Chứng khoán Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới sau năm bứt phá

Bảng chứng khoán tại Công ty cổ phần Chứng khoán Nhất Việt (VFS). Ảnh: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Sau một năm 2025 ghi dấu ấn tăng trưởng mạnh mẽ và cột mốc nâng hạng của FTSE Russell, thị trường chứng khoán Việt Nam đã tạo dựng được nền tảng phát triển quan trọng. Trên cơ sở đó, thị trường đang bước vào giai đoạn phát triển mới, hướng tới nâng cao chất lượng vận hành và tính bền vững. 

Khép lại năm 2025 khi chỉ số VN-Index đóng cửa ở mức 1.784,49 điểm, tăng hơn 517 điểm so với cuối năm 2024, tương ứng mức tăng xấp xỉ 41%. Đây là mức tăng trưởng rất cao so với mặt bằng các năm gần đây, qua đó đưa thị trường chứng khoán Việt Nam vào nhóm những thị trường có hiệu suất nổi bật trong khu vực. Cùng với đà tăng của thị trường chứng khoán, vốn hóa của thị trường và các doanh nghiệp niêm yết cũng có sự lớn mạnh tương ứng. 

Theo thống kê của Sở Giao dịch Chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE), tính đến hết ngày 31/12/2025, HOSE có 681 mã chứng khoán đang niêm yết và giao dịch. Trong đó, có 400 mã cổ phiếu, 4 mã chứng chỉ quỹ đóng, 18 mã chứng chỉ quỹ ETF và 259 mã chứng quyền có bảo đảm, với tổng khối lượng chứng khoán niêm yết đạt hơn 207 tỷ chứng khoán.

Quy mô vốn hóa thị trường trên HOSE ghi nhận mức tăng trưởng đột biến trong năm 2025, đạt khoảng 8,31 triệu tỷ đồng, tăng gần 60% so với mức hơn 5,2 triệu tỷ đồng của năm 2024.

Mức gia tăng mạnh mẽ này phản ánh diễn biến tích cực của thị trường chứng khoán, được hỗ trợ bởi đà tăng của chỉ số VN-Index, sự cải thiện về thanh khoản cũng như sự mở rộng quy mô của các doanh nghiệp niêm yết.

Thống kê của HOSE cũng cho thấy, giá trị vốn hóa cổ phiếu trên HOSE đến cuối năm 2025 đã tương đương khoảng 72,18% GDP năm 2024; đồng thời chiếm hơn 95% tổng giá trị vốn hóa cổ phiếu niêm yết trên toàn thị trường. Điều này tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm của HOSE trong hệ thống thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đáng chú ý, quy mô thị trường không chỉ mở rộng về giá trị mà còn gia tăng về chiều sâu. Tính đến cuối năm 2025, HOSE ghi nhận 50 doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD; trong đó có 5 doanh nghiệp đạt mức vốn hóa trên 10 tỷ USD, gồm: Tập đoàn Vingroup (VIC), Công ty cổ phần Vinhomes (VHM), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (VCB), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (CTG) và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BID).

Trong khi đó, tại thời điểm 31/12/2024, HOSE chỉ có 40 doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD, trong đó 2 doanh nghiệp đạt vốn hóa trên 10 tỷ USD. Điều này cho thấy sự gia tăng rõ nét về quy mô và chất lượng doanh nghiệp niêm yết trong năm 2025.

Thanh khoản thị trường tiếp tục là một điểm sáng, khi giá trị giao dịch bình quân duy trì ở mức khoảng 1 tỷ USD mỗi phiên. Những con số này cho thấy vai trò ngày càng lớn của thị trường chứng khoán với tư cách là kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng quy mô hoạt động, nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của đất nước.

Năm 2025 cũng đánh dấu một cột mốc quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam, khi tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell chính thức công bố Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp. Sự kiện này không chỉ phản ánh những cải cách và nỗ lực nâng cao chất lượng thị trường trong thời gian qua, mà còn mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn hơn trong giai đoạn tới.

Trong bối cảnh thị trường bước sang giai đoạn phát triển mới, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của nhà đầu tư cũng như phù hợp với các chuẩn mực của thị trường mới nổi, HOSE tiếp tục đẩy mạnh phát triển các sản phẩm và chỉ số đầu tư mới.

Đặc biệt, trong năm 2025, HOSE đã giới thiệu 4 bộ chỉ số đầu tư mới, gồm VNMITECH, VN50 Growth, VNDIVIDEND và VNSHINE; trong đó chỉ số VNSHINE dự kiến chính thức triển khai vào tháng 1/2026, góp phần hoàn thiện hệ sinh thái sản phẩm và nâng cao tính hấp dẫn của thị trường.

Mới đây, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 139/2025/TT-BTC, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 57/2021/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư số 69/2023/TT-BTC), liên quan đến lộ trình sắp xếp lại các thị trường giao dịch chứng khoán.

Theo định hướng này, các thị trường giao dịch cổ phiếu, trái phiếu và chứng khoán phái sinh sẽ được tổ chức lại theo hướng chuyên môn hóa chức năng giữa HOSE và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), nhằm nâng cao hiệu quả vận hành và phù hợp hơn với thông lệ quốc tế.

Cụ thể, chậm nhất đến ngày 31/12/2026, HOSE phải hoàn thành việc tiếp nhận toàn bộ cổ phiếu của các tổ chức niêm yết chuyển từ HNX; đồng thời, HNX có trách nhiệm hoàn tất việc chuyển toàn bộ cổ phiếu niêm yết sang HOSE trong cùng thời hạn.

Thông tư số 139/2025/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 30/12/2025, tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tái cấu trúc thị trường giao dịch chứng khoán theo hướng tập trung, chuyên sâu và bền vững hơn.

Những thay đổi về khung pháp lý và lộ trình tái cấu trúc thị trường giao dịch chứng khoán cũng đặt HOSE trước một ngưỡng cửa mới, khi Sở sẽ đảm nhiệm vai trò trung tâm đối với thị trường cổ phiếu niêm yết, với quy mô, thanh khoản và yêu cầu vận hành ngày càng lớn.

Việc tái cấu trúc thị trường theo hướng tập trung và chuyên môn hóa không chỉ mang lại dư địa tăng trưởng mới, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng và nâng cao năng lực giám sát.

Trong bối cảnh đó, theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bước sang năm 2026, mục tiêu trọng tâm của ngành không chỉ dừng lại ở tăng trưởng quy mô, mà hướng tới xây dựng một thị trường vận hành minh bạch, ổn định và có khả năng chống chịu cao trước các biến động bên ngoài.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, duy trì và củng cố các tiêu chí nâng hạng thị trường; đồng thời đẩy mạnh hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin trên nền tảng hệ thống KRX.

Bên cạnh đó, cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) dự kiến được triển khai vào đầu năm 2027, nhằm nâng cao mức độ an toàn, minh bạch và tiệm cận hơn với các chuẩn mực quốc tế của thị trường mới nổi.