Châu Phi và tham vọng phát triển năng lượng từ hydro xanh

Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu về hydro châu Phi, tổ chức tại Windhoek (Namibia) từ ngày 9 đến 11/9/2025 đã khẳng định châu Phi có tiềm năng khổng lồ trong sản xuất hydro xanh, nhờ nguồn tài nguyên tái tạo dồi dào, đặc biệt là năng lượng mặt trời và gió. Châu lục này có thể sản xuất tới 50 triệu tấn hydro xanh mỗi năm vào năm 2050, tương đương khoảng 10% sản lượng toàn cầu.

Chính để khai thác tiềm năng này mà AGHA đã được thành lập vào tháng 5/2022. Liên minh nhằm tạo ra một nền tảng do các chính phủ châu Phi dẫn dắt, tập hợp các quốc gia cam kết đẩy nhanh các dự án năng lượng tái tạo và hydro xanh quy mô lớn, tăng cường điều phối, tham vấn và hợp tác khu vực, đồng thời củng cố vai trò của châu Phi như một trong những lãnh đạo toàn cầu của nền kinh tế hydro xanh.

Trong số các nước châu Phi, Algeria đang được nhắc tới với những vùng đất rộng lớn ngập tràn ánh nắng, với năng lực sẵn có về công nghiệp năng lượng, Algeria đang ở vị thế thuận lợi để trở thành một nhà sản xuất chủ chốt hydro xanh. Vị thế này vừa được củng cố thêm nhờ thông báo chính thức về việc Algeria gia nhập Liên minh Hydro Xanh châu Phi (AGHA).

Theo thông cáo của Bộ Năng lượng nước này, việc Algeria tham gia liên minh này nằm trong khuôn khổ triển khai chiến lược quốc gia phát triển hydro, nhấn mạnh việc tăng cường quan hệ đối tác và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này. Đồng thời, đây cũng là “một bước tiến quan trọng trong chiến lược chuyển đổi năng lượng và đa dạng hóa kinh tế của Algeria, khi quốc gia này tìm cách khai thác tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo để trở thành một nhân tố lớn trên thị trường toàn cầu về hydro xanh”. Việc gia nhập AGHA cũng cho phép “tăng cường vai trò của Algeria trong hợp tác liên quốc gia với các nước châu Phi về hydro xanh, trao đổi kinh nghiệm, chuyên môn và công nghệ tiên tiến giữa các thành viên, tham gia các chương trình đào tạo và nâng cao năng lực, cũng như tiếp cận cơ hội tài chính và đầu tư cho các dự án hydro xanh ở cấp châu lục”.

Phát biểu tại Hội nghị, Đại sứ Algeria tại Namibia – ông Abdelkrim Diaf – đã trình bày chiến lược phát triển hydro của đất nước, nêu rõ các dự án đang được triển khai cũng như tham vọng của Algeria trong việc sử dụng hiệu quả hơn các nguồn năng lượng tái tạo và hydro xanh.

Chiến lược phát triển ngành hydro của Algeria, được thiết lập từ năm 2023, dựa trên một lộ trình tiến triển từng bước. Trong giai đoạn đến 2030, mục tiêu là khởi động ngành hydro, xây dựng khung pháp lý, đào tạo nguồn nhân lực và thực hiện các dự án thí điểm. Một số dự án thí điểm trong sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydro đã được triển khai. Giai đoạn 2030-2040, các dự án sản xuất hydro xanh và/hoặc hydro xanh lam quy mô công nghiệp sẽ dần được khởi động, giúp Algeria vừa tham gia thị trường quốc tế vừa khử carbon trong các lĩnh vực công nghiệp vốn sử dụng hydro xám. Từ sau năm 2040, Algeria hướng tới mở rộng sản xuất và xuất khẩu, tùy thuộc diễn biến của thị trường toàn cầu. Lộ trình này nhằm hình thành một ngành hydro xanh và sạch đủ sức đưa Algeria trở thành một tác nhân chính trong khu vực vào năm 2050.

Năng lượng Mặt Trời là tiềm năng lớn nhất về năng lượng tái tạo tại Algeria, với khả năng sản xuất khoảng 169.000 TWh mỗi năm. Quốc gia này cũng sở hữu nguồn tài nguyên gió trên đất liền lớn nhất châu Phi, cả về công suất lắp đặt tiềm năng và sản lượng. Một nghiên cứu đăng trên Nature Energy tháng 6/2025 cho thấy Algeria đứng thứ hai tại châu Phi về tính cạnh tranh trong chi phí sản xuất hydro xanh, ước tính từ 4,0 đến 4,2 USD/kg, chỉ sau Mauritania. Vị thế này khẳng định tiềm năng của Algeria để trở thành một nhà xuất khẩu năng lượng sạch không thể thiếu đối với châu Âu.