Chính sách phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử

Chính phủ ban hành Nghị định số 331/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Năng lượng nguyên tử về phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử. Trong đó, Nghị định nêu rõ một số chính sách đầu tư, phát triển nguồn nhân lực lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Về phát triển hạ tầng khoa học và công nghệ hạt nhân, Nhà nước bảo đảm kinh phí cho xây dựng, phát triển, duy trì cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ hạt nhân; đồng thời khuyến khích huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để phát triển cơ sở hạ tầng khoa học và công nghệ hạt nhân theo lộ trình dài hạn, phù hợp với tiến độ phát triển điện hạt nhân, bao gồm:

a) Phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ hạt nhân;

b) Cơ sở thiết kế, chế tạo thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân, thiết bị ghi đo và các thiết bị chuyên dụng khác trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử;

c) Trung tâm thử nghiệm công nghệ bức xạ, công nghệ hạt nhân;

d) Phòng thử nghiệm an toàn bức xạ, hạt nhân; hệ thống mô phỏng, cơ sở dữ liệu về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân;

đ) Hệ thống các phần mềm tính toán chuyên dụng phục vụ thẩm định an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân;

e) Hệ thống về giám sát và điều hành, điều phối ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân;

g) Tài liệu thiết kế, tài liệu kỹ thuật, sản phẩm mẫu và các cơ sở, trang thiết bị khác.Nghị định nêu rõ, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia hoạt động trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được khuyến khích hợp tác, tiếp nhận chuyển giao công nghệ từ đối tác trong nước, nước ngoài; được hưởng các chính sách hỗ trợ, ưu đãi theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ, đầu tư, đấu thầu và quy định của pháp luật khác có liên quan.

Nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử thuộc Danh mục công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển theo quy định của pháp luật về công nghệ cao được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao theo quy định của pháp luật về chuyển giao công nghệ, nhà đầu tư nước ngoài có cam kết chuyển giao công nghệ cho nhà đầu tư, đối tác trong nước được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

Để tăng cường năng lực chế tạo thiết bị, nội địa hóa, làm chủ công nghệ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, Nhà nước khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân tham gia nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; bảo dưỡng, sửa chữa; thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và sản xuất thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân, thiết bị ghi đo bức xạ và các thiết bị chuyên dụng khác; sản xuất, gia công nguyên liệu, phụ liệu, vật liệu, linh kiện, phụ tùng phục vụ chế tạo thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân.

Nhà nước khuyến khích đồng thiết kế, đồng chế tạo, đồng vận hành, đồng quản lý giữa tổ chức, doanh nghiệp trong nước và tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài trong quá trình chuyển giao, tiếp nhận công nghệ từ nước ngoài.

Hoạt động chế tạo thiết bị, nội địa hóa, làm chủ công nghệ ưu tiên thực hiện bao gồm:

Nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tiếp nhận, chuyển giao công nghệ; thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, sản xuất thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân, thiết bị ghi đo bức xạ và các thiết bị chuyên dụng khác; sản xuất, gia công nguyên liệu, phụ liệu, vật liệu, linh kiện và phụ tùng để cung cấp cho sản xuất thiết bị bức xạ, thiết bị hạt nhân, thiết bị ghi đo bức xạ và các thiết bị chuyên dụng khác;

Kiểm định, chứng nhận sản phẩm, thiết bị chế tạo trong nước đạt yêu cầu về an toàn và chất lượng; tư vấn, khảo sát, xây dựng, bảo dưỡng, sửa chữa, cải tiến, nâng cấp thiết bị.

Tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân thực hiện các hoạt động trên được hưởng các chính sách hỗ trợ hoạt động nâng cao tiềm lực, nâng cao năng lực khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và được hưởng chính sách thuế theo quy định hiện hành để phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hàng hóa trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử có xuất xứ Việt Nam, nhà thầu trong nước sản xuất hàng hóa trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử có xuất xứ Việt Nam phù hợp với hồ sơ mời thầu được hưởng ưu đãi trong lựa chọn nhà thầu theo quy định của pháp luật về đấu thầu.

* Chính sách phát triển nguồn nhân lực

Nghị định nêu rõ, Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nhân lực giảng dạy, nghiên cứu trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử; tổ chức xây dựng và ban hành chuẩn chương trình đào tạo phù hợp với định hướng phát triển lĩnh vực năng lượng nguyên tử và thông lệ quốc tế.

