Ngành công thương giữ nhịp tăng trưởng quý I/2026 giữa biến động toàn cầu

Chiều 9/4, Bộ Công Thương tổ chức họp báo thường kỳ quý I/2026, cung cấp thông tin về tình hình sản xuất công nghiệp, thương mại trong tháng 3 và ba tháng đầu năm. 

Thông tin tại họp báo, ông Bùi Huy Sơn- Vụ trưởng Vụ kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, quý I/2026 diễn ra trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm, chỉ khoảng 2,8–3%, xung đột địa chính trị kéo dài làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và logistics, đẩy chi phí đầu vào tăng cao. Trong nước, từ tháng 3, giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh bắt đầu tác động rõ hơn tới sản xuất và vận tải.

Dù vậy, ngành công thương vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực. Sản xuất công nghiệp tiếp tục là trụ cột, với chỉ số sản xuất toàn ngành (IIP) tăng 9% so với cùng kỳ năm trước; riêng ngành chế biến, chế tạo tăng 9,7%, cho thấy khu vực sản xuất chủ lực vẫn giữ được nhịp phục hồi. Một số ngành gắn với đầu tư hạ tầng tăng cao như sản phẩm khoáng phi kim loại tăng 19,7%, sản xuất kim loại tăng 22,9%, phản ánh hiệu ứng lan tỏa từ giải ngân vốn đầu tư công. Đáng chú ý, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50 điểm, cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng và niềm tin doanh nghiệp được củng cố.

Ở lĩnh vực xuất nhập khẩu, tổng kim ngạch ba tháng đầu năm ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ. Trong số đó, xuất khẩu đạt 122,9 tỷ USD, tăng 19,1%; nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm tỷ trọng lớn với 87,8 tỷ USD, tăng 20%, phản ánh năng lực sản xuất trong nước phục hồi rõ nét. Một số thị trường ghi nhận mức tăng trưởng cao như Hồng Kông (Trung Quốc) tăng 47,4%, Trung Quốc tăng 26,4%, Hoa Kỳ tăng 24,3%. Nhập khẩu đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27%, chủ yếu là máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất, cho thấy kỳ vọng mở rộng sản xuất trong các quý tới.

Thị trường trong nước tiếp tục ổn định, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%; nguồn cung dồi dào, giá cả cơ bản được kiểm soát, góp phần giữ vững cân đối cung cầu. Cùng với đó, việc quản lý nhà nước được triển khai đồng bộ. An ninh năng lượng được bảo đảm với sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh, tăng 6,1%. Việc điều hành xăng dầu linh hoạt, góp phần hạn chế tác động từ biến động giá thế giới. Hoạt động xúc tiến thương mại, hội nhập kinh tế quốc tế tiếp tục được đẩy mạnh, hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường. Thương mại điện tử phát huy vai trò kênh phân phối quan trọng, với gần 3.000 sản phẩm vi phạm bị gỡ bỏ trong quý I.

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Bùi Huy Sơn cũng chỉ ra một số thách thức trong các lĩnh vực quản lý của ngành. Đầu tiên là áp lực về an ninh năng lượng khi phụ tải đỉnh có xu hướng đến sớm. Việc điều tiết giữa các nguồn điện trong khi điện nền còn khó khăn đặt ra yêu cầu cao hơn trong vận hành hệ thống. Cùng đó, tăng trưởng giữa các ngành chưa thực sự đồng đều. Một số ngành như phân bón, khai thác than còn suy giảm do thiếu hụt nguyên liệu đầu vào, biến động giá cả và hạn chế về công nghệ, đầu tư.

Tiến độ triển khai một số dự án nguồn và lưới điện còn chậm do vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và điều chỉnh quy hoạch, ảnh hưởng đến khả năng bổ sung nguồn cung năng lượng trong trung và dài hạn. Ngoài ra, những biến động khó lường của kinh tế thế giới, đặc biệt là xung đột địa chính trị, tiếp tục gây áp lực lên chi phí sản xuất và hoạt động xuất nhập khẩu.

Để khắc phục những hạn chế này và tạo đà tăng trưởng cho các tháng tiếp theo, Bộ Công Thương đã đề ra nhiều giải pháp trọng tâm. Cụ thể, trong lĩnh vực năng lượng, ngành tập trung điều hành hệ thống điện linh hoạt, đảm bảo cung ứng đủ điện cho sản xuất và sinh hoạt. Đồng thời, triển khai lộ trình xây dựng hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia, tăng cường khả năng điều tiết và ứng phó với biến động. Mục tiêu đến năm 2030 giảm tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng xuống còn khoảng 30% cũng được đặt ra như một định hướng dài hạn.

Về công nghiệp, trọng tâm là cơ cấu lại chuỗi sản xuất và chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực tự chủ. Ngành phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 40 - 45% ở các lĩnh vực trọng điểm như dệt may, da giày, hóa chất. Cùng với đó là thúc đẩy đổi mới công nghệ, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm nâng cao giá trị gia tăng.

Ở lĩnh vực xuất nhập khẩu, việc đa dạng hóa thị trường tiếp tục được đẩy mạnh, hướng tới các khu vực tiềm năng như Trung Đông, Mỹ Latinh. Đồng thời, chú trọng phát triển xuất khẩu xanh, đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế như cơ chế điều chỉnh biên giới carbon; phòng vệ thương mại cũng được tăng cường nhằm bảo vệ doanh nghiệp trước các rủi ro từ bên ngoài.

Đối với thị trường trong nước, ngành tiếp tục triển khai các chương trình kích cầu tiêu dùng, kết hợp với tăng cường kiểm soát hàng giả, hàng kém chất lượng, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử. Bên cạnh đó, cải cách hành chính và nâng cao kỷ cương công vụ tiếp tục được đẩy mạnh, với việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, mở rộng dịch vụ công trực tuyến, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

Theo Bộ Công Thương, kết quả đạt được trong quý I/2026 là nền tảng quan trọng để ngành công thương bước vào các quý tiếp theo. Trong khi bối cảnh phát triển còn nhiều bất ổn, Bộ Công Thương đã sớm xây dựng các giải pháp ứng phó nhằm đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng của ngành.