Chủ động ứng phó xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long và hạn hán, cháy rừng ở khu vực Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ

Công điện gửi Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương; Tổng Giám đốc: Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long. 

Theo thông tin từ cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dự báo từ nay đến hết tháng 5/2026, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng từ 80 - 90%. Từ tháng 6 - 8/2026, hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính, xác suất chuyển sang El Nino có xu hướng tăng dần với xác suất trong khoảng từ 35 - 45%, xác suất chuyển sang La Nina ở mức rất thấp. Dự báo lượng mưa, dòng chảy sông suối ở các khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long ở mức tương đương trung bình nhiều năm nhưng lượng mưa, dòng chảy ở mức thấp do đang bước vào cao điểm của mùa khô. Lượng nước dự trữ của các hồ chứa thủy lợi, thủy điện tương đối khá, ở mức từ 70 - 80% dung tích thiết kế.

Xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long đã xuất hiện ở mức tương đương với trung bình nhiều năm, một số thời điểm đã ảnh hưởng đến nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh. Nhận định từ cuối tháng 2 đến tháng 5/2026, dòng chảy trên sông Mê Công về Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục giảm dần; xâm nhập mặn ở các cửa sông ở mức tương đương trung bình nhiều năm, các đợt xâm nhập cao nhất ở các cửa sông Cửu Long tập trung trong tháng 2 và 3 (từ ngày 18 - 22/2 và từ ngày 19 - 23/3) với ranh mặn 4g/lít cao nhất trong phạm vi từ 42 - 55 km; ở các cửa sông Vàm Cỏ, Cái Lớn vào tháng 3 và 4 (từ ngày 1/3 - 6/3, từ 19/3 - 23/3, từ 30/3 - 4/4 và từ 18/4 - 21/4) với ranh mặn 4g/lít cao nhất trong phạm vi từ 65 - 70 km.

Với tình hình mưa, nguồn nước, xâm nhập mặn như trên, chưa ảnh hưởng lớn đến sản xuất và sinh hoạt của người dân; tuy nhiên, cần đề phòng hạn hán, cháy rừng, thiếu nước xảy ra cục bộ và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long có tình huống bất lợi bất thường do xâm nhập mặn phụ thuộc lớn vào các hoạt động khai thác nước ở thượng nguồn sông Mê Công.

*Triển khai các biện pháp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng

Để chủ động ứng phó với ảnh hưởng của hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng, nhất là tác động của các tình huống bất thường, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và dân sinh, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu:

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo theo dõi sát tình hình diễn biến thời tiết, thủy văn, nguồn nước; tổ chức dự báo ngắn hạn, dài hạn về thủy văn, nguồn nước, hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng, thường xuyên cung cấp thông tin để các cơ quan chức năng, địa phương biết, chủ động thực hiện các giải pháp phòng, chống, tuyệt đối không để xảy ra tình huống gây bị động, bất ngờ.

Tổ chức thu thập thông tin về tình hình nguồn nước, vận hành điều tiết các hồ chứa thủy điện bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, khai thác sử dụng nước của các nước ở thượng nguồn sông Mê Công để phục vụ dự báo nguồn nước, xâm nhập mặn ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn, phòng, chống cháy rừng phù hợp với thực tế và thông tin nhận định, lưu ý hướng dẫn địa phương thực hiện việc điều chỉnh thời vụ, xác định thời điểm xuống giống lúa phù hợp, trữ nước cho vùng cây trồng cạn có giá trị kinh tế cao, bảo đảm hạn hán, xâm nhập mặn mùa khô năm 2025 - 2026 không gây thiệt hại đến sản xuất nông nghiệp và ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt của người dân.

