Cần Thơ "đau đầu" vì khu dân cư tự phát

Là đô thị trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long, những năm gần đây, tốc độ đô thị hóa ở Cần Thơ diễn ra rất nhanh. Kèm theo đó là nhu cầu về nhà ở của dân cư khu vực nội ô cũng tăng theo.

Tuy nhiên, do có ít dự án nhà ở xã hội cộng thêm việc “sốt đất” tại các quận trung tâm trong thời gian qua đã dẫn đến tình trạng khu dân cư tự phát mọc lên tràn lan trong khi thành phố vẫn đang “đau đầu” tìm cách xử lý.

Anh Trần Văn Việt (phường An Khánh, quận Ninh Kiều) cho biết, tháng 7/2018 anh mua căn nhà kèm thửa đất khoảng 80 m2 với giá gần 900 triệu đồng.

Theo anh Việt, đây là đất nông nghiệp, dù không nằm trong quy hoạch nhưng chưa được chuyển mục đích sử dụng đất.

“Theo tôi tìm hiểu giá đất khu vực này vẫn tăng, nhưng nhiều người vẫn e ngại không dám mua vì chuyển đổi mục đích sử dụng đất hiện nay gặp khó khăn.

Thành ra, dù nằm ngay quận trung tâm thành phố nhưng chỗ tôi vẫn là khu dân cư tự phát” - anh Việt nói.

Ở Cần Thơ, những trường hợp mua nhà đất là đất nông nghiệp (đất trồng cây lâu năm, thậm chí đất trồng lúa) như anh Việt không hề hiếm.

Trước hết, đó là những người có nhu cầu về chỗ ở thật sự nhưng tài chính có hạn, không thể mua nổi đất nền dự án đang tăng phi mã ở địa phương này.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, giá đất nền trong các khu dân cư được quy hoạch tại quận Ninh Kiều và quận Cái Răng hiện đang được giao dịch ở mức từ 15 – 20 triệu đồng/m2, thậm chí 30 – 40 triệu đồng nếu có đường lớn, vị trí đẹp.

Với giá như trên, rất khó để những người có thu nhập trung bình tìm được chỗ ở. Trong khi đó, các dự án nhà ở xã hội tại Cần Thơ thì như “lá mùa thu”.

Ngoài một vài dự án được triển khai cách đây chừng nửa thập niên như khu dân cư Hoàng Quân, khu dân cư Hồng Loan, chung cư Hưng Phú thuộc Quỹ Đầu tư phát triển thành phố mà đến nay giá cũng đã tăng lên trên 1 tỷ đồng/căn thì gần như không có thêm dự án mới nào ra đời.

Theo thống kê vào cuối năm 2018, trên địa bàn thành phố Cần Thơ có 113 khu dân cư tự phát, tập trung chủ yếu ở 3 quận Ninh Kiều, Cái Răng và Bình Thủy. Hầu hết các khu dân cư này có hiện trạng hạ tầng chưa đáp ứng theo quy chuẩn, không có chủ trương đầu tư và dự án đầu tư theo quy định.

Trong khi đó, một vài địa phương đã buông lỏng quản lý, chưa làm tròn trách nhiệm dẫn đến xảy ra nhiều trường hợp chuyển mục đích đất sai quy định, tách thửa, chia lô bán nền, xây dựng nhà không phép, sai phép… gây ảnh hưởng tiêu cực cho phát triển kinh tế - xã hội thành phố.

Tại buổi kiểm tra tình hình kinh tế - xã hội của quận Bình Thủy hồi giữa tháng 4, ông Võ Thành Thống, Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ đã giao Phó Chủ tịch UBND thành phố Đào Anh Dũng, Sở Tài nguyên và Môi trường kết hợp các quận, huyện có liên quan rà soát từng khu vực để có biện pháp xử lý đối với các khu dân cư tự phát; trong đó, khu nào thuộc phạm vi quy hoạch mà lỡ xây dựng rồi thì sẽ cho tồn tại với điều kiện đảm bảo về hạ tầng như mặt đường rộng đúng như quy hoạch, chưa có đường thoát nước phải làm đường thoát nước, điện, nước đầy đủ…

Theo Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Cần Thơ Nguyễn Thanh Hòa, các khu dân cư tự phát là một quá khứ lâu dài chứ không phải mới phát hiện đây.

