Bước đi thận trọng của Fed trước phép thử địa chính trị

 Trong bối cảnh xung đột địa chính trị leo thang và áp lực lạm phát dai dẳng, cơ quan này đã lựa chọn một vị thế thận trọng, đặt sự ổn định lên trên những áp lực chính trị về việc nới lỏng chính sách tiền tệ.

Bước đi thận trọng

Quyết định duy trì lãi suất ở mức 3,50% - 3,75% không đơn thuần là một sự tạm dừng, mà là một động thái phòng thủ thận trọng trước những biến số kinh tế và địa chính trị đang trở nên khó lường hơn bao giờ hết.

Trong đó, yếu tố hàng đầu được Chủ tịch Fed Jerome Powell nhấn mạnh là tính bất định "cao bất thường" do cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran. Ông thừa nhận rằng việc lập mô hình chính sách trong bối cảnh xung đột như hiện nay là "gần như không thể". Ông nhấn mạnh sự thận trọng trong tuyên bố: "Tác động kinh tế có thể lớn hơn, hoặc nhỏ hơn…, chúng tôi đơn giản là không biết". Fed đang rơi vào tình thế khó khăn khi phải cân bằng giữa rủi ro lạm phát tăng cao do cú sốc năng lượng và các rủi ro sụt giảm đối với thị trường lao động. Chuyên gia Steve Englander của ngân hàng Standard Chartered nhận định những phát biểu của ông Powell cực kỳ mơ hồ về cách Fed sẽ phản ứng với chiến tranh, cho thấy cơ quan này đang ở trạng thái "nới lỏng có điều kiện", tức Fed chỉ hành động khi lạm phát thực sự tiến sát mục tiêu.

Một nguyên nhân quan trọng dẫn đến quyết định “án binh” của Fed là ngân hàng này đang đối mặt với áp lực lạm phát kép, từ tình trạng giá năng lượng tăng cao và lạm phát hàng hóa do chính sách thương mại. Lạm phát, tính theo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo ưa thích của Fed - được dự đoán sẽ kết thúc năm ở mức 2,7%.

Con số này không thấp hơn nhiều so với tỷ lệ hiện tại và cao hơn mức dự báo 2,4% được đưa ra hồi tháng 12 năm ngoái. Đây được coi là hệ quả có thể xảy ra từ việc giá dầu toàn cầu tăng vọt sau khi các chiến dịch không kích đối với Iran bắt đầu.

Bên cạnh đó, ông Powell xác nhận dự báo lạm phát cao hơn còn phản ánh sự tiến triển chậm chạp trong vấn đề thuế quan. Dù Tòa án Tối cao đã bác bỏ một số biện pháp thuế quan của chính quyền Tổng thống Donald Trump, nhưng việc chính phủ tái áp đặt chúng dưới các cơ sở pháp lý thay thế đã khiến giá hàng hóa khó giảm xuống.

Việc giữ nguyên lãi suất còn nhằm mục đích duy trì sự ổn định khi Fed đang trong quá trình chuyển giao quyền lực đầy phức tạp. Việc phê chuẩn ứng viên Kevin Warsh đang bị đình trệ do các cuộc điều tra liên quan đến ông Powell.

Trong khi đó, ông Powell tuyên bố sẽ tiếp tục giữ chức "Chủ tịch tạm thời" cho đến khi người kế nhiệm được xác nhận. Chuyên gia Stephen Coltman từ công ty dịch vụ tài chính 21shares nhận định rằng trong tình huống biến động này, ủy ban hoạch định chính sách của Fed sẽ muốn "ít gây biến động nhất có thể" để không gây xáo trộn trước khi Chủ tịch Fed mới tiếp quản.

Như vậy, với tăng trưởng GDP được nâng lên mức 2,4% cho năm 2026 và tỷ lệ thất nghiệp ổn định ở mức 4,4%, Fed tin rằng họ có đủ không gian để chờ đợi.

Gió đổi chiều

Các dự báo mới nhất từ Fed cho thấy một sự thay đổi đáng kể trong kỳ vọng về tốc độ nới lỏng chính sách tiền tệ. Dự báo mới cho thấy tập thể các nhà hoạch định chính sách của Fed kỳ vọng Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) sẽ cắt giảm lãi suất cơ bản duy nhất một lần 0,25 điểm phần trăm trong năm nay.

Nhìn bề ngoài, quan điểm này có vẻ không thay đổi so với kỳ dự báo trước đó vào tháng 12. Tuy nhiên, ông Powell lưu ý rằng các dự báo riêng lẻ cho thấy một số lượng “đáng kể” các nhà hoạch định chính sách của Fed đang dự tính mức độ nới lỏng chính sách tiền tệ trong năm nay thấp hơn so với những gì họ đã tính toán cách đây ba tháng. Thậm chí, biểu đồ chấm (dot plot) tháng 3 cho thấy nhiều quan chức đã hoàn toàn loại bỏ khả năng cắt giảm lãi suất nhiều lần trong năm nay.

Khi nhìn xa hơn về năm 2027, biểu đồ chấm của Fed không còn cho thấy một sự đồng thuận mà thay vào đó là một "mê cung" các quan điểm trái ngược nhau. Cụ thể, khi đưa ra dự báo cho năm 2027, có 1 người dự báo lãi suất sẽ tăng, 3 người dự báo lãi suất sẽ được giữ nguyên, và số còn lại chia rẽ về số lần cắt giảm lãi suất từ 1 lần đến 5 lần. Cũng giống như cuộc họp trước, ông Powell tiết lộ rằng khả năng bước đi tiếp theo của Fed là "một đợt tăng lãi suất" đã được đưa ra thảo luận trong cuộc họp, mặc dù phần lớn các quan chức chưa coi đây là kịch bản chính.

Trong bối cảnh quan điểm ủng hộ giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài hơn vẫn chiếm ưu thế, ứng viên được đề cử thay thế ông Powell, ông Kevin Warsh, sẽ phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt nếu được phê chuẩn vào vị trí Chủ tịch Fed.

Ông Warsh mong muốn cắt giảm lãi suất nhanh chóng theo yêu cầu của Tổng thống Trump, nhưng các dự báo lạm phát tăng cao do giá dầu và thuế quan sẽ là rào cản lớn cho kế hoạch này. Bên cạnh đó, dù giữ ghế Chủ tịch Fed, ông Warsh cũng chỉ sở hữu 1 trên tổng số 12 phiếu quyết định tại FOMC. Với việc nhiều thành viên Fed đang củng cố lập trường giữ lãi suất cao để chống lạm phát, ông Warsh sẽ rất khó khăn trong việc thuyết phục hội đồng đi theo lộ trình cắt giảm nhanh chóng.

Với sự chia rẽ ngay trong nội bộ Fed và những biến số từ giá năng lượng hay thuế quan, lộ trình hạ lãi suất trong tương lai vẫn sẽ là một dấu hỏi lớn, thách thức mọi nỗ lực xoay trục chính sách nhanh chóng của bất kỳ người kế nhiệm nào.