Các ngân hàng châu Âu áp dụng chiến thuật IPO "đánh nhanh thắng nhanh"

Trong bối cảnh thị trường chứng khoán toàn cầu chao đảo mạnh trong năm đầu ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, các ngân hàng châu Âu đang cố gắng rút ngắn thời gian quảng bá cho các đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng lần đầu (IPO), nhằm hạn chế rủi ro và bảo vệ các thương vụ niêm yết mới khỏi những biến động khó lường.

Theo dữ liệu từ Dealogic, từ đầu năm đến nay, số ngày "dựng sổ" (bookbuilding) trung bình – khoảng thời gian các ngân hàng mời gọi nhà đầu tư đặt mua sau khi công bố công khai kế hoạch IPO– đối với các thương vụ niêm yết tại châu Âu đã giảm xuống mức thấp kỷ lục là 5 ngày, giảm so với mức 10 ngày của năm 2022. Xu hướng này xuất phát từ lo ngại rằng việc kéo dài thời gian chào bán sẽ khiến đợt IPO đối mặt với nguy cơ biến động bất ngờ của thị trường.

Tập đoàn quốc phòng Czechoslovak Group (CSG) có trụ sở tại Praha – thương vụ IPO ngành quốc phòng lớn nhất từ trước đến nay tại châu Âu với định giá đạt 33 tỷ euro (39,14 tỷ USD) trong ngày giao dịch đầu tiên tại Amsterdam tháng trước – chỉ có thời gian dựng sổ vỏn vẹn ba ngày. Tương tự, công ty năng lượng Asta Energy của Áo cũng chỉ được quảng bá trong bốn ngày, trước khi cổ phiếu tăng vọt 46% trong ngày giao dịch đầu tiên tại Frankfurt vào cuối tháng 1.

Thời gian dựng sổ đã bị rút ngắn trên phạm vi toàn cầu, không chỉ riêng tại châu Âu, kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008. Dữ liệu của Dealogic tại Mỹ cho thấy thời lượng trung bình của giai đoạn quảng bá tại đây cũng đang giảm xuống gần mức thấp kỷ lục trong năm nay.

Ông Antoine Noblot, người đứng đầu bộ phận thị trường vốn cổ phần khu vực Bắc Âu, Trung Đông và Châu Phi (EMEA) tại BNP Paribas, nhận định rằng trong bối cảnh thị trường đầy biến động và bất định như hiện nay, việc kéo dài thời gian chào bán là hoàn toàn không cần thiết khi các nhà đầu tư đang tranh nhau đặt lệnh. Ông cho rằng khi cầu đã vượt cung, việc chần chừ trên thị trường lúc này chỉ khiến thương vụ phải đối mặt thêm với những rủi ro không đáng có.

Các thị trường toàn cầu đã lao dốc vào năm ngoái sau các mức thuế quan sâu rộng của Tổng thống Mỹ Donald Trump, khiến hoạt động IPO toàn cầu bị đình trệ khi các công ty vội vã đánh giá tác động của các khoản thuế này. Sau đó, trong năm nay, các thị trường đã bị rung chuyển bởi những nỗ lực của ông Trump nhằm mua lại Greenland, động thái đã gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị tại châu Âu.

Trong ví dụ mới nhất về việc thị trường bất an làm chệch hướng các kế hoạch IPO, tập đoàn phần mềm Visma đang xem xét trì hoãn đợt IPO tại London sau khi lĩnh vực này hứng chịu đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán tuần này. Tại Phố Wall, nhà cung cấp phần mềm Liftoff Mobile cũng đã hoãn IPO trong tuần này, với lý do là "điều kiện thị trường" không thuận lợi sau khi đợt sụt giảm của thị trường chứng khoán khiến giá cổ phiếu của các công ty cùng ngành lao dốc.

Bà Anvita Arora, đồng giám đốc toàn cầu bộ phận thị trường vốn cổ phần tại Société Générale, cho biết các công ty IPO đang cố gắng giữ cho các khung thời gian thực hiện chặt chẽ hơn để giảm thiểu tác động nếu có biến cố bất ngờ xảy ra trên thị trường.

Mức cầu mạnh mẽ đã cho phép các đợt IPO ngày càng đảm bảo được sự tham gia của các "nhà đầu tư chủ chốt", tạo thêm một lớp bảo vệ cho quy trình IPO bằng cách chốt trước một lượng cổ phiếu chào bán đã thỏa thuận, mặc dù điều này có thể làm giảm tính linh hoạt về sau do một phần phân bổ lớn đã được định đoạt.

Tuần trước, Asta Energy đã đảm bảo được bốn nhà đầu tư chủ chốt — bao gồm Siemens Energy, BNPP Asset Management, Invesco Asset Management và WCM Investment Management — cam kết tổng cộng 55 triệu euro cho thương vụ trị giá 125 triệu euro. Thương vụ CSG cũng chứng kiến BlackRock và một công ty con của Cơ quan Đầu tư Qatar cam kết 900 triệu euro.

Bà Arora từ SocGen nhận định tâm lý hiện tại của các công ty IPO chủ yếu là cố gắng đảm bảo chắc chắn mọi thứ trước khi mở rộng phạm vi chào bán.