Blockchain mở đường cho truy xuất nguồn gốc gỗ minh bạch

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc quốc gia, hướng tới mục tiêu vận hành chính thức vào ngày 1/7/2026, tạo lập nền tảng minh bạch cho toàn bộ chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia siết chặt các quy định về chống mất rừng và yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng, việc ứng dụng công nghệ blockchain vào quản lý lâm sản đang thu hút sự quan tâm lớn từ doanh nghiệp và cơ quan quản lý. 

Khác với phương thức quản lý truyền thống dễ xảy ra sai lệch hoặc chỉnh sửa dữ liệu, blockchain cho phép lưu trữ toàn bộ thông tin về nguồn gốc gỗ trên hệ thống dữ liệu phân tán với độ bảo mật cao. Mỗi thân gỗ sau khai thác có thể được gắn mã định danh riêng, ghi nhận đầy đủ “lý lịch” từ khu vực trồng rừng, thời gian khai thác, vận chuyển đến chế biến và xuất khẩu. Nhờ đó, các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cả người tiêu dùng có thể kiểm tra nguồn gốc sản phẩm một cách minh bạch, hạn chế nguy cơ trà trộn gỗ khai thác bất hợp pháp vào chuỗi cung ứng.

Các chuyên gia cho rằng đây là bước tiến quan trọng trong bối cảnh nhiều thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU) hay Mỹ đang áp dụng các tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt đối với sản phẩm lâm nghiệp nhập khẩu. Những quy định mới yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh sản phẩm không liên quan đến phá rừng hoặc suy thoái rừng.

Mô hình trồng rừng gắn với cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC tại xã Xuân Du (Thanh Hoá). Ảnh: Thanh Hương/Bnews/vnanet.vn

Đối với Việt Nam, một trong những quốc gia xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lớn trên thế giới thì yêu cầu minh bạch nguồn gốc lâm sản ngày càng trở thành yếu tố sống còn để duy trì năng lực cạnh tranh. Việc ứng dụng blockchain không chỉ giúp nâng cao độ tin cậy của sản phẩm gỗ Việt Nam mà còn thúc đẩy xu hướng tiêu dùng bền vững trên thị trường quốc tế.

Một số doanh nghiệp lâm nghiệp hiện đã bắt đầu thử nghiệm tích hợp blockchain với mã QR và dữ liệu vệ tinh để theo dõi hành trình của gỗ theo thời gian thực. Người tiêu dùng chỉ cần quét mã trên sản phẩm là có thể tiếp cận toàn bộ thông tin về nguồn gốc nguyên liệu.

Ông Nguyễn Hồng Thái, Giám đốc Công ty Lâm nghiệp Sơn Dương (Tuyên Quang) cho biết, đơn vị đã thực hiện cấp mã số vùng trồng cho hơn 2.150 lô rừng với diện tích khoảng 2.350 ha. Rừng có mã số giúp quản lý chi tiết đến từng lô, khoảnh, đồng thời đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc gỗ cho các doanh nghiệp xuất khẩu, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế hợp tác trong lâm nghiệp.

Có thể thấy, mã số vùng trồng rừng không chỉ là một yêu cầu kỹ thuật mà đang trở thành “chìa khóa số” mở ra cánh cửa hội nhập cho ngành lâm nghiệp. Khi từng lô rừng được định danh, dữ liệu được kết nối xuyên suốt từ trồng, khai thác đến chế biến, xuất khẩu, chuỗi giá trị gỗ được minh bạch hóa, nâng cao uy tín và sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Cùng với định hướng xây dựng khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao, việc nhân rộng cấp mã số vùng trồng rừng sẽ tạo nền tảng cho quản lý rừng hiện đại, phát triển kinh tế lâm nghiệp bền vững kỷ nguyên chuyển đổi số.