Giảm nghĩa vụ thuế, chi phí tuân thủ, doanh nghiệp được tiếp thêm dư địa phục hồi

Mục tiêu duy trì tăng trưởng ở mức hai con số năm nay và trong những năm tới đặt ra yêu cầu tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn về chi phí, thủ tục và tiếp cận nguồn lực, tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh. Các chính sách thuế, hải quan, gia hạn nghĩa vụ tài chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính… là những giải pháp đang được Chính phủ cùng các bộ ngành quyết liệt triển khai nhằm giảm chi phí tuân thủ, hỗ trợ dòng tiền và tạo thêm dư địa để doanh nghiệp phục hồi, đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Giảm nghĩa vụ thuế, tăng dư địa dòng tiền

Theo Bộ Tài chính, các chính sách hỗ trợ đang được triển khai theo hướng xử lý những điểm nghẽn trực tiếp đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh, từ giảm nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ dòng tiền đến cắt giảm chi phí và thời gian tuân thủ. Số liệu mới nhất từ Bộ Tài chính cho thấy, trong 8 tháng năm 2026, có khoảng 158.200 tỷ đồng thuế, phí được miễn, giảm và khoảng 51.000 tỷ đồng được gia hạn đã góp phần hỗ trợ người dân, doanh nghiệp; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế giảm hơn 51% so với năm 2024.

Một trong những chính sách nổi bật được doanh nghiệp quan tâm là việc giảm gánh nặng thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15, thuế suất phổ thông là 20%; trong khi doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng được áp dụng thuế suất 15%, doanh nghiệp có doanh thu trên 3 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng áp dụng thuế suất 17%. Quy định này đã tạo ra khung thuế suất phù hợp hơn với quy mô doanh nghiệp, thay vì áp dụng một mức thuế suất chung cho mọi doanh nghiệp.

Đáng chú ý hơn, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 43/2026/QH16 về giảm thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp. Theo đó, doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp trong kỳ tính thuế năm 2026 và 2027. Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 24/8/2026. Để đưa chủ trương này vào thực tiễn, Chính phủ dự kiến ban hành Nghị định quy định chi tiết ngay trong tháng 10/2026.

Với doanh nghiệp nhỏ, mỗi khoản chi phí được tiết giảm đều có thể tạo ra tác động trực tiếp đến dòng tiền. Bà Vũ Thị Thu Thủy, Giám đốc một doanh nghiệp chuyên kinh doanh mặt hàng gia dụng tại Hà Nội, cho rằng việc giảm thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ tạo thêm dư địa để doanh nghiệp duy trì dòng tiền và tái đầu tư.

Theo bà Thủy, với doanh thu khoảng 20 tỷ đồng/năm và lợi nhuận tính thuế khoảng 2 tỷ đồng, nếu áp dụng thuế suất 17% thay vì mức 20%, số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp giảm khoảng 60 triệu đồng/năm. Khoản tiền này tuy không lớn đối với doanh nghiệp quy mô lớn nhưng với doanh nghiệp nhỏ có thể được sử dụng để bổ sung hàng hóa, chi phí vận chuyển, đầu tư bán hàng trực tuyến hoặc duy trì việc làm cho người lao động.

“Trong bối cảnh sức mua còn chịu nhiều sức ép, doanh nghiệp rất cần những chính sách giúp giảm chi phí và chủ động hơn về dòng tiền. Nếu chính sách thuế ổn định, dễ hiểu và dễ thực hiện, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc xây dựng kế hoạch kinh doanh và mạnh dạn đầu tư mở rộng”, bà Thủy nói.

Bên cạnh giảm nghĩa vụ thuế, gia hạn thời hạn nộp thuế tiếp tục là giải pháp hỗ trợ trực tiếp dòng tiền. Nghị định số 245/2026/NĐ-CP ngày 27/6/2026 của Chính phủ quy định gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2026, trong đó có đối tượng là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Về bản chất, gia hạn thuế không đồng nghĩa với miễn nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, chính sách này giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian sử dụng nguồn tiền trước khi thực hiện nghĩa vụ với ngân sách. Đối với doanh nghiệp nhỏ, nơi khả năng dự phòng tài chính thường hạn chế, thêm một khoảng thời gian để cân đối dòng tiền có thể giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động, trả lương, thanh toán nguyên vật liệu và hạn chế phải vay vốn ngắn hạn để bù đắp thiếu hụt.

