Các mức thuế mới của Mỹ có thể khiến doanh nghiệp tăng nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc

Theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer từng khuyến nghị các doanh nghiệp đã chuyển nguồn cung khỏi Trung Quốc không nên quay trở lại do rủi ro của việc phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc.

Tuy nhiên, hiệu quả của chính sách phụ thuộc không chỉ vào mức thuế tuyệt đối đối với Bắc Kinh mà quan trọng hơn là chênh lệch thuế giữa Trung Quốc và các địa điểm sản xuất thay thế.

Chính sách thuế quan sắp tới của chính quyền Tổng thống Donald Trump có thể tạo ra một kết quả trái với mục tiêu giảm phụ thuộc vào Trung Quốc: một số doanh nghiệp Mỹ có thể chuyển hoạt động tìm nguồn cung trở lại Trung Quốc, nhất là hàng hóa không nhạy cảm.

Kinh nghiệm với điện thoại thông minh năm 2025 cho thấy tác động rất rõ. Chính quyền Tổng thống Trump áp thêm thuế 20% đối với toàn bộ hàng Trung Quốc theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), lần đầu tiên đưa điện thoại thông minh vào diện chịu thuế.

Trong khi đó, điện thoại thông minh nhập khẩu từ Ấn Độ tiếp tục được miễn các mức thuế IEEPA khác, kể cả khi Mỹ nâng thuế chung đối với hàng Ấn Độ lên 50% vào tháng 8/2025.

Do đó, trong phần lớn năm 2025, điện thoại thông minh iPhone lắp ráp tại Trung Quốc phải chịu thêm 20% thuế trong khi iPhone từ Ấn Độ không phải chịu mức thuế này. Chênh lệch thuế đã thúc đẩy Apple nhanh chóng chuyển nguồn cung.

Từ chỗ Trung Quốc chiếm hơn 90% lượng điện thoại thông minh nhập khẩu của Mỹ vào tháng 10/2024, đến tháng 5/2025, gần 2/3 lượng nhập khẩu đã đến từ Ấn Độ, so với chỉ 6% vào tháng 10/2024.

Tuy nhiên, hàng may mặc cho kết quả hoàn toàn khác. Chính quyền Tổng thống Trump áp thuế cao đối với cả Trung Quốc và Ấn Độ, không dành ngoại lệ cho hàng may mặc của Ấn Độ. Đến tháng 10/2025, thuế bình quân đối với quần áo nhập khẩu từ Ấn Độ thậm chí cao hơn từ Trung Quốc.

Đối với Bangladesh, đến cuối năm 2025, chênh lệch thuế so với Trung Quốc về cơ bản không thay đổi so với trước khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Vì vậy, chính sách thuế năm 2025 không tạo thêm động lực đáng kể để doanh nghiệp chuyển chuỗi cung ứng hàng may mặc từ Trung Quốc sang Bangladesh hoặc Ấn Độ.

Theo PIIE, yếu tố quyết định tiếp theo sẽ là kết quả cuộc điều tra Mục 301 về tình trạng dư thừa công suất tại 16 nền kinh tế, trong đó có Trung Quốc và Ấn Độ. Nếu Washington áp mức thuế đối với Trung Quốc cao hơn đáng kể so với các trung tâm sản xuất thay thế, doanh nghiệp sẽ tiếp tục có động lực dịch chuyển chuỗi cung ứng khỏi Trung Quốc, tương tự trường hợp Apple chuyển sang Ấn Độ năm 2025. Ngược lại, nếu chênh lệch thuế giữa Trung Quốc và các nước thay thế quá nhỏ, chính sách mới có thể khiến một phần nguồn cung quay trở lại Trung Quốc.

Như vậy, ít nhất là đối với hàng hóa không nhạy cảm, trường hợp không tồn tại chênh lệch đủ lớn, lợi thế chi phí và năng lực sản xuất của Trung Quốc có thể khiến các doanh nghiệp Mỹ khó bỏ qua nước này, thậm chí buộc một số doanh nghiệp đã đa dạng hóa chuỗi cung ứng phải quay trở lại.