Chống tội phạm tài chính - bài toán khó đối với các ngân hàng Anh

Làn sóng “debanking” [loại khách hàng khỏi hệ thống ngân hàng] đã phơi bày điểm nghẽn giữa quyền tiếp cận dịch vụ tài chính và công tác phòng chống tội phạm.

Theo The Telegraph, ước tính có 453.230 tài khoản đã bị đóng trong tài khoá 2024-2025, cao gấp hơn 10 lần so với 45.091 tài khoản bị đóng trong tài khóa 2016–2017, và tăng 11% so với 408.000 tài khoản bị đóng trong năm tài khóa 2023–2024. Trong tất cả các trường hợp, các ngân hàng đều viện dẫn “lý do liên quan tới tội phạm tài chính” để đóng tài khoản.

Diễn biến này xảy ra trước thời điểm áp dụng các quy định mới, theo đó ngân hàng phải thông báo ít nhất 90 ngày trước khi đóng tài khoản và giải thích rõ lý do. Tuy nhiên, các yêu cầu này chỉ áp dụng với các tài khoản mở sau ngày 28/4/2026 và vẫn có ngoại lệ để ngân hàng tuân thủ các quy định phòng chống tội phạm tài chính. Theo luật hiện hành, ngân hàng có quyền đóng tài khoản vì lý do thương mại hoặc nghi ngờ hoạt động phạm pháp.

Các quy định chống rửa tiền được siết chặt từ năm 2017, yêu cầu ngân hàng giám sát hoạt động khách hàng và xác minh danh tính. Cơ quan chống tội phạm quốc gia Anh ước tính mỗi năm khoảng 10 tỷ bảng được rửa qua hệ thống ngân hàng Anh. Tháng 12/2025, Cơ quan quản lý tài chính Anh (FCA) phạt Nationwide 44 triệu bảng vì hệ thống cảnh báo kém hiệu quả và vì biết một số khách hàng vi phạm các điều khoản ngân hàng.

Một áp lực khác là quy định từ tháng 10/2024, yêu cầu ngân hàng hoàn tiền cho những khách hàng bị lừa chuyển tiền chủ động vào tài khoản kẻ gian. Trong nửa đầu năm ngoái, các ngân hàng đã hoàn tiền 88% số vụ, tổng hơn 84 triệu bảng. Các chuyên gia nhận định, yêu cầu này có thể là nguyên nhân khiến số tài khoản bị đóng tăng cao.

Trước tình trạng này, có nhiều luồng ý kiến. Ông Maxwell Marlow thuộc Viện Adam Smith, cảnh báo "debanking" tiếp tục gây tổn hại cho công chúng và trung tâm tài chính London. Trong khi đó, FCA nhấn mạnh: “Đấu tranh chống tội phạm tài chính là một trong những ưu tiên hàng đầu của FCA".

Trong nỗ lực ngăn chặn tội phạm tài chính, hệ thống ngân hàng đang đứng trước bài toán cân bằng khó khăn: bảo vệ an ninh tài chính mà vẫn giữ được quyền tiếp cận dịch vụ ngân hàng cho khách hàng. Nếu không có những điều chỉnh phù hợp, tự do tài chính và niềm tin vào ngân hàng sẽ tiếp tục bị thử thách.