Rau gia vị Việt chinh phục thị trường châu Âu

Đằng sau hành trình đưa hương vị Việt vượt hàng nghìn cây số ấy là câu chuyện khởi nghiệp đầy tâm huyết của chàng trai trẻ 36 tuổi Nguyễn Viết Tự, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp và dịch vụ Châu Pha, xã Châu Pha, TP. Hồ Chí Minh.

Không chỉ thành công với việc xuất khẩu rau gia vị sang thị trường khó tính bậc nhất thế giới, mô hình của anh còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp địa phương: sản xuất sạch, liên kết chuỗi và chinh phục thị trường quốc tế.

Sinh ra và lớn lên tại vùng đất Châu Pha – nơi nhiều hộ dân sống chủ yếu nhờ vào trồng rau ăn lá, anh Nguyễn Viết Tự từng có một công việc ổn định tại trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh sau khi tốt nghiệp đại học chuyên ngành kinh tế. Tuy nhiên, thay vì gắn bó lâu dài với cuộc sống nơi đô thị phồn hoa, chàng trai trẻ lại quyết định trở về quê hương để khởi nghiệp từ nông nghiệp. Quyết định ấy không phải là sự bốc đồng của tuổi trẻ, mà xuất phát từ nỗi trăn trở trước thực trạng "được mùa mất giá" của nông sản địa phương.

Theo anh Tự, nông dân Việt Nam rất giỏi sản xuất, nhưng nếu thiếu liên kết và thiếu quy trình chuẩn thì giá trị nông sản khó có thể nâng cao. "Muốn nông sản đi xa, phải thay đổi cách làm – từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo chuỗi, đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường", anh Tự chia sẻ.

Với suy nghĩ đó, năm 2022, anh thành lập Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp và dịch vụ Châu Pha, bắt đầu xây dựng vùng nguyên liệu rau sạch ứng dụng công nghệ cao, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP.

Những ngày đầu không hề dễ dàng. Việc thuyết phục bà con thay đổi tập quán canh tác truyền thống là cả một quá trình kiên trì. Nhưng bằng cách trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật, hỗ trợ đầu ra và chứng minh hiệu quả kinh tế, anh dần tạo được niềm tin.

Sau khi xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định, anh Tự bắt đầu nghiên cứu thị trường quốc tế. Qua tìm hiểu, anh nhận thấy tại châu Âu có cộng đồng người Việt và người châu Á sinh sống khá đông, trong khi nguồn cung rau gia vị mang hương vị Việt đạt chuẩn chất lượng vẫn còn hạn chế.

Nhận thấy cơ hội này, năm 2023 anh mạnh dạn trồng thử nghiệm 1 ha rau gia vị với khoảng 10 loại khác nhau như ngò gai, húng quế, kinh giới, tía tô, rau ngổ, lá lốt, ớt hiểm… để kiểm tra khả năng thích nghi với tiêu chuẩn xuất khẩu.

Sau thời gian chuẩn bị vùng nguyên liệu và hoàn thiện quy trình sản xuất, hợp tác xã đã xuất khẩu lô rau gia vị đầu tiên nặng 25 tấn sang thị trường châu Âu. Để vượt qua "hàng rào kỹ thuật" của thị trường này, toàn bộ sản phẩm phải đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh và truy xuất nguồn gốc. Chính vì vậy, anh Tự đã áp dụng hệ thống quản lý sản xuất bằng phần mềm, yêu cầu các hộ nông dân ghi chép nhật ký điện tử từ khâu làm đất, bón phân, chăm sóc cho đến thu hoạch và đóng gói.

Nhờ quy trình sản xuất chặt chẽ, các sản phẩm rau gia vị của hợp tác xã dần được thị trường châu Âu đón nhận tích cực. Hiện nay, mỗi tuần hợp tác xã có thể xuất khẩu khoảng trên 3 tấn rau gia vị sang thị trường này.

Để có được những kết quả trên, Hợp tác xã Sản xuất Nông nghiệp và Dịch vụ Châu Pha đã quy tụ 63 thành viên, canh tác trên 55 ha rau sạch đạt chuẩn VietGAP. Riêng vùng trồng rau gia vị xuất khẩu đã mở rộng lên 20 ha, với 27 hộ dân tại các xã Châu Pha, Xuân Sơn và Nghĩa Thành tham gia sản xuất. Không chỉ giúp nông sản địa phương vươn ra thị trường quốc tế, mô hình này còn mang lại thu nhập ổn định cho người nông dân.

Ông Đỗ Thanh Hiền (ngụ ấp Cầu Mới, xã Châu Pha), một hộ dân tham gia trồng rau gia vị xuất khẩu, cho biết hiện gia đình ông có 4 sào trồng ngò gai và ớt hiểm trong nhà màng với hệ thống tưới nước, bón phân và đo độ ẩm tự động. Mỗi năm ông trồng khoảng 4 vụ ngò gai, sản lượng khoảng 120 tấn, với giá bán ổn định khoảng 18.000 đồng/kg, mang lại doanh thu hơn 200 triệu đồng. Bên cạnh đó, ớt hiểm cho sản lượng khoảng 3 tấn/năm, giá bán khoảng 60.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, mỗi năm gia đình ông thu lãi gần 300 triệu đồng từ 2 loại cây trồng này.

"Rau gia vị trồng theo yêu cầu nghiêm ngặt của hợp tác xã nên được bao tiêu toàn bộ, giá cả lại ổn định. Nhờ vậy, gia đình tôi có nguồn thu nhập cao hơn nhiều so với cách trồng truyền thống trước đây", ông Hiền phấn khởi chia sẻ.

Theo ông Dương Văn Trăm, Chủ tịch Hội Nông dân xã Châu Pha, mô hình này không chỉ giúp các thành viên hợp tác xã có thu nhập ổn định mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động tại địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Nhờ sản xuất theo chuỗi giá trị và xuất khẩu, năm 2025 doanh thu của Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp và dịch vụ Châu Pha về xuất khẩu rau gia vị đạt hơn 23 tỷ đồng, trong đó lợi nhuận chiếm trên 30%. Không dừng lại ở thành công hiện tại, anh Nguyễn Viết Tự đang tiếp tục đặt ra những mục tiêu mới cho hợp tác xã.

Trong thời gian tới, hợp tác xã dự kiến mở rộng thêm diện tích canh tác, đồng thời mở rộng quy mô diện tích canh tác rau của hợp tác xã ứng dụng công nghệ cao nâng cao hiệu quả sản xuất. Bên cạnh thị trường châu Âu, anh Tự cũng đang hướng tới mục tiêu xuất khẩu ớt sang thị trường Hàn Quốc vào năm 2026.

Có thể nói, mô hình sản xuất của Hợp tác xã Sản xuất nông nghiệp và dịch vụ Châu Pha hôm nay đã trở thành minh chứng cho một hướng đi mới của nông nghiệp Việt Nam: sản xuất sạch, quản trị hiện đại và chinh phục thị trường toàn cầu.