Hiệp định VEFTA: Mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp

Việc ký kết Hiệp định Thương mại tự do (FTA) giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) gồm 4 nước thành viên: Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein ngày 18/10 vừa qua được kỳ vọng mở thêm cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường này.

Từ lĩnh vực điện tử, dệt may đến chế biến nông sản, doanh nghiệp đánh giá hiệp định có thể góp phần giảm chi phí thuế quan, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng hoạt động xuất khẩu. Bên cạnh cơ hội khai thác ưu đãi tại thị trường EFTA, doanh nghiệp cũng kỳ vọng tận dụng kinh nghiệm, năng lực sản xuất và các mối quan hệ thương mại để mở rộng hoạt động tại những thị trường khác; trong đó, có Liên minh châu Âu (EU).

Doanh nghiệp kỳ vọng mở rộng thị trường, tăng sức cạnh tranh 

Ông Nguyễn Quốc Việt, Trợ lý Tổng Giám đốc Công ty TNHH ZBpower Việt Nam (Khu công nghiệp Tân Đức, xã Đức Hòa, Tây Ninh), cho biết công ty thành lập năm 2019, chuyên sản xuất bộ nguồn và bộ chuyển đổi nguồn cho thiết bị điện tử. Sản phẩm chủ lực của doanh nghiệp là bộ chuyển đổi dùng cho ghế sofa, ghế massage và hệ thống quản lý nhà thông minh, phục vụ khách hàng tại Mỹ và châu Âu.

Ông Nguyễn Quốc Việt, Trợ lý Tổng Giám đốc Công ty TNHH ZBpower Việt Nam (KCN Tân Đức, xã Đức Hòa, Tây Ninh), cho biết: “Hiệp định mở cơ hội tiếp cận thị trường mới, doanh nghiệp đã chuẩn bị sản phẩm đạt tiêu chuẩn châu Âu từ nhiều năm nay". Ảnh: Thanh Bình - TTXVN

Theo ông Việt, việc ký kết Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA) mở thêm cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận các thị trường thành viên, nâng cao khả năng cạnh tranh và tìm kiếm đối tác mới. Đối với những thị trường xuất khẩu khác như EU và Bắc Mỹ, doanh nghiệp cũng kỳ vọng có thể mở rộng hoạt động kinh doanh thông qua việc nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và phát huy năng lực sản xuất trong nước. 

Ông Việt cho biết công ty đã chuẩn bị các dòng sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn châu Âu từ nhiều năm nay. Do đó, doanh nghiệp có điều kiện thuận lợi để tìm kiếm cơ hội hợp tác với đối tác tại khu vực EFTA cũng như tiếp tục phát triển những thị trường xuất khẩu truyền thống. Công ty chú trọng đổi mới công nghệ, ứng dụng dây chuyền sản xuất hiện đại và nâng cao chất lượng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế.

Hiện ZBpower Việt Nam đang điều chỉnh chiến lược kinh doanh giai đoạn 2026-2030; trong đó, dự kiến mở rộng thị trường Bắc Mỹ, gồm Canada, Mexico và châu Âu, ưu tiên Đức, Pháp. Doanh nghiệp đang nghiên cứu chính sách thương mại, tiêu chuẩn kỹ thuật của từng thị trường để chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Công ty cũng chủ động tìm hiểu các tiêu chuẩn kiểm định của EU, đồng thời chú trọng thu hút nhân lực có tay nghề nhằm đáp ứng yêu cầu mở rộng sản xuất. Ông Việt kỳ vọng những bước chuẩn bị này sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng doanh thu xuất khẩu trong những năm tới.

Bà Yang Xiao, Phó Tổng Giám đốc Công ty Fortunate Hồng Công Việt Nam (KCN Thành Thành Công, Trảng Bàng, Tây Ninh), chia sẻ: “Dự kiến đơn hàng xuất khẩu tăng 60% khi FTA có hiệu lực, công ty đang mở rộng sản xuất và tuyển thêm lao động". Ảnh: Thanh Bình - TTXVN

Ở lĩnh vực dệt may, bà Yang Xiao, Phó Tổng Giám đốc Xuất nhập khẩu Công ty TNHH Thời trang Fortunate Hồng Kông Việt Nam, cho biết doanh nghiệp hiện có nhiều đơn hàng xuất khẩu sang thị trường EU. Theo bà, Hiệp định VEFTA được kỳ vọng tạo thêm cơ hội để doanh nghiệp tiếp cận khách hàng tại các nước thành viên EFTA, mở rộng mạng lưới đối tác và nâng cao vị thế hàng may mặc Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bà Yang cho biết các dòng sản phẩm của công ty chủ yếu thuộc phân khúc thời trang cao cấp, đòi hỏi tiêu chuẩn chất lượng cao của thị trường châu Âu. Doanh nghiệp đã chủ động khảo sát nhu cầu khách hàng, chuẩn bị các phương án về thiết kế và vật liệu để đáp ứng yêu cầu của đối tác, đồng thời sẵn sàng triển khai các hợp đồng mới. Việc tiếp cận thêm thị trường EFTA cũng được kỳ vọng tạo điều kiện để công ty đa dạng hóa khách hàng và mở rộng hoạt động xuất khẩu. 

Công ty hiện có khoảng 1.000 công nhân. Sau khi FTA có hiệu lực, công ty dự kiến số lượng đơn hàng xuất khẩu tăng khoảng 60%. Để đáp ứng kế hoạch này, doanh nghiệp đang tính toán mở rộng sản xuất, tuyển thêm lao động và nâng cấp thiết bị. Theo bà Yang, việc gia tăng đơn hàng không chỉ tạo thêm việc làm mà còn giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất. Công ty dự kiến tiếp tục đầu tư máy móc và đào tạo lao động nhằm cải thiện năng suất, chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu của các đối tác quốc tế.

