà trường - Nhà đầu tư - Doanh nghiệp. Bên cạnh đó, ông cũng đề xuất sáng kiến thành lập Hiệp hội Kinh tế On-chain Việt Nam, nhằm kết nối cộng đồng và thúc đẩy sự phát triển minh bạch của thị trường.

Theo các chuyên gia, khả năng tạo lập tài sản số hiện nay không còn giới hạn ở các doanh nghiệp lớn, mà ngay cả cá nhân cũng có thể tạo tài sản số từ giá trị thực của mình, hoặc các doanh nghiệp, mô hình kinh doanh truyền thống số hoá để tham gia vào nền kinh tế số. Tuy nhiên, song hành với cơ hội là những rủi ro ngày càng gia tăng về an ninh mạng và bảo mật tài sản số.

Ông Võ Đỗ Thắng, Giám đốc Trung tâm đào tạo quản trị và an ninh mạng ATHENA cho rằng, rủi ro mất tài sản số có thể gia tăng khi các hoạt động số hóa diễn ra mạnh mẽ. Vì vậy, việc nâng cao nhận thức và trang bị kiến thức cơ bản về an ninh mạng cho cá nhân, doanh nghiệp và nhà đầu tư là yêu cầu cấp thiết nhằm hạn chế rủi ro và bảo đảm an toàn cho các giao dịch trong môi trường số.

Ở góc độ nguồn nhân lực, bà Đỗ Thị Hồng Hà, Phó trưởng khoa Khoa Kinh doanh, Trường Đại học Hoa Sen cho rằng, các cơ sở giáo dục đại học giữ vai trò quan trọng trong việc chuẩn bị lực lượng lao động đáp ứng yêu cầu mới của thị trường. Việc gắn kết chương trình đào tạo với thực tiễn, cập nhật các xu hướng công nghệ và tài chính số sẽ giúp sinh viên có nền tảng vững chắc hơn khi tham gia vào hệ sinh thái kinh tế số. Theo đó, nhà trường đã triển khai đào tạo ngành Fintech là một ngành học chính thức thay vì chỉ là môn học, tập trung vào các trụ cột gồm trí tuệ nhân tạo, blockchain, an ninh mạng và dữ liệu. Triết lý đào tạo cũng được chuyển từ yêu cầu “biết làm” sang “làm có trách nhiệm” và tuân thủ pháp lý.