Bà Lê Thị Huệ, chủ một doanh nghiệp nhỏ về thực phẩm tại Thanh Hóa, cho rằng những chính sách hỗ trợ dòng tiền như gia hạn thuế có ý nghĩa thiết thực trong giai đoạn thị trường còn nhiều biến động. Khi chưa phải thực hiện ngay một khoản nghĩa vụ tài chính, doanh nghiệp có thể ưu tiên vốn cho nguyên liệu, tiền lương, duy trì đơn hàng và các khoản chi phí thiết yếu.

Cùng với đó, việc tiếp tục duy trì các chính sách giảm thuế giá trị gia tăng cũng góp phần tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Khi thuế giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện giảm giá thành hoặc cải thiện biên lợi nhuận, trong khi người tiêu dùng có thể được hưởng mức giá thấp hơn, qua đó hỗ trợ sức mua và thị trường đầu ra.

Ông B.H.H, Giám đốc một công ty chuyên về xây dựng tại Hà Nội, cho biết từ đầu năm đến nay, chi phí đầu vào, logistics và chi phí tài chính có xu hướng gia tăng. Theo ông, các chính sách gia hạn, miễn, giảm thuế, phí góp phần nâng cao khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước những biến động của thị trường. Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh đầu tư công cũng tạo tác động tích cực đối với khu vực tư nhân thông qua kích thích tổng cầu và mở rộng cơ hội kinh doanh, đồng thời có thể góp phần giảm chi phí sản xuất, vận chuyển và giao dịch của doanh nghiệp trong dài hạn.

Giảm chi phí tuân thủ

Nếu thuế là một phần chi phí trực tiếp thì thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và các yêu cầu tuân thủ cũng tạo ra chi phí đáng kể cho doanh nghiệp. Trong năm 2026, Chính phủ tiếp tục đẩy mạnh chương trình cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh... Đây là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với doanh nghiệp, bởi một giấy phép được bãi bỏ hay một thủ tục được rút gọn không chỉ giúp tiết kiệm lệ phí, mà còn giảm thời gian chờ đợi, nhân lực thực hiện hồ sơ và chi phí cơ hội.

Tinh thần này cũng được đặt trong chương trình thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Kế hoạch của Chính phủ triển khai nghị quyết này cũng nhấn mạnh yêu cầu rà soát các quy định để loại bỏ điều kiện kinh doanh không cần thiết, quy định chồng chéo, không phù hợp; đồng thời đẩy mạnh số hóa nhằm cắt giảm thời gian xử lý thủ tục và chi phí tuân thủ pháp luật.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu chính sách phải ổn định, dễ hiểu, dễ thực hiện và giảm thực chất chi phí, thời gian tuân thủ của doanh nghiệp. Đây là điểm quan trọng bởi doanh nghiệp không chỉ cần một chính sách “có lợi”, mà còn cần một chính sách có thể dự đoán và thực hiện được trong thực tế.

Trong lĩnh vực hải quan, việc hoàn thiện pháp luật tập trung vào một điểm nghẽn khác của doanh nghiệp xuất nhập khẩu là thời gian và chi phí thực hiện thủ tục. Ngày 23/8, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Luật bổ sung nguyên tắc không yêu cầu người khai hải quan nộp lại bản giấy đối với dữ liệu đã được chia sẻ qua Cơ chế một cửa quốc gia; đồng thời đẩy mạnh quản lý rủi ro, quản lý tuân thủ và ứng dụng công nghệ, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong hoạt động hải quan. Theo Bộ Tài chính, sửa đổi Luật Hải quan tạo cơ sở pháp lý cho hiện đại hóa, chuyển đổi số công tác quản lý hải quan, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển thương mại điện tử và các mô hình kinh doanh mới.

Những yêu cầu cải cách nói trên càng trở nên đáng chú ý khi đặt trong bối cảnh sức khỏe của khu vực hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ còn nhiều thách thức. Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng áp lực pháp lý và chi phí tuân thủ đang trở thành một trong những rào cản lớn đối với hộ kinh doanh. Tổ chức này khuyến nghị tiếp tục đơn giản hóa quy định về thuế, kế toán và hóa đơn điện tử cho phù hợp hơn với năng lực thực tế, đồng thời phát triển các công cụ hỗ trợ tuân thủ với chi phí thấp và tăng cường hướng dẫn trực tiếp tại địa phương.

