Cần Giờ kiến nghị ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên khoáng sản

Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ các công trình hạ tầng giao thông tăng cao, hoạt động khai thác cát trái phép tiếp tục diễn biến phức tạp, UBND xã Cần Giờ kiến nghị đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và cơ chế phối hợp liên tỉnh nhằm quản lý hiệu quả tài nguyên và môi trường.

Bà Võ Thị Diễm Phượng, Phó Chủ tịch UBND xã Cần Giờ cho biết, Cần Giờ là địa bàn có hệ thống sông ngòi, cửa biển rộng lớn, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế biển và bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn của TP. Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, chính đặc điểm địa lý này cũng khiến địa phương trở thành khu vực tiềm ẩn nguy cơ phát sinh hoạt động khai thác cát trái phép.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là các đối tượng vi phạm thường lợi dụng khu vực giáp ranh giữa TP. Hồ Chí Minh với các địa phương lân cận để hoạt động và đối phó với lực lượng chức năng.

Các đối tượng thường lựa chọn thời điểm ban đêm, thời tiết xấu hoặc biển động để khai thác cát trái phép. Khi phát hiện lực lượng chức năng kiểm tra, các phương tiện nhanh chóng di chuyển sang khu vực thuộc địa bàn khác, gây khó khăn cho việc truy đuổi, kiểm tra và xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, trên địa bàn Cần Giờ hiện đang triển khai nhiều dự án phát triển hạ tầng, đô thị và du lịch quy mô lớn. Nhu cầu sử dụng vật liệu san lấp, xây dựng ngày càng tăng khiến công tác quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển cát trở nên phức tạp hơn. Nếu không kiểm soát chặt chẽ, nguồn cát khai thác trái phép có thể bị trà trộn, hợp thức hóa trong quá trình vận chuyển và tiêu thụ.

Trước thực tế đó, UBND xã Cần Giờ đã triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản và phòng, chống khai thác cát trái phép. Các lực lượng công an, quân sự và biên phòng được huy động phối hợp tuần tra thường xuyên trên các tuyến sông trọng điểm, khu vực cửa biển và địa bàn giáp ranh. Công tác kiểm tra được thực hiện liên tục nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.

Song song với các biện pháp kiểm tra, kiểm soát, địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về khoáng sản và bảo vệ môi trường đến người dân, doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn. Chính quyền địa phương đặc biệt chú trọng phát huy vai trò giám sát của cộng đồng dân cư, nhất là ngư dân thường xuyên hoạt động trên sông, biển.

Theo bà Võ Thị Diễm Phượng, nhiều nguồn tin do người dân cung cấp đã giúp lực lượng chức năng kịp thời xác minh, xử lý các dấu hiệu vi phạm ngay từ khi mới phát sinh. Nhờ sự phối hợp giữa chính quyền cơ sở, người dân và các lực lượng chức năng, tình hình khai thác cát trái phép trên địa bàn trong 6 tháng đầu năm 2026 cơ bản được kiểm soát, không phát sinh các vụ việc nghiêm trọng.

Dù vậy, lãnh đạo địa phương cho rằng công tác quản lý vẫn còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực và trang thiết bị kỹ thuật. Hiện nay, lực lượng chức năng chưa được trang bị đầy đủ các hệ thống giám sát từ xa, camera chuyên dụng hoặc thiết bị công nghệ phục vụ theo dõi hoạt động trên sông, biển.

Trong khi đó, các đối tượng khai thác cát trái phép ngày càng sử dụng nhiều phương thức tinh vi để né tránh sự kiểm tra, phát hiện của cơ quan chức năng. Điều này khiến việc giám sát bằng lực lượng tuần tra trực tiếp chưa thể đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế.

Từ thực trạng trên, UBND xã Cần Giờ kiến nghị TP. Hồ Chí Minh nghiên cứu đầu tư các giải pháp chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên khoáng sản. Trong đó, địa phương đề xuất xây dựng hệ thống camera giám sát từ xa tại các khu vực trọng điểm; ứng dụng thiết bị định vị, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu, nhận diện và cảnh báo sớm các hoạt động bất thường trên sông, biển.

Bên cạnh việc tăng cường ứng dụng công nghệ, Cần Giờ cũng kiến nghị xây dựng cơ chế phối hợp liên tỉnh trong quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển và kinh doanh khoáng sản tại các khu vực giáp ranh.

Theo địa phương, đây là giải pháp quan trọng nhằm khắc phục tình trạng các đối tượng lợi dụng ranh giới hành chính để né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên khoáng sản trong toàn khu vực.