Cà Mau mở rộng thanh toán không tiền mặt, thúc đẩy kinh tế số

Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Cà Mau đang triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm đưa công nghệ số đi sâu vào từng ngõ ngách của đời sống dân sinh. Việc nhân rộng các mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt” hay “Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt” được xem là đang mang đến “làn gió mới”.

Mô hình không chỉ làm thay đổi giao dịch thương mại truyền thống mà còn tạo bước chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành động, thúc đẩy thói quen tiêu dùng văn minh, hiện đại, đặt nền móng vững chắc cho sự phát triển của nền kinh tế số ngay từ cấp cơ sở.

*Làn gió mới tại các chợ truyền thống 

Từ bao đời nay, hình ảnh người dân tay cầm tiền đi chợ mua hàng đã trở thành nét sinh hoạt quen thuộc tại các vùng quê của tỉnh Cà Mau. Tuy vậy, thời gian gần đây, tại nhiều khu chợ truyền thống ở địa phương này, thói quen giao dịch ấy đang thay đổi một cách nhanh chóng và rõ rệt.

Thay vì phải chuẩn bị sẵn tiền mặt hay loay hoay tính toán, đếm từng tờ tiền như trước, giờ đây người tiêu dùng chỉ cần mang theo một chiếc điện thoại thông minh có kết nối internet là đã có thể thoải mái mua sắm đủ loại mặt hàng. Từ thực phẩm tươi sống, hàng tiêu dùng thiết yếu cho đến mớ rau, con cá ngoài chợ, việc thanh toán đều được thực hiện tức thì thông qua thao tác quét mã QR hoặc chuyển tiền qua ứng dụng ngân hàng di động, ví điện tử.

Bà Dương Hồng Đào (ấp Láng Giài A, xã Hòa Bình) chia sẻ: dù mới triển khai thực hiện gần 2 tháng, nhưng hình thức thanh toán qua mã QR đã trở nên quen thuộc đối với đông đảo hội viên phụ nữ và người dân địa phương. "Đi chợ không dùng tiền mặt giờ đây không còn là khái niệm mang tính lý thuyết hay xa xôi trên các diễn đàn công nghệ, mà đã hiển hiện trực tiếp, sinh động và tự nhiên trong từng bữa ăn gia đình, từng giao dịch mua bán nhỏ lẻ hàng ngày", bà Đào bộc bạch. 

Đối với các hộ tiểu thương, việc ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt mang lại nhiều lợi ích thiết thực và vượt trội. Bà Nguyễn Hồng Phượng, tiểu thương tại chợ Hòa Bình (xã Hòa Bình) chia sẻ: chị em tiểu thương không còn phải mất thời gian kiểm đếm tiền mặt, phân loại tiền lẻ hay lo lắng về rủi ro nhận phải tiền giả, tiền rách, nhầm lẫn trong quá trình thối tiền lẻ cho khách hàng vào những giờ cao điểm.

Đồng thời, toàn bộ lịch sử giao dịch thu, chi đều được ứng dụng điện tử ghi nhận và lưu trữ tự động, giúp các chủ hộ kinh doanh dễ dàng theo dõi, quản lý doanh thu hàng ngày một cách khoa học, chính xác và minh bạch.

Bà Trần Việt Thùy, Phó Chủ tịch UBND xã Hòa Bình cho biết: "Mô hình 'Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt' nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực của tiểu thương. Thông qua mô hình, các tiểu thương chợ Hòa Bình được hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận các phương thức thanh toán điện tử; trong đó, chú trọng thanh toán bằng mã QR.

Điều này, không chỉ mang đến sự thuận tiện cho người mua và người bán mà còn góp phần bảo đảm an toàn trong giao dịch, hạn chế việc sử dụng tiền mặt, tiết kiệm thời gian và từng bước nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ số cho tiểu thương. Đây cũng là một trong những giải pháp cụ thể góp phần đưa chuyển đổi số đến gần hơn với đời sống người dân, nhất là tại các khu vực chợ truyền thống".

Đánh giá về ý nghĩa của mô hình, bà Lê Thị Ngọc Linh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau cho biết, mô hình "Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt" là sự kết hợp hài hòa và thông minh giữa lợi ích vượt trội của mô hình chợ truyền thống với các tính năng ưu việt của thanh toán điện tử.

Việc đưa thanh toán số vào chợ truyền thống giúp phương thức này từng bước trở thành công cụ thanh toán chủ yếu trong quá trình giao dịch thương mại. Sự chuyển biến này cho thấy một thực tế sinh động: khi công nghệ số đáp ứng đúng nhu cầu thiết thực của đời sống và mang lại lợi ích rõ ràng, người dân sẽ chủ động đón nhận, tự giác thực hiện và biến công nghệ thành thói quen tự nhiên trong sinh hoạt thường nhật.

"Mỗi giao dịch không dùng tiền mặt tại chợ là một thay đổi nhỏ, nhưng nếu được duy trì thường xuyên sẽ tạo thành thói quen mới, cách làm mới và động lực mới cho kinh tế số ở cơ sở. Chuyển đổi số thành công không phải là chúng ta có bao nhiêu phần mềm hay thiết bị, mà quan trọng là người dân có sử dụng được hay không, có thuận tiện hơn hay không và cuộc sống có tốt hơn hay không", Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau nhấn mạnh. 