Đồng thời, chỉ đạo đơn vị khai thác công trình thủy lợi trực thuộc tổ chức vận hành công trình thủy lợi lấy nước, phân phối nước hiệu quả, tạo điều kiện tốt nhất về nguồn nước cho các địa phương, người dân tổ chức lấy nước phục vụ sản xuất và dân sinh. Phân công lãnh đạo Bộ và giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan chuyên môn trực thuộc theo dõi, chỉ đạo, kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các địa phương, nhất là chính quyền cấp xã ở ven biển triển khai các biện pháp ứng phó với xâm nhập mặn phù hợp với thực tế, tuyệt đối không được chủ quan, bị động, nhất là khi xảy ra trường hợp xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long bất thường tăng cao.

Bộ trưởng Bộ Công Thương chỉ đạo bảo đảm điện cho sản xuất kinh doanh và sinh hoạt của nhân dân, khai thác tối đa hiệu quả từ các nhà máy thủy điện phù hợp với kế hoạch điều tiết nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Tuyệt đối không để bị động và thiếu điện do yếu tố chủ quan.

*Tuyệt đối không để hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng làm ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh, người dân

Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố khu vực Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long tổ chức tăng cường theo dõi sát diễn biến, dự báo khí tượng, thủy văn, nguồn nước, xâm nhập mặn, nguy cơ cháy rừng để chủ động triển khai các biện pháp ứng phó cụ thể, phù hợp với từng khu vực theo chỉ đạo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường và phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, lưu ý chủ động ứng phó với các tình huống xâm nhập mặn tăng cao bất thường, tuyệt đối không để hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng làm ảnh hưởng đến sản xuất, kinh doanh, người dân, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục…, gây thiếu nước ngọt phục vụ sinh hoạt.

Cùng với đó, phối hợp với Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có liên quan chỉ đạo vận hành linh hoạt, hiệu quả các hồ chứa thủy lợi, thủy điện, các hệ thống công trình thủy lợi, bảo đảm khai thác đa mục tiêu, tối ưu nguồn nước, vừa đảm bảo cho sản xuất nông nghiệp, vừa đảm bảo nước cho phát điện, nhất là thời kỳ nắng nóng cao điểm.

Đồng thời, thường xuyên phổ biến, thông tin kịp thời về tình hình xâm nhập mặn, nguy cơ cháy rừng trên các phương tiện thông tin đại chúng và các phương tiện phù hợp khác để người dân, tổ chức liên quan chủ động ứng phó với ảnh hưởng của xâm nhập mặn đến sản xuất, dân sinh; tuyên truyền, hướng dẫn, khuyến cáo người dân tăng cường thực hiện các biện pháp tưới tiên tiến, tiết kiệm nước, sử dụng nước hiệu quả, đo độ mặn trước khi tưới cho cây trồng, nhất là cho cây trồng có giá trị kinh tế cao.

Chủ động sử dụng các nguồn kinh phí do địa phương quản lý để thực hiện các giải pháp phòng, chống hạn hán, xâm nhập mặn, cháy rừng; trường hợp ngoài khả năng của địa phương, báo cáo theo quy định tại Quyết định số 305/QĐ-TTg ngày 5/3/2021 của Thủ tướng Chính phủ quy định về phạm vi, đối tượng, nội dung chi và cơ chế hỗ trợ từ ngân sách Trung ương cho địa phương thực hiện phòng, chống, khắc phục hậu quả hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, cháy rừng.

Tổng Giám đốc: Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam chỉ đạo cập nhật thông tin, kịp thời đưa tin về tình hình, thông tin dự báo và công tác chỉ đạo điều hành các nhiệm vụ, giải pháp ứng phó của các cơ quan có thẩm quyền, bảo đảm thông suốt đến người dân và chính quyền cấp xã để thường xuyên có thông tin cập nhật và chủ động ứng phó, nhất là các tình huống xảy ra xâm nhập mặn, khô hạn, cháy, nổ bất thường.

Thủ tướng giao Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà theo dõi, chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện Công điện này.

Văn phòng Chính phủ theo chức năng, nhiệm vụ được giao theo dõi, đôn đốc việc thực hiện Công điện này, kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ phụ trách những vấn đề đột xuất, phát sinh./.