Bổ sung cơ chế bảo vệ người lao động khi phát hiện, phản ánh nguy cơ mất an toàn

Đánh giá cao Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu nhiều nội dung góp ý qua thảo luận ở tổ và ý kiến của Cơ quan thẩm tra, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Thành phố Hồ Chí Minh) đóng góp một số ý kiến nhằm góp phần hoàn thiện dự thảo Luật. Cụ thể, đại biểu đề nghị sửa Điều 12 và Điều 74 để bảo vệ người lên tiếng và người trực tiếp phát hiện nguy cơ hoặc sự việc mất an toàn, vệ sinh lao động. Đại biểu nêu rõ, khoản 1a Điều 12 cấm cản trở khai báo, cung cấp thông tin và xử lý tai nạn, bệnh nghề nghiệp.

Theo đại biểu, đây là quy định đúng hướng, tuy nhiên bên cạnh việc cấm cản trở khai báo, Luật cần cấm cả việc gây bất lợi cho người báo tin. Người sử dụng lao động hoặc người quản lý, không được đe dọa, gây sức ép, kỷ luật, hạ lương, điều chuyển công việc bất lợi hay sa thải người lao động chỉ vì họ báo tai nạn, cung cấp thông tin hoặc làm chứng. Sự bảo vệ này cũng cần áp dụng với đại diện người lao động tham gia phản ánh và làm rõ vụ việc. Có như vậy, người lao động mới dám lên tiếng khi xảy ra tai nạn hoặc phát hiện nguy cơ mất an toàn.

Đối với quy định về việc làm rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động và vai trò của công đoàn tại Điều 7 và Điều 10, điểm e khoản 2 Điều 7 bổ sung nghĩa vụ khai báo, điều tra, thống kê và báo cáo, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề xuất cần bảo đảm nghĩa vụ này gắn với trách nhiệm khắc phục nguyên nhân, cung cấp thông tin trung thực và không chuyển chi phí phòng ngừa sang người lao động.

Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng cần bổ sung cơ chế quản lý sức khỏe nghề nghiệp tại Điều 21, Điều 37, Điều 82 và Điều 85, tiếp tục sửa về nội dung khám sức khỏe người lao động. Nhấn mạnh việc khám định kỳ là cần thiết, tuy nhiên theo đại biểu Thành phố Hồ Chí Minh, khám sức khỏe chung không thay thế việc theo dõi nguy cơ cụ thể do tiếng ồn, hóa chất, bụi, vi sinh vật hoặc yếu tố có hại khác.

Từ nhận định trên, đại biểu đề nghị quy định lộ trình kết nối dữ liệu khám sức khỏe, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp và quan trắc môi trường lao động; bảo đảm dữ liệu chỉ được sử dụng cho mục đích chăm sóc, phòng ngừa và tuân thủ quy định về bảo mật. Tại khoản 4 Điều 37 và Điều 85, cần giao rõ trách nhiệm chuyên môn cho ngành y tế về nội dung khám phù hợp với yếu tố tiếp xúc, phát hiện sớm bệnh nghề nghiệp và hướng dẫn người lao động trở lại làm việc an toàn.

Bày tỏ thống nhất cao với các nội dung sửa đổi Luật An toàn, vệ sinh lao động, đại biểu Phạm Anh Tuấn (Ninh Bình) đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định điều chỉnh mô hình làm việc từ xa và làm việc linh hoạt, đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số. Theo đó, đại biểu tỉnh Ninh Bình đề xuất sửa đổi, mở rộng Điều 69 và hoàn thiện các quy định liên quan với bốn nội dung.

Thứ nhất, đổi tên Điều 69 thành "An toàn, vệ sinh lao động đối với người lao động làm việc từ xa, làm việc tại nhà"; chuyển trách nhiệm từ kiểm tra thực địa sang hướng dẫn, tập huấn, tự đánh giá rủi ro, đồng thời quy định nguyên tắc tôn trọng quyền ngắt kết nối công việc ngoài giờ nhằm bảo vệ sức khỏe tâm thần của người lao động.