*Tuyến đường thanh toán số không dùng tiền mặt 

Không dừng lại ở không gian các chợ truyền thống, mô hình thanh toán không dùng tiền mặt tại Cà Mau đang được chính quyền địa phương và các đoàn thể tích cực mở rộng ra các tuyến đường kinh doanh, khu dân cư tập trung, tạo nên mạng lưới thanh toán số đồng bộ và văn minh.

Tiêu biểu như tại xã Châu Thới, đây là địa phương thuần nông của tỉnh Cà Mau, đời sống của đại bộ phận người dân dựa vào sản xuất lúa. Mô hình “Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt” được xã triển khai trên tuyến đường giao thông huyết mạch ĐT.978 đã nhận được sự đồng thuận và hưởng ứng nhiệt tình từ các hộ kinh doanh và nhân dân. Việc trang bị mã QR đồng loạt dọc theo tuyến đường đã biến các cơ sở sản xuất, kinh doanh từ cửa hàng vật tư nông nghiệp, tiệm tạp hóa, quán ăn trở thành những điểm chấp nhận thanh toán số hiện đại.

Ông Lê Minh Quang, hộ kinh doanh vật tư nông nghiệp trên tuyến đường chia sẻ: việc thanh toán bằng hình thức chuyển khoản hoặc quét mã QR mang lại nhiều lợi ích rất thiết thực. Người mua hàng thanh toán nhanh chóng, người bán tiết kiệm thời gian, hạn chế nhầm lẫn và dễ dàng quản lý, theo dõi thu chi.

Khi thanh toán không dùng tiền mặt được áp dụng rộng rãi, hoạt động mua bán trở nên công khai, minh bạch và chuyên nghiệp hơn, giúp các hộ kinh doanh nhỏ lẻ từng bước tiếp cận phương thức kinh doanh mới phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số.

Tuy nhiên, từ thực tế sinh hoạt tại địa phương, ông Lê Minh Quang cũng thẳng thắn nêu lên một số khó khăn, rào cản cần tiếp tục tháo gỡ. Đó là một bộ phận người dân, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc những người ít thao tác trên điện thoại thông minh còn lúng túng khi thực hiện giao dịch điện tử; một số hộ kinh doanh còn tâm lý lo lắng về thủ tục thuế khi thanh toán qua tài khoản, hoặc e ngại rủi ro lừa đảo qua giao dịch ngân hàng trực tuyến.

Từ thực tế đó, ông Lê Minh Quang kiến nghị chính quyền địa phương, các ngân hàng và cơ quan chức năng cần tiếp tục tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kỹ lưỡng cách thức đăng ký, sử dụng mã QR, kiểm tra giao dịch và bảo đảm an toàn thông tin tài khoản. 

Bà Phan Phương Thảo, Phó Chủ tịch UBND xã Châu Thới thông tin: trên tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt ĐT.978, có 495 người; trong đó, hộ, cơ sở kinh doanh 260 người. Việc ra mắt tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt nhằm góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động thương mại, dịch vụ và đời sống dân cư; tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, hộ kinh doanh tiếp cận, sử dụng các dịch vụ tài chính chính thức, nâng cao tính tiện lợi, an toàn và minh bạch trong giao dịch.

Xã Châu Thới đặt mục tiêu trong năm 2026, tất cả hộ dân sinh sống hai bên tuyến đường được tiếp cận thông tin, hiểu lợi ích và biết cách thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. 

*Mở rộng mô hình, tạo đà phát triển kinh tế số 

Tính đến nay, Cà Mau xây dựng và ra mắt hơn 10 mô hình "Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt". Theo đánh giá từ các cơ quan chức năng của tỉnh Cà Mau, việc triển khai xây dựng các mô hình "Chợ 4.0" và "Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt" trên địa bàn tỉnh thời gian qua bước đầu mang lại nhiều kết quả tích cực. Mô hình không chỉ tạo sự minh bạch trong chi tiêu, giúp dòng chảy tiền tệ lưu thông nhanh chóng, mà còn kích thích cầu tiêu dùng, thúc đẩy phát triển thương mại điện tử và kinh tế số ở cơ sở.

Từ kết quả này, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau đề ra chỉ tiêu mỗi xã, phường có chợ trên địa bàn thành lập ít nhất 1 mô hình “Chợ 4.0 - Thanh toán không dùng tiền mặt” hoặc “Tổ phụ nữ tiểu thương - Thanh toán không dùng tiền mặt”.

Trong giai đoạn tiếp theo, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Cà Mau xác định mô hình chuyển đổi số trong thương mại không chỉ dừng lại ở khâu thanh toán tiền hàng, mà sẽ từng bước đưa mã QR vào việc giới thiệu, truy xuất nguồn gốc xuất xứ sản phẩm, quảng bá các mặt hàng nông sản đặc sản, sản phẩm OCOP của địa phương. Đồng thời, Hội sẽ hỗ trợ tiểu thương và các hộ kinh doanh kết nối bán hàng trên các nền tảng số, sàn thương mại điện tử, từng bước hình thành môi trường kinh doanh văn minh, an toàn và hiệu quả trên không gian mạng.

Có thể khẳng định, mô hình “Chợ 4.0” và “Tuyến đường thanh toán không dùng tiền mặt” là hướng đi hoàn toàn đúng đắn, phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của kỷ nguyên số. Sự phối hợp chặt chẽ, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự đồng hành trách nhiệm của các doanh nghiệp viễn thông, ngân hàng cùng sự hưởng ứng chủ động từ phía người dân đã và đang tạo ra động lực mạnh mẽ, góp phần đưa tỉnh Cà Mau thực hiện thắng lợi các mục tiêu về phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số bền vững.