Chủ tàu cá tại TP. Hồ Chí Minh "đỏ mắt” tìm lao động đi biển

Bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh nhận định: Lao động thủy sản vốn mang tính đặc thù, chủ yếu là lao động phổ thông, dựa nhiều vào kinh nghiệm “cha truyền con nối”. Trong bối cảnh hiện nay, việc thu hút lao động sẽ khó khăn hơn khi nghề biển không còn là lựa chọn ưu tiên của người trẻ.

Theo bà Na, giải pháp căn cơ là địa phương phát triển các chính sách hướng tới khai thác bền vững, nâng cao năng suất và hiệu quả mỗi chuyến biển. Khi lợi ích kinh tế được cải thiện, nghề biển mới đủ sức hấp dẫn để giữ chân và thu hút lao động. Song song đó, cần tăng cường đào tạo nghề, nâng cao trình độ ngư dân, hỗ trợ tín dụng để chủ tàu đầu tư thiết bị hiện đại, giảm sức lao động thủ công.

Thiếu lao động đi biển không còn là câu chuyện riêng của một vài chủ tàu, mà đã trở thành vấn đề chung của toàn ngành khai thác hải sản TP. Hồ Chí Minh. Giải quyết bài toán này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chủ tàu và chính ngư dân. Chỉ khi nghề biển mang lại thu nhập ổn định, điều kiện làm việc an toàn và có tương lai rõ ràng, thì mới có thể giữ chân được lao động biển.

Những ngày đầu năm 2026, tại các cảng cá và khu neo đậu tàu thuyền của TP. Hồ Chí Minh, không khó để bắt gặp cảnh nhiều tàu cá nằm bờ, dù mùa vụ khai thác những ngày cuối năm đang tất bật diễn ra.

Gắn bó gần nửa thế kỷ với nghề biển, ông Vũ Văn Lạng, một chủ tàu cá lâu năm tại phường Vũng Tàu, chưa bao giờ cảm nhận rõ áp lực thiếu lao động như hiện nay. Sở hữu 19 tàu cá hành nghề lưới kéo, nhưng hiện 7 tàu của gia đình ông phải nằm bờ dài ngày chỉ vì không tìm đủ bạn ghe. “Chúng tôi đã chấp nhận tỷ lệ ăn chia 50/50, nghĩa là sản lượng bán được bao nhiêu thì chia đôi lợi nhuận cho lao động. Nhưng ngay cả như vậy vẫn rất khó kiếm người đi biển”, ông Lạng chia sẻ.

Cùng chung nỗi lo, ông Nguyễn Thái Nguyên, chủ một cặp tàu cá tại Long Hải, cho biết những năm trước mỗi năm tàu của ông có thể ra khơi 3–4 chuyến, còn năm 2025 chỉ thực hiện được duy nhất một chuyến. “Chuyến biển cuối năm cũng phải hủy vì không tìm được bạn ghe. Từ giữa tháng 12, tàu đăng kiểm xong là nằm bờ luôn, chờ qua Tết xem có kiếm được lao động hay không thì tàu tôi mới có thể ra khơi đánh bắt được”, ông Nguyên cho hay.

Tại Phước Hải, ông Đồng Thanh Điền – ngư dân hành nghề bẫy mực cho rằng nghề biển ngày càng ít sức hút với lao động trẻ. Công việc nặng nhọc, nguy hiểm, phải đối mặt với sóng gió dài ngày, trong khi thu nhập lại phụ thuộc hoàn toàn vào sản lượng khai thác sau mỗi chuyến biển của mỗi tàu. “Có chuyến trúng thì đỡ, nhưng không trúng thì coi như trắng tay. Nhiều người trẻ chọn đi làm công ty, khu công nghiệp vì lương ổn định hơn”, ông Điền nói.

Theo thống kê của ngành chức năng, TP. Hồ Chí Minh hiện có khoảng 4.450 tàu cá; trong đó, nhiều tàu hoạt động vùng khơi với các nghề lưới vây, lưới kéo, lưới chụp, lưới rê và nghề câu. Để duy trì hoạt động, thành phố cần khoảng 29.000 lao động trực tiếp trên biển, chưa kể hàng nghìn lao động hậu cần trên bờ. Tuy nhiên, nguồn nhân lực này đang thiếu hụt. Việc thiếu hụt lao động khiến tàu cá nằm bờ, năng suất khai thác giảm, thu nhập của chủ tàu và ngư dân sụt giảm, chuỗi cung ứng hải sản bị ảnh hưởng.