Chuẩn hóa sản xuất, chất lượng để tận dụng ưu đãi

Đối với lĩnh vực chế biến nông sản, bà Huỳnh Thị Hạnh Tiên, Trưởng phòng Logistics Công ty Xuất nhập khẩu Thương mại Công nghệ Dịch vụ Hồng Duy (Tây Ninh) cho biết, doanh nghiệp chuyên chế biến, xuất khẩu tinh bột mì, với thị trường chính hiện nay là Trung Quốc. Theo bà, để tận dụng cơ hội từ các FTA, doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ từ khâu sản xuất, kiểm soát chất lượng đến hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu.

Bà Huỳnh Thị Hạnh Tiên, Trưởng phòng Logistics Công ty Xuất nhập khẩu Thương mại Công nghệ Dịch vụ Hồng Duy (phường Long Hoa, tỉnh Tây Ninh), cho biết: “Doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ từ khâu sản xuất, kiểm soát chất lượng đến hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu để tận dụng ưu đãi FTA.” Ảnh: Thanh Bình - TTXVN

Bà Huỳnh Thị Hạnh Tiên nhấn mạnh việc bảo đảm chất lượng đồng nhất giữa các lô hàng, đáp ứng tiêu chí kỹ thuật, an toàn thực phẩm và yêu cầu riêng của từng thị trường là những điều kiện quan trọng. Đặc biệt, các thị trường châu Âu có những quy định nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm và chứng nhận chất lượng. Vì vậy, Hồng Duy đã phối hợp với các chuyên gia về an toàn thực phẩm để hoàn thiện quy trình sản xuất, hướng tới đáp ứng tiêu chuẩn của những thị trường này. 

Bên cạnh đó, doanh nghiệp dự kiến hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc, chứng từ xuất xứ; đầu tư thêm thiết bị, công nghệ và nâng cấp hệ thống quản lý. Công ty cũng đẩy mạnh đào tạo, nâng cao tay nghề cho công nhân và cán bộ quản lý nhằm bảo đảm chất lượng sản phẩm. Theo bà Tiên, ưu đãi thuế quan có thể tạo thuận lợi cho xuất khẩu, nhưng chất lượng sản phẩm và dịch vụ mới là yếu tố quyết định khả năng duy trì đơn hàng, xây dựng uy tín lâu dài. 

Công ty Xuất nhập khẩu Thương mại Công nghệ Dịch vụ Hồng Duy cũng có kế hoạch đa dạng hóa sản phẩm, từ tinh bột mì sang các loại bột mì sử dụng trong công nghiệp chế biến thực phẩm; đồng thời, tìm kiếm cơ hội mở rộng thị trường sang châu Âu và các thị trường ngoài ASEAN. Tuy nhiên, khả năng khai thác những thị trường mới còn phụ thuộc vào nhu cầu tiêu thụ, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện tiếp cận cụ thể của từng nước. 

Từ thực tế hoạt động, đại diện các doanh nghiệp trên đều cho rằng Hiệp định VEFTA mở thêm cơ hội để hàng hóa Việt Nam tiếp cận thị trường các nước thành viên, nhưng mức độ tận dụng ưu đãi phụ thuộc nhiều vào sự chuẩn bị của từng doanh nghiệp. Bên cạnh đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu lộ trình thực hiện hiệp định, quy tắc xuất xứ, yêu cầu kiểm định và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan. 

Các doanh nghiệp cũng mong muốn được cơ quan chức năng hướng dẫn cụ thể về thủ tục chứng nhận xuất xứ hàng hóa, quy định kỹ thuật và điều kiện hưởng ưu đãi thuế quan. Đây là những nội dung cần thiết để doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, xuất khẩu và làm việc với đối tác. 

Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Tây Ninh Châu Thị Lệ cho biết, thực tế hồ sơ đề nghị cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) của một số doanh nghiệp vẫn còn sai sót, phải chỉnh sửa, bổ sung, ảnh hưởng đến thời gian xử lý và tiến độ giao hàng. Vì vậy, thời gian gần đây, Sở Công thương cũng mở nhiều lớp tập huấn kiến thức về quy tắc xuất xứ hàng hóa và tận dụng hiệu quả ưu đãi thuế quan từ các FTA được tổ chức. Qua đây, nhằm giúp doanh nghiệp cập nhật quy định mới, nâng cao kỹ năng lập hồ sơ, xác định tiêu chí xuất xứ, quản lý chứng từ và chủ động xử lý các tình huống phát sinh.

Theo bà Châu Thị Lệ, Sở Công Thương Tây Ninh hiện triển khai cấp 12 nhóm mẫu C/O theo quy định của Bộ Công Thương. Từ đầu năm đến nay, Sở đã cấp 7.164/7.364 hồ sơ, đạt tỷ lệ 97,28%; trong đó, mẫu B (không ưu đãi thuế quan) chiếm 66,4% và mẫu E (theo Hiệp định ASEAN - Trung Quốc) chiếm 30,18% tổng số hồ sơ.

Lãnh đạo Sở Công Thương cũng khuyến nghị doanh nghiệp chủ động tìm hiểu quy định về xuất xứ hàng hóa, chuẩn bị đầy đủ chứng từ và thực hiện đúng quy trình cấp C/O. Đây là cơ sở để doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu, tận dụng các ưu đãi thuế quan theo từng hiệp định, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng hoạt động xuất khẩu trong thời gian tới.