Bến phà Cồn Khương (Cần Thơ) được trình đề án khai thác trở lại

Việc này nhằm tạo cơ sở tháo gỡ khó khăn kéo dài tại bến phà Cồn Khương - Thành Lợi sau gần 5 năm ngưng hoạt động cũng như khai thác các bến thủy trên địa bàn thành phố.

Theo ông Mai Văn Tân, Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Cần Thơ, khi được cơ quan có thẩm quyền thông qua, đề án sẽ tạo cơ sở để địa phương giải quyết đúng quy định pháp luật đối với bến phà Cồn Khương nói riêng và các bến phà khác trên địa bàn thành phố nói chung.

Trước đó, ông Nguyễn Kỳ Nam, Trưởng Ban Đô thị HĐND thành phố Cần Thơ đề nghị UBND thành phố chỉ đạo rà soát, hoàn thiện hồ sơ dự thảo nghị quyết theo hướng phân cấp thẩm quyền phê duyệt đề án cho thuê quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa cho cấp tỉnh và cấp xã quản lý. Dự thảo nghị quyết này dự kiến sẽ được trình HĐND thành phố xem xét tại kỳ họp gần nhất nhằm tháo gỡ vướng mắc kéo dài.

Liên quan đến bến phà Cồn Khương, phóng viên TTXVN đã có bài viết phản ánh thực trạng khó khăn của Hợp tác xã Giao thông vận tải Thành Lợi – đơn vị đối lưu phía tỉnh Vĩnh Long, rơi vào bờ vực phá sản do bến phà ngưng hoạt động.

Phản ánh với phóng viên về những khó khăn của các xã viên HTX Thành Lợi từ khi bến phà Cồn Khương ngưng hoạt động từ tháng 7/2020 đến nay, ông Thái Công Danh, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Thành Lợi cho biết, cuộc sống của 28 xã viên gần như rơi vào cảnh bế tắc. Suốt gần 5 năm qua, dù phương tiện không thể vận hành, hợp tác xã vẫn phải duy trì chi phí thuê bến bãi neo đậu, thuê người trông coi khoảng 6 triệu đồng mỗi tháng cùng các chi phí bảo dưỡng phương tiện để tránh xuống cấp. Tình hình khó khăn kéo dài buộc đơn vị phải bán bớt một trong ba chiếc phà để lấy kinh phí duy trì, tu sửa những chiếc còn lại. Nhiều xã viên rơi vào cảnh nợ nần do trước đó đã vay mượn ngân hàng đầu tư phương tiện với hy vọng có thu nhập ổn định.

Điển hình là trường hợp bà Nguyễn Thị Phương Phi, một thành viên của hợp tác xã, đã vay ngân hàng hơn 500 triệu đồng để góp vốn vào bến phà. Do nguồn thu nhập bị cắt đứt hoàn toàn suốt 5 năm, bà Phi phải trả lãi suất ngân hàng hằng tháng và đến nay đã không còn khả năng chi trả. Trong bối cảnh đó, thỏa thuận đối lưu giữa hai bến vẫn còn hiệu lực, các phương tiện của HTX Thành Lợi luôn trong tư thế sẵn sàng hoạt động nhưng vẫn phải nằm bờ chờ đợi các bước thủ tục từ phía thành phố Cần Thơ.

Theo hồ sơ quản lý, bến phà Cồn Khương được đưa vào khai thác năm 2018 theo hình thức đấu giá công khai với thời hạn 3 năm. Công trình có quy mô gồm một bến khách với hệ thống cầu tàu, nhà chờ diện tích 136m², tổng diện tích sử dụng khoảng 1.844m². Tổng giá trị đầu tư ban đầu của bến phà là hơn 1,69 tỷ đồng, giá trị còn lại hiện khoảng 846 triệu đồng. Trong giai đoạn từ năm 2018 đến năm 2020, bến phà này hoạt động, đóng góp cho ngân sách nhà nước hơn 7 tỷ đồng, riêng năm 2019 đạt trên 4,36 tỷ đồng.

