Chuyển đổi số tại Quảng Ninh: Gỡ "điểm nghẽn" dữ liệu, kiến tạo nền hành chính minh bạch

Thường thấy, khi khởi động quá trình chuyển đổi số, việc đầu tư hạ tầng thiết bị sẽ diễn ra khá thuận lợi. Tuy nhiên, khi bước vào giai đoạn số hóa dữ liệu và liên thông quy trình, nhiều địa phương trên cả nước bắt đầu phản ánh về tình trạng đối diện với sức ỳ từ thói quen cũ và rào cản "cát cứ dữ liệu". Gần đây, tỉnh Quảng Ninh phát động chiến dịch 100 ngày xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số đã mang đến một góc nhìn thực tiễn: Quyết tâm "bẻ gãy" những rào cản vô hình này.

Theo các chuyên gia, việc xây dựng các trung tâm điều hành thông minh hay trang bị máy móc hiện đại chỉ là bước khởi động. Chuyển đổi số thực chất chỉ diễn ra khi dữ liệu được làm sạch, liên thông và người thực thi công vụ từ bỏ thói quen làm việc thủ công trên giấy tờ bản cứng.

Tại Quảng Ninh, một trong những địa phương luôn nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về các chỉ số cải cách hành chính và năng lực cạnh tranh, tiến trình chuyển đổi số toàn diện cũng không tránh khỏi những lực cản nội tại. Sự chậm trễ trong việc chuẩn hóa dữ liệu chuyên ngành, hiện tượng các sở ngành, địa phương chưa sẵn sàng chia sẻ thông tin, hay tâm lý e ngại cái mới của một bộ phận cán bộ đã tạo ra những "hòn đá tảng" cản bước tiến trình xây dựng chính quyền số.

Nhận thức rõ chuyển đổi số sẽ mãi chỉ là hình thức nếu dữ liệu bên trong không liên thông, chính quyền tỉnh Quảng Ninh không chọn cách né tránh. Tỉnh đã thẳng thắn nhận diện, gọi tên những vướng mắc và quyết liệt phát động đợt bứt tốc 100 ngày xử lý các điểm nghẽn, tập trung vào việc triển khai Đề án 06 của Chính phủ về "Phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Đây được xem quyết sách, biến chuyển đổi số từ một phong trào trở thành mệnh lệnh của toàn hệ thống chính trị.

Mới đây, tại hội nghị đánh giá tình hình, kết quả thực hiện kế hoạch 100 ngày làm việc xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh, ông Vũ Quyết Tiến, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ thành phố, ghi nhận tinh thần quyết tâm, quyết liệt và những nỗ lực của cán bộ , công chức trong việc triển khai Kế hoạch 100 ngày làm việc xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số. Theo đó, để việc đánh giá phải thực chất, không lấy số lượng văn bản, hội nghị, tài khoản, lượt tham gia làm kết quả cuối cùng; dữ liệu phải bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống”. Người đứng đầu chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng nhiệm vụ; chủ động xử lý ngay khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền, kịp thời báo cáo những nội dung vượt thẩm quyền.

Ông Vũ Quyết Tiến cũng nhấn mạnh nhiệm vụ trong thời gian tới và đề nghị các cơ quan, ban ngành rà soát toàn bộ nhiệm vụ, tập trung cao độ cho những phần việc chưa hoàn thành; xác định rõ nhiệm vụ, sản phẩm, tiến độ, trách nhiệm; cập nhật đầy đủ, chính xác kết quả trên hệ thống theo dõi, không để dồn việc vào cuối kỳ; phấn đấu hoàn thành thực chất các mục tiêu trong 70 ngày, trước ngày 30/11/2026.

Được biết, trong chiến dịch 100 ngày này, mục tiêu lớn nhất không phải là mua sắm thêm công nghệ, mà là làm sạch và số hóa dữ liệu – biến những hồ sơ nằm im trong kho lưu trữ thành dữ liệu "sống" có khả năng trích xuất và chia sẻ tự động. Đặc biệt, trong những lĩnh vực có khối lượng hồ sơ khổng lồ và phức tạp như đất đai, hộ tịch, áp lực đặt lên vai lực lượng thực thi ở tuyến cơ sở là rất lớn.

