Bầu cử Tổng thống Mỹ: Thế nào là phiếu đại cử tri?

Một gia đình cùng nhau đi bỏ phiếu trực tiếp dịp cuối tuần. Ảnh: Kiều Trang, Phóng viên TTXVN tại Washington DC, Mỹ

Thể thức bầu cử ở Mỹ quy định cử tri không bầu trực tiếp tổng thống mà chỉ bầu đại cử tri tại tiểu bang mình cư trú, trong khi việc bầu tổng thống sẽ thuộc về trách nhiệm của cử tri đoàn gồm 538 người, còn gọi là các đại cử tri.

Để trở thành tổng thống thứ 47 của nước Mỹ trong cuộc bầu cử năm nay, ứng cử viên Donald Trump của Đảng Cộng hòa hoặc ứng cử viên Kamala Harris của Đảng Dân chủ phải đạt được ít nhất 270/538 phiếu đại cử tri.

Thường thì mỗi bang được phân bổ số lượng đại cử tri nhất định dựa trên dân số. Song điều đáng nói là hầu hết các bang của Mỹ bầu đại cử tri theo thể thức “được ăn cả, ngã về không”, nghĩa là ứng cử viên giành được nhiều phiếu bầu phổ thông hơn ở bang nào sẽ nghiễm nhiên sở hữu toàn bộ phiếu đại cử tri của bang đó. Chẳng hạn, bang Pennsylvania được phân bổ 19 phiếu đại cử tri, nếu ông Donald Trump hoặc bà Kamala Harris, ai giành được nhiều phiếu phổ thông nhất ở bang này sẽ đoạt toàn bộ 19 phiếu đại cử tri, trong khi người kia không được gì. Thế nên mới có chuyện một ứng cử viên có thể giành được nhiều phiếu phổ thông hơn nhưng vẫn thất bại do thua số phiếu đại cử tri so với đối thủ. Ví dụ điển hình là cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2016, cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton nhận được nhiều hơn tỷ phú Donald Trump khoảng 3 triệu phiếu phổ thông trên toàn quốc nhưng cuối cùng vẫn thất bại do thua về tổng số phiếu đại cử tri.

Trong trường hợp không có ứng cử viên nào giành được đa số phiếu đại cử tri, Hạ viện Mỹ sẽ bỏ phiếu bầu tổng thống. Tuy vậy, trong lịch sử bầu cử Mỹ, điều này mới xảy ra một lần vào năm 1824.

Một số người Mỹ cho rằng nên loại bỏ phiếu đại cử tri và chỉ sử dụng phiếu phổ thông để trực tiếp bầu tổng thống, nhưng cũng không ít người tin rằng cần duy trì hệ thống đại cử tri đoàn để các bang đông dân không “lấn át” các bang nhỏ hơn.

Đại cử tri là các cá nhân được lựa chọn để đại diện cho từng bang bỏ phiếu bầu tổng thống. Phiếu bầu của đại cử tri mới là lá phiếu trực tiếp bầu ra tổng thống Mỹ.

Mỗi bang ở Mỹ được phân chia số lượng đại cử tri dựa trên số lượng nghị sĩ của bang này trong quốc hội liên bang.

Cụ thể, mỗi bang được phân số đại cử tri bằng tổng số thượng nghị sĩ và dân biểu của bang đó. Trong khi số thượng nghị sĩ luôn cố định là 2 người đối với tất cả 50 bang và thủ đô Washington D.C thì số dân biểu mỗi bang lại thay đổi theo từng năm và phụ thuộc vào dân số bang.

Ví dụ, bang California (bang đông dân nhất nước Mỹ) có dân số gần 39 triệu người và được phân 52 dân biểu. Do đó, bang này được chia tổng cộng 54 phiếu đại cử tri. Trong khi đó, bang ít dân nhất là Wyoming chỉ có chưa đầy 580.000 người nên chỉ được phân 1 dân biểu và 3 phiếu đại cử tri.

Số lượng đại cử tri của mỗi bang thay đổi qua từng kỳ bầu cử, nhưng tổng số đại cử tri toàn quốc luôn cố định là 538 người. Bất kỳ ứng viên nào giành quá bán phiếu đại cử tri, tức ít nhất 270 phiếu, sẽ đắc cử tổng thống.