Sửa Luật Chứng khoán: Khơi thông dòng vốn, tăng minh bạch thị trường

Ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Kirin (CSI). Ảnh nhân vật cung cấp

Trong chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán dự kiến được trình bày và thảo luận tại tổ chiều 17/10. Việc sửa đổi luật được kỳ vọng tháo gỡ vướng mắc trong huy động vốn, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện phát triển thị trường chứng khoán. Phóng viên TTXVN phỏng vấn ông Đỗ Bảo Ngọc, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán Kirin (CSI), về những nội dung cần ưu tiên trong quá trình hoàn thiện pháp luật.

Phóng viên: Vì sao cần sửa Luật Chứng khoán vào thời điểm này, thưa ông?

Ông Đỗ Bảo Ngọc: Theo tôi, việc tiếp tục hoàn thiện Luật Chứng khoán là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường và nhu cầu huy động vốn cho nền kinh tế.

Doanh nghiệp cần một kênh huy động vốn trung và dài hạn hiệu quả, qua đó giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng. Muốn vậy, thị trường chứng khoán phải có khuôn khổ pháp lý đủ minh bạch, ổn định và thuận lợi để doanh nghiệp huy động vốn, còn nhà đầu tư yên tâm bỏ vốn.

Đồng thời, quá trình vận hành thị trường đặt ra yêu cầu xử lý những bất cập về chất lượng công bố thông tin, trách nhiệm của các tổ chức tham gia và khả năng giám sát vi phạm. Những thủ tục trùng lặp, làm tăng chi phí nhưng không nâng cao hiệu quả quản lý cũng cần được rà soát.

Tinh thần sửa luật nên là tạo thuận lợi cho hoạt động huy động vốn hợp pháp, đồng thời nâng cao kỷ luật và tính minh bạch của thị trường. Hai mục tiêu này cần được thực hiện đồng thời.

Phóng viên: Theo ông, những nội dung nào cần được ưu tiên sửa đổi?

Ông Đỗ Bảo Ngọc: Tôi cho rằng có bốn nhóm vấn đề cần ưu tiên. Thứ nhất là chất lượng hàng hóa trên thị trường. Cần nâng cao tính minh bạch của hồ sơ chào bán, báo cáo tài chính và việc sử dụng vốn sau huy động; xác định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp, người quản lý và các tổ chức cung cấp dịch vụ liên quan.

Thứ hai là đơn giản hóa thủ tục. Những yêu cầu trùng lặp trong cấp phép, đăng ký và báo cáo cần được cắt giảm, gắn với số hóa dữ liệu và thời hạn xử lý rõ ràng. Tuy nhiên, cắt giảm thủ tục phải đi cùng cơ chế giám sát phù hợp để duy trì an toàn hoạt động.

Thứ ba là bảo vệ nhà đầu tư và tăng hiệu quả thực thi. Cần làm rõ trách nhiệm đối với thông tin sai lệch, hành vi thao túng, giao dịch nội gián và xung đột lợi ích; đồng thời hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp, yêu cầu bồi thường khi có thiệt hại do vi phạm.

Thứ tư là phát triển nền tảng cho dòng vốn dài hạn, bao gồm nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài.

Các nội dung này cần được phân định đúng giữa luật và văn bản hướng dẫn, bảo đảm đồng bộ với pháp luật về doanh nghiệp, đầu tư và các lĩnh vực liên quan.

Phóng viên: Việc sửa luật có thể tác động như thế nào đến chất lượng thị trường chứng khoán Việt Nam?

Ông Đỗ Bảo Ngọc: Nếu được thiết kế hợp lý và thực thi nhất quán, việc sửa luật có thể cải thiện chất lượng thị trường trên ba phương diện: chất lượng doanh nghiệp, chất lượng thông tin và chất lượng dòng vốn.

Khi trách nhiệm công bố thông tin và quản trị được nâng lên, nhà đầu tư có cơ sở tốt hơn để đánh giá doanh nghiệp. Khi vi phạm được phát hiện và xử lý kịp thời, thị trường có điều kiện giảm ảnh hưởng của thông tin sai lệch và các hành vi làm méo mó giá.

Một môi trường minh bạch hơn cũng có thể thu hút thêm dòng vốn đầu tư dài hạn. Qua đó, doanh nghiệp làm ăn hiệu quả, quản trị tốt có cơ hội huy động vốn thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, sửa luật không đồng nghĩa thị trường sẽ tăng điểm ngay. Thước đo thành công là khả năng huy động và phân bổ vốn hiệu quả, mức độ minh bạch và niềm tin của nhà đầu tư. Kết quả còn phụ thuộc vào chất lượng hướng dẫn thi hành và năng lực giám sát.

Phóng viên: Nhà đầu tư sẽ được bảo vệ tốt hơn như thế nào khi các quy định pháp luật được hoàn thiện, thưa ông?

Ông Đỗ Bảo Ngọc: Theo tôi, việc bảo vệ nhà đầu tư cần được thực hiện xuyên suốt, từ trước khi ra quyết định đến khi phát sinh tranh chấp.

Trước khi đầu tư, họ cần được tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời và dễ hiểu về doanh nghiệp, sản phẩm và rủi ro. Trách nhiệm tư vấn, phân phối sản phẩm cần rõ ràng, đặc biệt đối với những sản phẩm phức tạp hoặc có mức độ rủi ro cao.

Trong quá trình đầu tư, cần tăng hiệu quả giám sát giao dịch bất thường, bảo đảm quản lý tách biệt tài sản khách hàng và kiểm soát xung đột lợi ích tại các tổ chức trung gian.

Khi xảy ra vi phạm, nhà đầu tư cần có cơ chế khiếu nại, giải quyết tranh chấp và yêu cầu bồi thường khả thi. Xử phạt phải đi cùng việc xác định trách nhiệm khắc phục hậu quả theo pháp luật.

Bảo vệ nhà đầu tư là bảo vệ quyền được biết, quyền được đối xử công bằng và quyền yêu cầu bồi thường khi bị xâm phạm. Nhà đầu tư vẫn phải tự chịu trách nhiệm đối với rủi ro thị trường trong quyết định của mình.

Phóng viên: Sửa Luật Chứng khoán có giúp thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam không, thưa ông?

Ông Đỗ Bảo Ngọc: Tôi cho rằng có, nếu việc sửa luật giúp tăng tính minh bạch, khả năng dự báo chính sách và sự thuận tiện khi tham gia thị trường.

Nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đến triển vọng lợi nhuận, nhưng đồng thời đánh giá rất kỹ quyền của cổ đông, chất lượng công bố thông tin, giới hạn sở hữu, thủ tục đầu tư và khả năng giao dịch, thanh toán. Khi những yếu tố này rõ ràng và vận hành ổn định, chi phí cũng như rủi ro tham gia thị trường có thể giảm.

Vì vậy, hoàn thiện Luật Chứng khoán cần gắn với việc rà soát các quy định liên quan, cải thiện công bố thông tin bằng tiếng Anh và nâng cao chất lượng hạ tầng thị trường.

Dù vậy, dòng vốn nước ngoài còn phụ thuộc vào tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, định giá, tỷ giá và điều kiện tài chính quốc tế. Không nên kỳ vọng một thay đổi pháp luật sẽ tự động tạo ra dòng vốn lớn.

Mục tiêu dài hạn là xây dựng một thị trường mà nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận thuận lợi, đánh giá rủi ro rõ ràng và tin tưởng để đầu tư lâu dài.