Châu Âu đề xuất cơ chế thành lập doanh nghiệp trong 48 giờ, phí dưới 100 euro

Ủy ban châu Âu vừa đưa ra một giải pháp EU Inc., một đạo luật cho phép mọi công dân châu Âu có thể thành lập công ty của mình ở bất kỳ đâu trong Liên minh Châu Âu (EU) chỉ trong vòng 48 giờ với chi phí chưa đầy 100 euro.

Đây là cách để thúc đẩy các nhà khởi nghiệp, tài năng và nhà đầu tư ở lại châu Âu, đồng thời chặn đứng làn sóng di cư sang Mỹ.

Châu Âu phải thúc đẩy năng lực cạnh tranh. Đây là khẩu hiệu nằm lòng của các nhà lãnh đạo phương Tây. Điều này liên quan trực tiếp đến tương lai của Liên minh châu Âu, nền dân chủ và mô hình xã hội của khối.

Những nguyên nhân dẫn đến sự lạc hậu về kinh tế của châu lục so với các đối thủ Mỹ và Trung Quốc đã được biết rõ và định danh cụ thể từ cách đây một năm rưỡi trong bản báo cáo Draghi (tên của cựu Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu) bao gồm: Chi phí năng lượng quá cao, sự phân mảnh của thị trường chung, dân số già hóa, chảy máu chất xám và đầu tư thiếu hụt.

Để thu hẹp khoảng cách về năng suất với Mỹ, báo cáo Draghi đánh giá việc đầu tư mạnh mẽ vào các công nghệ mới, đặc biệt là các công nghệ mang tính đột phá như trí tuệ nhân tạo (AI), là cần thiết.

Đại công trường đã bắt đầu. Nhiều đề xuất đang được đặt lên bàn đàm phán. Đề xuất mới nhất, được Ủy ban châu Âu trình bày ngày 18/3 này, mang tên "EU Inc.", một đạo luật lấy cảm hứng từ những gì đang tồn tại ở Mỹ. Mục tiêu là nhằm hãm phanh làn sóng tháo chạy của các "kỳ lân" châu Âu – những công ty khởi nghiệp (start-up) triển vọng trong lĩnh vực công nghệ vốn thường xuyên bay sang Mỹ.

Hiện nay, một start-up của Bỉ muốn tận dụng thị trường chung châu Âu với 450 triệu người tiêu dùng phải vượt qua vô vàn chướng ngại vật.

Stéphane Séjourné, Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu phụ trách chiến lược công nghiệp xác nhận rằng trong một thời gian quá dài, mỗi khi muốn thực hiện các thủ tục đơn giản như đăng ký kinh doanh hoặc mở rộng sang các thị trường mới trên khắp châu Âu, các doanh nghiệp châu Âu đều phải đối mặt với sự phức tạp của 27 hệ thống quy định và hành chính khác nhau từ 27 quốc gia thành viên. Điều này gây lãng phí thời gian và tiền bạc vào luật sư, công chứng viên hoặc các quy trình dịch thuật.

Việc thành lập một doanh nghiệp có thể kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng đã làm thui chột sự nhiệt huyết, đổi mới và tăng trưởng, đồng thời nuôi dưỡng ý định ra đi tìm kiếm cơ hội ở nơi khác, thường là Mỹ – nơi việc thành lập start-up cực kỳ nhanh chóng và các khoản đầu tư dễ tìm kiếm hơn nhiều.

Ủy ban châu Âu muốn thay đổi cục diện này. Với EU Inc., họ đề xuất tạo ra một "quy chế thứ 28", tồn tại song song với 27 hệ thống doanh nghiệp quốc gia. Đây là một tập hợp các quy tắc duy nhất và thống nhất trên quy mô toàn EU nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thành lập và phát triển các start-up.

"Châu Âu đang bị tụt hậu so với các đối thủ," một quan chức cấp cao của Ủy ban châu Âu nhấn mạnh. "Các doanh nghiệp phải gánh chịu chi phí hành chính cao hơn, họ huy động được ít vốn mạo hiểm hơn và chúng ta có ít 'kỳ lân' hơn so với các thị trường đối thủ chính. Hơn nữa, bối cảnh địa chính trị và kinh tế hiện nay khiến việc củng cố thị trường chung và hỗ trợ các doanh nghiệp châu Âu trở thành một tất yếu kinh tế."

