Cảnh báo nguy cơ đại dịch mới gần như khó tránh khỏi

Nhân viên y tế khử trùng thiết bị sau khi một bệnh nhân nghi nhiễm Ebola tử vong, tại Rwampara, tỉnh Ituri, CHDC Congo, ngày 21/5/2026. Ảnh: THX/TTXVN

Các chuyên gia y tế và các nhà nghiên cứu dịch tễ cho rằng thế giới gần như chắc chắn sẽ phải đối mặt với một đại dịch mới trong tương lai, trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm đang có dấu hiệu gia tăng tại nhiều khu vực, ví dụ như dịch bạch hầu, Ebola, cúm gia cầm H5N1…

Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, số ca mắc bệnh bạch hầu tại Australia đang gia tăng và được đánh giá là một trong những đợt bùng phát đáng chú ý nhất trong nhiều năm gần đây.

Trong khi đó, tại CHDC Congo và Uganda, hàng trăm ca nhiễm virus Ebola đã được ghi nhận, kèm theo một số ca tử vong, trong bối cảnh tình hình y tế và an ninh khu vực còn nhiều thách thức. Cùng lúc, virus H5N1 đã lây lan rộng trong động vật trên toàn cầu và đã xuất hiện một số ca lây sang người. Dù chưa có bằng chứng lây truyền từ người sang người, song giới chuyên môn vẫn đang theo dõi chặt chẽ.

Các nhà nghiên cứu dịch tễ ước tính nguy cơ xảy ra một đại dịch tương tự COVID-19 trong bất kỳ năm nào vào khoảng 2%, và xác suất tích lũy tăng dần theo thời gian. Điều này có nghĩa là trong suốt cuộc đời con người, khả năng xuất hiện một đại dịch mới được xem là khá cao.

Ông Adrian Esterman, giáo sư ngành thống kê sinh học tại Đại học Adelaide (Australia), dự báo khả năng xảy ra đại dịch trong tương lai là “rất cao”. Một số tác nhân gây bệnh có thể còn nghiêm trọng hơn cả COVID-19. Khi đó, các biện pháp như kiểm soát biên giới, cách ly, truy vết và phong tỏa có thể được áp dụng trở lại. Giáo sư Esterman nhấn mạnh điều khó dự đoán nhất không phải là một đại dịch mới có xảy ra hay không, mà là khi nào xảy ra và do tác nhân nào gây ra.

Các chuyên gia nhận định sau đại dịch COVID-19, Australia đã có sự chuẩn bị, ví dụ như tăng cường hoạt động của Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC), đẩy mạnh hệ thống cơ sở cách ly chuyên dụng, năng lực sản xuất vaccine trong nước và kho dự trữ thuốc men và thiết bị y tế quan trọng. Những yếu tố này giúp tăng khả năng phản ứng nhanh nếu dịch bệnh mới xuất hiện.

Mặc dù vậy, ông Davoud Pourmarzi – chuyên gia tại Đại học Quốc gia Australia – cảnh báo rằng nếu nhiều năm nữa đại dịch mới xảy ra, xã hội có thể dần quên bài học từ COVID-19. Chính vì vậy, việc đào tạo thế hệ chuyên gia y tế mới là rất quan trọng, đồng thời các kế hoạch ứng phó cần được duy trì và cập nhật liên tục theo thời gian.

Hiện vẫn còn nhiều thách thức tồn tại, ví dụ như tỷ lệ tiêm chủng tại một số khu vực đang giảm sau COVID-19, thông tin sai lệch trên mạng xã hội ảnh hưởng đến niềm tin vào y tế công cộng, một số bệnh truyền nhiễm từng được kiểm soát đang có dấu hiệu quay trở lại.

Chính vì vậy, giới chuyên gia y tế đã phát đi thông điệp cảnh báo rằng khả năng xảy ra một đại dịch tiếp theo gần như là điều khó tránh khỏi trong dài hạn. Vấn đề quan trọng nhất là từng quốc gia phải chuẩn bị sẵn sàng cho điều đó. Hệ thống y tế mạnh, tiêm chủng đầy đủ và cộng đồng hiểu đúng thông tin là yếu tố then chốt để giảm rủi ro.