Điều này cho thấy bài toán cải thiện môi trường kinh doanh không thể chỉ giải quyết bằng các chính sách giảm thuế. Nếu nghĩa vụ thuế giảm nhưng doanh nghiệp vẫn phải dành nhiều nhân lực để xử lý thủ tục, giấy phép, hồ sơ và các yêu cầu hành chính phức tạp thì chi phí kinh doanh thực tế vẫn ở mức cao.

Một điểm nghẽn đang được tháo gỡ là chuyển đổi số trong quản lý thuế. Cùng với số hóa giao dịch, cơ quan thuế cũng triển khai làm sạch mã số thuế, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế và đồng bộ dữ liệu với đăng ký kinh doanh. Đây là nền tảng quan trọng để tiến tới quản lý dựa trên dữ liệu, giảm việc doanh nghiệp phải cung cấp lặp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Nghị định số 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý cho quá trình này.

Đảm bảo môi trường kinh doanh ổn định

Tại phiên họp Chính phủ Thường kỳ tháng 9 ngày 3/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định: Trong 9 tháng qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo các cấp, ngành, địa phương tập trung hoàn thiện thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính, khơi thông nguồn lực, kiến tạo phát triển; trình cấp có thẩm quyền và ban hành các văn bản nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ, minh bạch, xử lý các điểm nghẽn và phát huy các nguồn lực cho phát triển.

Cùng với đó, Chính phủ tập trung các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát; đẩy mạnh sản xuất trong nước, thực hiện các chính sách miễn, giảm thuế, phí, xử lý kiến nghị của cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ; triển khai các giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng, điện, xăng dầu.

Về nhiệm vụ 3 tháng còn lại của năm, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các ngành chức năng thực hiện các giải pháp giữ ổn định thị trường tiền tệ, ngoại hối, bảo đảm thanh khoản, phấn đấu giảm lãi suất cho vay, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn. Khẩn trương hoàn thiện các quy định về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách thuế giá trị gia tăng và cơ chế hoàn thuế; thúc đẩy sản xuất, tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước...

Từ phía các bộ, ngành trong những tháng cuối năm 2026, với tinh thần cải cách không dừng ở việc cắt giảm giấy tờ hay rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, mà hướng tới đổi mới phương thức quản lý, tăng phân cấp, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết: Ngành sẽ tiếp tục đặt yêu cầu cải cách trong tổng thể nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi. Cụ thể là siết chặt kỷ luật, kỷ cương thực hiện nhiệm vụ. Thủ trưởng các đơn vị trực tiếp kiểm soát tiến độ, cập nhật đầy đủ trên các hệ thống.

Quan điểm này cho thấy, cải cách thủ tục hành chính phải gắn với trách nhiệm cụ thể, tiến độ cụ thể và kết quả có thể kiểm đếm. Đối với đầu tư công, yêu cầu này càng rõ nét. Các ban quản lý dự án phải bám sát công trường, chủ động nhận diện và xử lý vướng mắc, hoàn thiện thủ tục, nghiệm thu, thanh toán để đẩy nhanh giải ngân.

Trong quý IV/2026, yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh từ “cải cách trên giấy” sang hiệu quả trong thực tế, xử lý dứt điểm từng điểm nghẽn, không để thủ tục trở thành lực cản của dự án. Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm để ngành xây dựng tăng tốc, góp phần thúc đẩy đầu tư, giải ngân và thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong năm 2026.

Đáng chú ý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã trình Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV Luật Đầu tư. Qua đó, bãi bỏ 13/40 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và thu hẹp 3 ngành, nghề, tỷ lệ cắt giảm đạt 32,5%, vượt yêu cầu tối thiểu 30%.

Cùng với đó, hàng chục thủ tục hành chính được đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ trong quá trình xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật. Những cải cách này không chỉ giúp giảm thời gian, chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp mà quan trọng hơn là chuyển mạnh phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng thủ tục sang kiến tạo phát triển. Đây cũng là nền tảng góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP toàn ngành 4% năm 2026.