Với EU Inc., việc thành lập một start-up sẽ chỉ tốn 100 euro và diễn ra nhanh chóng. Các nhà khởi nghiệp có thể thành lập công ty trong 48 giờ với các thủ tục được tối giản hóa đến mức tối đa.

Quy trình sẽ hoàn toàn dựa trên nền tảng kỹ thuật số: Không còn các cuộc hẹn trực tiếp hay hàng tá biểu mẫu giấy tờ. Việc nộp hồ sơ và cung cấp thông tin công ty sẽ được thực hiện trực tuyến. Mẫu đơn đăng ký doanh nghiệp sẽ thống nhất ở tất cả các quốc gia thành viên.

Các nhà sáng lập sẽ chỉ phải nộp thông tin công ty một lần duy nhất thông qua một giao diện chung ở cấp độ EU, kết nối các cơ quan đăng ký kinh doanh quốc gia với nhau. Khi một start-up muốn thiết lập cơ sở tại một hoặc nhiều quốc gia EU khác, họ sẽ không phải cung cấp lại thông tin hay trả thêm chi phí luật sư, công chứng mỗi lần như vậy.

Sau đó, để đơn giản hóa cuộc sống hàng ngày của start-up và thuận tiện cho việc đầu tư, các quy trình kỹ thuật số sẽ được thiết lập để tổ chức các hoạt động tài trợ và đơn giản hóa việc chuyển nhượng cổ phần. Các quy định cũng cho phép các quốc gia thành viên đưa các start-up được thành lập dưới "quy chế thứ 28" này lên sàn chứng khoán.

EU Inc. cũng đầy tham vọng trong việc thu hút tài năng. Luật này dự kiến một quy chế thống nhất cho quyền chọn cổ phiếu (stock-options) – cơ chế cho phép nhân viên mua cổ phiếu của công ty với mức giá ấn định trước, thường là rất ưu đãi. Đây là một công cụ thu hút và giữ chân tài năng rất được ưa chuộng trong ngành công nghệ.

Các ưu điểm khác của dự án luật này: EU Inc. không áp đặt yêu cầu về vốn tối thiểu khi thành lập và trong trường hợp thất bại, các thủ tục giải thể start-up sẽ được số hóa, đơn giản hóa với chi phí thấp. Điều này "cho phép các nhà sáng lập thử nghiệm các ý tưởng đổi mới và bắt đầu lại nếu cần thiết," Ủy ban châu Âu giải thích.

EU Inc. được thiết kế để trở nên hấp dẫn, nhưng nó cũng làm dấy lên một số lo ngại mà Ủy ban châu Âu đang tìm cách giải đáp.

Quy chế thứ 28 này là tự nguyện, không thay thế các quy chế quốc gia của các quốc gia thành viên. Một người muốn thành lập doanh nghiệp có thể chọn quy chế châu Âu mới hoặc các hình thức công ty quốc gia hiện có.

Vẫn còn một nỗi lo lớn từ phía các start-up. Một số người tiếc nuối vì thiếu vắng một tòa án châu Âu để giải quyết các tranh chấp ở quy mô toàn khối. Việc thành lập một tòa án như vậy sẽ đòi hỏi phải thay đổi các hiệp ước châu Âu – điều mà Ủy ban từ chối và thay vào đó mời gọi các quốc gia thành viên thành lập các tòa án chuyên trách ở cấp quốc gia.

Ủy ban châu Âu kỳ vọng các quốc gia thành viên và Nghị viện châu Âu sẽ phê duyệt luật mới này từ nay đến cuối năm. Theo ước tính của cơ quan hành pháp châu Âu, quy chế EU Inc. có thể thu hút hơn 300.000 nhà khởi nghiệp trong vòng 10 năm.

Tuy nhiên, quy chế thứ 28 này không phải là "chiếc đũa thần". Đây chỉ là một viên gạch trong đại công trường của châu Âu nhằm vực dậy năng lực cạnh tranh. Để kích thích đầu tư, người châu Âu cũng cần hoàn thiện liên minh thị trường vốn hoặc làm giảm giá năng lượng. Những chủ đề này sẽ nằm trong chương trình nghị sự của thượng đỉnh châu Âu vào ngày 19/3, nhưng sẽ không thể có câu trả lời ngay lập tức.