Theo ông Hòa, trong số này, có những khu đất ở một phần, đất vườn một phần nên người dân xây dựng xen kẽ. Hàng năm cơ quan quản lý không cập nhật để đưa vào quy hoạch kế hoạch sử dụng đất, để đưa vào diện cho chuyển mục đích, nếu phù hợp quy hoạch.

Tiếp đến, trường hợp người dân đã chuyển mục đích trên phần diện tích đã đảm bảo hạ tầng kỹ thuật, đường giao thông, điện và nước mà cơ quan quản lý chưa xem xét cho đồng bộ cho nên còn bỏ ngỏ chỗ này. Và có trường hợp phân lô, xẻ nền ngầm trên đất nông nghiệp mà chưa có cơ sở hạ tầng.

Ông Hòa cho biết Sở Tài nguyên và Môi trường sẽ tham mưu cho UBND thành phố và các sở, ngành xem xét đưa vào bổ sung quy hoạch kế hoạch sử dụng đất để cho người dân ổn định nếu đủ điều kiện. Những khu không đảm bảo thì cương quyết xử lý.

Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ-Võ Thành Thống cho rằng, các khu dân cư tự phát ở các quận về mặt hiện tượng nhìn vào thì giống nhau nhưng soi vào kỹ vấn đề thì mức độ và bản chất khác nhau.

Ông Thống dẫn chứng, ở quận Bình Thủy, việc xuất hiện khu dân cư tự phát là do quản lý lỏng lẻo, ngoài ra còn xảy ra việc chuyển đổi mục đích sử dụng và cấp phép xây dựng một số công trình không đúng, đây là tình tiết tăng nặng hơn so với hai quận còn lại.

Cũng theo ông Thống, các sai phạm về khu dân cư tự phát, trách nhiệm chính thuộc về cấp phường (không báo cáo lên trên), còn ở quận là trách nhiệm thuộc về phòng Tài nguyên, phòng Quản lý đô thị.

Mức độ xử lý căn cứ vào quy định để xử lý từng trường hợp, mục đích là răn đe, giáo dục cán bộ phải có trách nhiệm hơn.

Tuy nhiên, việc xử lý chỉ mới một phần, phải tiến hành xem xét cụ thể từng khu một để có giải quyết hợp lý, thành phố đã giao cho Sở Tài nguyên và Môi trường cùng với quận huyện rà soát từng dự án một và có báo cáo đề xuất; trong đó có một số dự án phù hợp với quy hoạch thì cẩn trọng xem xét và chủ đầu tư phải khắc phục để phù hợp với quy định của quy hoạch.

“Cái nào chưa phù hợp với quy hoạch thì kiên quyết phục hồi nguyên trạng. Dù nhu cầu về nhà ở tăng thế nào thì biện pháp xử lý đáp ứng nhu cầu chính đáng không thể giải quyết bằng con đường khu dân cư tự phát, điều này có tác động lớn đến quy hoạch thành phố, ảnh hưởng cuộc sống người dân, phải quản lý thật chặt chẽ.” – người đứng đầu UBND thành phố Cần Thơ nhấn mạnh.

Năm 2019, Cần Thơ sẽ có 5 dự án xây dựng khu đô thị mới được khởi công sau khi UBND thành phố phê duyệt.

Các dự án này được UBND thành phố Cần Thơ phê duyệt bổ sung vào danh mục đầu tư xây dựng khu đô thị mới, khu tái định cư trên địa bàn thành phố giai đoạn 2019-2025 với tổng vốn đầu tư trên 12.000 tỷ đồng; trong đó, 3 dự án ở quận Cái Răng, 1 ở quận Ninh Kiều và 1 ở quận Bình Thủy.

Với việc có thêm các khu đô thị nói trên, bộ mặt của thành phố Cần Thơ sẽ tiếp tục được thay đổi, khang trang, hiện đại hơn, đáp ứng là trung tâm động lực của vùng.

Tuy nhiên, cần có thêm những dự án phù hợp với đại đa số người dân, phù hợp quy hoạch để đẩy lùi các khu dân cư tự phát mà về lâu dài sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến diện mạo của thành phố./.