Bộ Công Thương thông tin việc Hoa Kỳ mở cuộc điều tra thương mại

Tại họp báo thường kỳ quý I/2026, các cơ quan báo chí đã đặt câu hỏi liên quan đến việc Hoa Kỳ khởi xướng 2 cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 về vấn đề dư thừa công suất đối với 16 quốc gia và vùng lãnh thổ; vấn đề lao động cưỡng bức đối với 60 quốc gia và vùng lãnh thổ; trong đó, có Việt Nam.

Trả lời nội dung này, bà Nguyễn Quỳnh Mai - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho hay: Việc điều tra áp dụng đối với nhiều quốc gia, gồm cả các nền kinh tế phát triển như Liên minh châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore. Đây đều là những nền kinh tế có mức độ mở cửa cao. Do đó, việc điều tra không chỉ áp dụng đối với các nền kinh tế chưa được công nhận là nền kinh tế thị trường, mà được thực hiện trên phạm vi rộng hơn.

Theo bà Nguyễn Quỳnh Mai, thời gian qua quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục phát triển tích cực, mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp và người dân của cả hai nước. Bộ Công Thương cùng các bộ, ngành liên quan đã và đang thường xuyên trao đổi với phía Hoa Kỳ về các chính sách liên quan, trong đó có các nội dung về đàm phán thuế và phối hợp cung cấp thông tin phục vụ quá trình điều tra theo Mục 301.

Thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ để chia sẻ thông tin, làm rõ các vấn đề liên quan đến chính sách của Việt Nam. Qua đó giúp phía Hoa Kỳ hiểu rõ rằng các chính sách của Chính phủ Việt Nam được xây dựng và thực hiện trên cơ sở hội nhập kinh tế quốc tế và phát triển nền kinh tế mở, minh bạch. Việt Nam không ban hành các chính sách trợ cấp nhằm tạo ra tình trạng dư thừa công suất, để xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ. Mục tiêu là hướng tới xây dựng một khuôn khổ chính sách phù hợp, tạo điều kiện để hai bên duy trì quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài và cùng có lợi cho cả hai nền kinh tế.

Bà Nguyễn Quỳnh Mai nhấn mạnh khẳng định: Nền kinh tế Việt Nam vận hành theo cơ chế thị trường và các hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ đầy đủ các quy định liên quan; trong đó, có các cam kết và quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới.

Thông tin thêm về việc đàm phán thuế với Hoa Kỳ, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết, hiện đang tiếp tục triển khai và đã hoàn thành 6 vòng đàm phán. Về cơ bản, hai bên đã đạt được sự thống nhất khá cao và quan điểm đã tương đối gần nhau. Tuy nhiên, vẫn còn một số nội dung cần tiếp tục trao đổi và giải quyết trong thời gian tới.

Vừa qua, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã ban hành phán quyết liên quan đến chính sách thuế; trong đó bác bỏ một số nội dung về việc áp dụng mức thuế trước đó. Trên cơ sở phán quyết này, Hoa Kỳ đã ngay lập tức vận dụng Điều khoản 122 để áp dụng mức thuế chung 10% đối với tất cả các quốc gia.

"Nếu trước đây một số mặt hàng chịu mức thuế khoảng 20%, thì hiện nay mức thuế được điều chỉnh xuống còn 10%. Đây là một yếu tố thuận lợi đối với doanh nghiệp Việt Nam và hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân phân tích đồng thời lưu ý đây là quy định mang tính tạm thời, mức thuế 10% chỉ được áp dụng trong thời hạn 150 ngày.

Hiện các cơ quan chức năng của Việt Nam đang tiếp tục trao đổi với phía Hoa Kỳ và theo dõi sát các động thái chính sách. Theo quy trình của Mục 301, phía Hoa Kỳ sẽ triển khai một quy trình pháp lý riêng. Thời hạn để các quốc gia, trong đó có Việt Nam nộp bản trả lời liên quan đến các quan ngại mà phía Hoa Kỳ nêu ra là ngày 15/4. 

"Việt Nam đang chủ động tham gia đầy đủ vào quá trình này, chuẩn bị các nội dung trả lời và phối hợp chặt chẽ với phía Hoa Kỳ. Mục tiêu là bảo đảm tối đa lợi ích quốc gia và lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình xử lý các vấn đề thương mại song phương", Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh.

Trước đó, vào ngày 11/3/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) thông báo khởi xướng cuộc điều tra quy mô lớn theo Mục 301, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và sản xuất quá mức mang tính hệ thống tại 16 đối tác thương mại trọng yếu; trong đó, có Việt Nam. USTR cho rằng tình trạng này là một trong những nguyên nhân dẫn đến thâm hụt thương mại kéo dài và đáng kể của Hoa Kỳ. Chỉ một ngày sau, 12/3/2026, USTR tiếp tục khởi xướng thêm một cuộc điều tra khác theo Mục 301 đối với 60 quốc gia liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức.