Chung tay phục hồi hệ sinh thái, ứng phó suy thoái đất và hạn hán

Ngày 16/6, tại Lạng Sơn, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn, Trường Cao đẳng Công nghệ và Nông lâm Đông Bắc cùng Công ty Cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam tổ chức Lễ Mít tinh và phát động trồng cây hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán năm 2026.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh suy thoái đất, sa mạc hóa và hạn hán đang trở thành những thách thức môi trường nghiêm trọng mang tính toàn cầu. Theo Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, tại Hội nghị Bộ trưởng Môi trường Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) tổ chức tại Paris (Pháp) vào tháng 4/2026, các bộ trưởng đã chính thức công nhận sa mạc hóa, suy thoái đất và hạn hán là những thách thức mang tính hệ thống, có nguy cơ tác động đến an ninh toàn cầu.

Các số liệu quốc tế cho thấy khoảng 40% diện tích đất trên thế giới đã bị suy thoái, ảnh hưởng tới khoảng 3,2 tỷ người và gây thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 900 tỷ USD mỗi năm. Tình trạng khan hiếm tài nguyên, suy giảm chất lượng đất và áp lực môi trường đang làm gia tăng cạnh tranh về đất đai, nguồn nước, đe dọa an ninh lương thực, sinh kế người dân và sự ổn định kinh tế - xã hội ở nhiều quốc gia.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Trần Quang Bảo, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho biết, năm 2026, Ban Thư ký Công ước chống sa mạc hóa của Liên hợp quốc (UNCCD) lựa chọn chủ đề “Nhận diện tài nguyên đất. Trân trọng thiên nhiên xanh. Phục hồi hệ sinh thái”. Chủ đề này nhằm nhấn mạnh vai trò đặc biệt của tài nguyên đất, rừng, nguồn nước và các hệ sinh thái tự nhiên đối với an ninh sinh thái, an ninh lương thực, sinh kế của người dân cũng như sự phát triển bền vững.

Theo ông Trần Quang Bảo, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình và chính sách nhằm quản lý bền vững tài nguyên đất, bảo vệ rừng và phục hồi hệ sinh thái. Một trong những kết quả nổi bật là tỷ lệ che phủ rừng của cả nước tăng từ 37% năm 2005 lên 42,03% vào năm 2025. Điều này góp phần giảm xói mòn, hạn chế rửa trôi, tăng khả năng giữ nước và nâng cao khả năng chống chịu với hạn hán.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức về suy thoái đất. Kết quả điều tra công bố năm 2021 cho thấy tổng diện tích đất bị thoái hóa trên cả nước lên tới 11,838 triệu ha, tương đương khoảng 35,7% diện tích tự nhiên. Trong đó, hơn 1,2 triệu ha bị thoái hóa nặng, gần 3,8 triệu ha thoái hóa trung bình và khoảng 6,8 triệu ha thoái hóa nhẹ.

Khu vực trung du và miền núi phía Bắc là vùng chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất với hơn 4,4 triệu ha đất bị thoái hóa. Trong khi đó, Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung tiếp tục là những “điểm nóng” về khô hạn và suy thoái đất. Đồng bằng sông Cửu Long cũng đang xuất hiện những dạng suy thoái mới do xâm nhập mặn, suy giảm nguồn nước và sụt lún đất.

Ông Trần Quang Bảo nhấn mạnh, thực trạng trên đặt ra yêu cầu cấp bách phải đẩy mạnh các giải pháp phục hồi đất, bảo vệ rừng, phát triển cây xanh và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên. Để triển khai hiệu quả các cam kết quốc gia và quốc tế trong lĩnh vực này, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm đề xuất sáu nhóm giải pháp trọng tâm trong năm 2026.

Các giải pháp bao gồm đẩy nhanh điều tra, lập bản đồ nguy cơ sa mạc hóa; lồng ghép mục tiêu chống suy thoái đất vào quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội; tăng cường các giải pháp dựa vào thiên nhiên như phục hồi rừng tự nhiên, rừng đầu nguồn và phát triển nông lâm kết hợp; ứng dụng công nghệ số, viễn thám, GIS và trí tuệ nhân tạo trong giám sát tài nguyên đất, tài nguyên rừng; bảo đảm sinh kế cho người dân tham gia bảo vệ môi trường; mở rộng hợp tác quốc tế và thúc đẩy mạnh mẽ mô hình hợp tác công - tư trong lĩnh vực lâm nghiệp bền vững.

Từ góc độ địa phương, ông Hoàng Văn Chiều, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cho biết, tỉnh hiện có hơn 534.260 ha rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm trên 219.000 ha, rừng trồng hơn 315.000 ha; tỷ lệ che phủ rừng đạt 64,31%, thuộc nhóm cao của cả nước.

Những năm qua, Lạng Sơn đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo vệ tài nguyên đất và phát triển rừng bền vững như nâng cao chất lượng quy hoạch sử dụng đất, đẩy mạnh khoanh nuôi tái sinh, trồng rừng sản xuất và rừng phòng hộ, phục hồi các khu vực đất bị thoái hóa, phát triển mô hình nông - lâm kết hợp và hỗ trợ sinh kế cho người dân gắn với bảo vệ môi trường. Nhờ đó, diện tích và chất lượng rừng tiếp tục được duy trì, góp phần phát triển kinh tế xanh và giảm phát thải khí nhà kính.

Trong khuôn khổ chương trình, Công ty cổ phần Chăn nuôi C.P. Việt Nam đã trao tặng 10.000 cây giống lâm nghiệp có khả năng chịu hạn, giữ đất cho quân và dân tỉnh Lạng Sơn. Đây là hoạt động thiết thực hưởng ứng Ngày Thế giới chống sa mạc hóa và hạn hán năm 2026.

Ông Vũ Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc phụ trách ngành thức ăn chăn nuôi C.P. Việt Nam cho biết, doanh nghiệp luôn chú trọng các hoạt động phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên rừng, đất và nước trong suốt hơn ba thập kỷ hoạt động tại Việt Nam. C.P. Việt Nam đặt mục tiêu đóng góp tổng cộng 3 triệu cây xanh trong vòng 10 năm, qua đó góp phần nâng cao đa dạng sinh học, phòng chống suy thoái đất và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Cũng tại buổi lễ, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cùng C.P. Việt Nam đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác triển khai Chương trình “C.P. Việt Nam – Hành trình vì một Việt Nam xanh” giai đoạn 2026 – 2030. Theo đó, hai bên sẽ phối hợp trồng mới 1,5 triệu cây xanh trên phạm vi cả nước với tổng kinh phí dự kiến khoảng 35 tỷ đồng.