Từ lăng kính quản trị, lãnh đạo tỉnh Quảng Ninh đã đưa ra thông điệp tiên quyết, không có vùng cấm đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Đó là yêu cầu mỗi cá nhân, đơn vị phải "nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động vượt khó, tập trung cao độ, tăng tốc hoàn thành các nhiệm vụ còn lại" nhằm khơi thông dòng chảy dữ liệu.

Áp lực từ sự chỉ đạo quyết liệt này buộc các cán bộ tư pháp, công an khu vực, cán bộ địa chính cấp xã, cấp huyện phải chạy đua với thời gian. Họ phải làm việc với cường độ cao, rà soát và đối chiếu từng trường thông tin nhỏ nhất để bảo đảm nguồn dữ liệu đưa lên hệ thống liên thông quốc gia luôn đạt tiêu chuẩn "đúng, đủ, sạch, sống". Sự mệt mỏi trong giai đoạn chuyển đổi là điều khó tránh khỏi, nhưng đây là sự đánh đổi tất yếu. Bộ máy hành chính bắt buộc phải từ bỏ thói quen thủ công để thiết lập một trật tự quản lý mới: công khai, minh bạch và tự động hóa.

Kết quả của chiến dịch không chỉ đo đếm bằng những con số báo cáo, mà được chứng minh qua mức độ hài lòng của người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Sự cộng hưởng từ nỗ lực của chính quyền đã trực tiếp mang lại những giá trị tiện ích thực tế.

Anh Trần Văn Minh, một người dân vừa hoàn tất thủ tục hành chính liên thông tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công, chia sẻ, trước đây, mỗi lần đi làm thủ tục liên quan đến đất đai hay cư trú, nỗi ám ảnh lớn nhất của anh là phải đi lại nhiều lần để bổ sung, photo công chứng đủ loại giấy tờ nhân thân. Nhưng nay, nhờ hệ thống cho phép tái sử dụng dữ liệu hồ sơ từ thẻ căn cước công dân gắn chip, các thông tin đã được tự động điền và đối chiếu. Mọi việc được giải quyết rất gọn gàng, giảm tối đa thời gian chờ đợi và đi lại. Sự thay đổi này thực sự mang lại cảm giác được chính quyền phục vụ

Đến nay, việc liên thông hệ thống đã cho phép "tái sử dụng dữ liệu hồ sơ", giúp người dân và doanh nghiệp không còn phải "vất vả" mang những bộ hồ sơ giấy đi sao y bản chính hay xin xác nhận qua nhiều khâu trung gian. Những cải cách này đã giúp "giảm tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính", tiết giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính minh bạch trong quá trình cung cấp dịch vụ công.

Chiến dịch xử lý điểm nghẽn tại Quảng Ninh không chỉ là một giải pháp tình thế ngắn hạn. Quá trình làm sạch dữ liệu và chuẩn hóa quy trình đã thiết lập một hệ tiêu chuẩn làm việc mới cho môi trường công sở. Những cán bộ chủ động làm chủ công nghệ đang tạo ra một sinh khí làm việc chuyên nghiệp, hiệu quả hơn.

Chuyển đổi số là một hành trình liên tục với những bài toán ngày càng phức tạp về an toàn thông tin và năng lực hạ tầng. Tuy nhiên, với một nền móng dữ liệu đã được "khơi thông" và tư duy quản trị lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm, Quảng Ninh đang tạo ra một hệ sinh thái số bền vững. Bài học từ địa phương này cho thấy, trong công cuộc số hóa, công nghệ là công cụ thiết yếu, nhưng quyết tâm chính trị của người đứng đầu và tinh thần dấn thân của đội ngũ thực thi mới là yếu tố quyết định để biến khát vọng số hóa thành hiện thực.