Thứ hai, bổ sung điểm b khoản 1 Điều 45, quy định trường hợp tai nạn xảy ra tại địa điểm làm việc từ xa đã thỏa thuận, trong khung giờ làm việc được xác nhận qua hệ thống phân công, quản lý công việc của người sử dụng lao động là căn cứ giải quyết chế độ tai nạn lao động.

Thứ ba, bổ sung khoản 9 Điều 35, giao Chính phủ quy định chi tiết phương thức điều tra, xác minh tai nạn lao động dựa trên dữ liệu số và phương tiện điện tử đối với mô hình làm việc từ xa.

Thứ tư, bổ sung khoản 6 Điều 85, giao Bộ Y tế nghiên cứu ban hành hướng dẫn tiêu chuẩn an toàn, vệ sinh lao động đặc thù đối với làm việc từ xa; đồng thời nghiên cứu bổ sung vào danh mục bệnh nghề nghiệp các bệnh lý cơ xương khớp do tư thế làm việc không phù hợp kéo dài, các rối loạn tâm thần và kiệt sức tâm lý phát sinh từ môi trường làm việc từ xa.

Đại biểu Phạm Anh Tuấn nhấn mạnh, đây là những bước đi chủ động để đón đầu tương lai số, bảo đảm tính bền vững, bao trùm của pháp luật và bảo vệ thực chất người lao động trong thời kỳ mới.

Khẳng định muốn đạt tăng trưởng hai con số, chúng ta phải bảo vệ chính những con người tạo ra tăng trưởng này, đại biểu Trần Mạnh Huy (Đà Nẵng) đề nghị chỉnh lý một số nội dung trong dự thảo Luật. Về khoản 3a Điều 82, đại biểu thành phố Đà Nẵng cho rằng việc kết nối dữ liệu về an toàn lao động không nên chỉ dừng lại ở thu thập, lưu trữ và quản lý thông tin, mà quan trọng hơn là phải giúp phát hiện sớm nguy cơ tai nạn để phòng ngừa.

"Chẳng hạn khi một thiết bị không bảo đảm an toàn, môi trường làm việc có yếu tố độc hại vượt mức cho phép, hoặc nhiều công nhân cùng phản ánh về một nguy cơ mất an toàn, thì hệ thống phải giúp phát hiện, cảnh báo kịp thời và xác định rõ ai có trách nhiệm xử lý, xử lý trong bao lâu và kết quả ra sao", đại biểu nêu ví dụ.

Từ đó, đại biểu Trần Mạnh Huy đề nghị bổ sung quy định về sử dụng dữ liệu để cảnh báo, phòng ngừa tai nạn lao động và giám sát việc khắc phục nguy cơ mất an toàn; khuyến khích ứng dụng thiết bị giám sát tự động và trí tuệ nhân tạo tại những nơi có nguy cơ cao, với các lộ trình phù hợp về quy mô doanh nghiệp và tránh phát sinh thêm chi phí và thủ tục không cần thiết.

Đối với khoản 4 Điều 37, đại biểu Trần Mạnh Huy cho rằng công tác quản lý bệnh nghề nghiệp không nên chỉ dừng lại ở việc thống kê có bao nhiêu người bị mắc bệnh, mà quan trọng hơn là phải phát hiện sớm những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người lao động.

Đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm của ngành y tế trong việc phân tích, phát hiện các dấu hiệu bất thường, phối hợp với cơ quan quản lý lao động để kiểm tra, cảnh báo và tổ chức khám, phát hiện sớm khi cần thiết; đồng thời phải bảo mật thông tin sức khỏe, không để lộ lọt, bị phân biệt đối xử hoặc mất cơ hội làm việc chỉ vì phát hiện có nguy cơ nghề nghiệp.