Bộ Khoa học và Công nghệ chịu trách nhiệm đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử; ưu tiên phát triển đội ngũ nhân lực trình độ cao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, đặc biệt là nguồn nhân lực phát triển điện hạt nhân.

Về chính sách luân chuyển, biệt phái, cử nhân lực đi làm việc, nghiên cứu, đào tạo và trao đổi chuyên môn, Nghị định quy định công chức, viên chức và người làm việc trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được xem xét luân chuyển, biệt phái, cử đi làm việc, học tập, nghiên cứu, thực tập hoặc trao đổi chuyên môn tại các tổ chức nghiên cứu, đào tạo, cơ sở ứng dụng năng lượng nguyên tử trong nước và nước ngoài nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực quản lý, kỹ năng thực hành.

Người được luân chuyển, biệt phái hoặc cử đi làm việc tại các tổ chức nghiên cứu, đào tạo được hưởng nguyên lương, phụ cấp, các chế độ, chính sách về thời gian công tác, bảo hiểm, khen thưởng và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật.

Người được cử đi đào tạo, bồi dưỡng trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được hưởng chính sách ưu đãi, hỗ trợ theo quy định của pháp luật.

* Phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp và phụ cấp độc hại, nguy hiểm đối với người làm việc trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử

Công chức, viên chức, người lao động hưởng lương từ ngân sách nhà nước thuộc cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia; cơ quan thực hiện chức năng quản lý nhà nước về an toàn bức xạ, an toàn hạt nhân và an ninh hạt nhân, phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử từ trung ương đến địa phương; cơ quan, tổ chức có chức năng nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, ứng phó sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân, quan trắc phóng xạ môi trường được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp với mức tối đa là 70% mức lương theo ngạch, bậc.

Người thực hiện hoạt động công vụ tiếp xúc với phóng xạ được hưởng chế độ phụ cấp độc hại nguy hiểm đối với cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật.

* Chính sách đối với nhân lực trình độ cao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử

Nghị định quy định tiêu chí tuyển chọn, nhiệm vụ, quyền hạn, chế độ và chính sách của Tổng công trình sư Dự án, Kiến trúc sư trưởng dự án trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được thực hiện theo quy định tại Nghị định của Chính phủ quy định về tuyển chọn, sử dụng tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Tiêu chí, quy trình tuyển chọn, quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm, chính sách đối với chuyên gia trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được thực hiện theo quy định tại Nghị định của Chính phủ quy định cơ chế, chính sách thu hút chuyên gia khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử bao gồm nhà khoa học trẻ tài năng, kỹ sư trẻ tài năng; công chức, viên chức đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện áp dụng chính sách thu hút, trọng dụng đối với người có tài năng. Cụ thể:

Tiêu chí, chính sách đối với nhà khoa học trẻ tài năng, kỹ sư trẻ tài năng được thực hiện theo quy định tại Nghị định quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của luật khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập, nhân lực, nhân tài và giải thưởng trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chính sách đối với công chức, viên chức đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện áp dụng chính sách thu hút, trọng dụng đối với người có tài năng được thực hiện theo quy định tại Nghị định quy định chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.

Sinh viên tốt nghiệp đại học loại giỏi trở lên thuộc các chuyên ngành bao gồm điện hạt nhân, vật lý hạt nhân, kỹ thuật hạt nhân, công nghệ hạt nhân, vật lý kỹ thuật, hóa nước, hóa phóng xạ và chuyên ngành khoa học, công nghệ khác có liên quan phù hợp với vị trí tuyển dụng trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử được ưu tiên tuyển dụng khi đáp ứng các tiêu chí sau:

Trong độ tuổi thanh niên theo quy định của pháp luật về thanh niên tại thời điểm nộp hồ sơ;

Có phẩm chất đạo đức tốt, không bị xử lý kỷ luật trong quá trình học tập;

Có luận văn hoặc đồ án tốt nghiệp loại xuất sắc.

Việc tuyển dụng công chức, viên chức đối với sinh viên tốt nghiệp loại giỏi trở lên đáp ứng các tiêu chuẩn, điều kiện quy định ở trên được thực hiện thông qua hình thức xét tuyển. Nội dung, hình thức, trình tự, thủ tục xét tuyển được thực hiện theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức.

Ngoài ra, Nghị định cũng quy định chính sách xã hội hóa trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử./.