Kết quả đấu giá năm 2018 quy định đơn vị trúng thầu phải nộp vào ngân sách tổng cộng gần 18 tỷ đồng, tương đương khoảng 494 triệu đồng mỗi tháng. Việc để bến phà ngừng hoạt động suốt gần 5 năm qua đã khiến ngân sách thành phố bị thất thu một khoản tiền lớn, đồng thời khiến cơ sở hạ tầng kỹ thuật đã đầu tư bị lãng phí và ngày càng xuống cấp.

Tuyến phà Cồn Khương (thuộc phường Cái Khế, thành phố Cần Thơ) kết nối đối lưu với bến Thành Lợi (thuộc xã Tân Quới, tỉnh Vĩnh Long) được xác định là bến loại I theo Quy hoạch hệ thống cảng, bến thủy nội địa thành phố Cần Thơ giai đoạn 2021 - 2030, giữ vai trò kết nối giao thương giữa hai địa phương. Trước khi ngừng hoạt động, tuyến phà quy chuẩn này giúp người dân hai bên bờ sông Hậu rút ngắn quãng đường di chuyển từ 10 đến 15km và tiết kiệm khoảng 30 đến 40 phút mỗi lượt so với việc phải đi vòng qua cầu Cần Thơ.

Kể từ khi hoạt động khai thác bị gián đoạn, mọi sinh hoạt và giao thương của người dân bị ảnh hưởng. Sự vắng bóng của phương tiện vận tải quy chuẩn dẫn đến việc xuất hiện các loại đò ngang, ghe nhỏ tự phát để đưa khách sang sông. Hành khách phải di chuyển trong điều kiện tạm bợ, không có bến bãi quy chuẩn và thường xuyên không được trang bị áo phao bảo hộ, tiềm ẩn nguy cơ về tai nạn giao thông đường thủy.

Nhiều người dân lao động tại khu vực bày tỏ sự lo ngại trước thực trạng này. Bà Lê Thị Hây, trú tại xã Tân Quới, tỉnh Vĩnh Long, hằng ngày phải thuê ghe vượt sông sang Cần Thơ để mua bán, chia sẻ việc gặp khó khăn về kinh tế do chi phí đi đò tự phát cao hơn so với đi phà và lo sợ mỗi khi gặp thời tiết mưa gió. Tương tự, bà Hồ Kim Thúy (xã Tân Quới) cho biết ngoài tiền thuê ghe vượt sông hằng ngày, bà còn phải tốn thêm chi phí gửi xe đẩy bên phía bờ Cần Thơ để duy trì công việc buôn bán.

Đối với những người hành nghề xe ôm như ông Ngô Văn Chính (xã Tân Quới), bến phà ngừng hoạt động buộc ông phải mất thêm thời gian để đưa đón con gái đang học đại học tại thành phố Cần Thơ, gây ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu nhập hàng ngày của gia đình. Nguyện vọng chung của người dân lúc này là các cơ quan chức năng sớm xem xét để bến phà hoạt động trở lại, đảm bảo an toàn và thuận lợi cho việc đi lại, giao thương.

Ông Bùi Văn Kiệt, Chủ tịch UBND phường Cái Khế cho biết, căn cứ vào các quy định mới của Chính phủ tại Nghị định số 12/2025/NĐ-CP quy định việc quản lý, sử dụng và khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa và Nghị định số 140/2025/NĐ-CP quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 02 cấp trong lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, trách nhiệm quản lý và khai thác bến phà đã được chuyển giao về cho cấp phường. UBND phường Cái Khế đã hoàn thiện các thủ tục hồ sơ để trình UBND thành phố phê duyệt phương án khai thác trong năm 2025.

Mặc dù vậy, đến nay UBND thành phố Cần Thơ hiện vẫn chưa thể phê duyệt do HĐND thành phố chưa ban hành nghị quyết cụ thể về việc phân cấp thẩm quyền phê duyệt đề án cho thuê quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa. Sự thay đổi của quy định pháp luật, kết hợp với việc chậm trễ trong xác định giá khởi điểm và hoàn thiện các bước phân cấp, đã khiến dự án rơi vào tình trạng kéo dài, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý tài sản công.

Việc sớm khơi thông các vướng mắc pháp lý để đưa bến phà Cồn Khương hoạt động trở lại là giải pháp nhằm mang lại lợi ích cho người dân, tránh lãng phí tài sản Nhà nước, bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.