Chuyển cơ hội nâng hạng thị trường chứng khoán thành dòng vốn thực chất

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam được tổ chức xếp hạng FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp mở ra cơ hội lớn thu hút dòng vốn quốc tế. Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội này thành dòng vốn thực chất, thị trường cần có nhiều doanh nghiệp đủ quy mô, quản trị minh bạch và sử dụng vốn hiệu quả.

Thông điệp trên được Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương đưa ra tại Hội nghị "Phát hành chứng khoán – Động lực cho tăng trưởng kinh tế" do Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức sáng 7/7 tại Hà Nội nhằm phổ biến các quy định mới về phát hành chứng khoán, tăng cường đối thoại giữa cơ quan quản lý với doanh nghiệp và các thành viên thị trường, qua đó thúc đẩy huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế.

Phát biểu tại hội nghị, bà Vũ Thị Chân Phương cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu quan trọng là phải huy động hiệu quả mọi nguồn lực của xã hội cho đầu tư phát triển.

Trong khi hệ thống tín dụng ngân hàng chủ yếu đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn, thị trường chứng khoán có lợi thế đặc biệt trong việc huy động nguồn vốn trung và dài hạn, góp phần phân bổ nguồn lực đến các doanh nghiệp có năng lực, quản trị tốt và dự án hiệu quả.

Theo bà Phương, năm 2025, tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt hơn 763.000 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, giá trị phát hành cổ phiếu đạt 114.000 tỷ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước; giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt gần 149.000 tỷ đồng, tương đương cùng kỳ năm 2025.

Kết quả này phản ánh nhu cầu mở rộng đầu tư của doanh nghiệp cũng như niềm tin ngày càng được củng cố của nhà đầu tư đối với triển vọng phát triển của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đánh giá về việc tổ chức xếp hạng FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho rằng đây là dấu mốc quan trọng, góp phần nâng cao vị thế của thị trường chứng khoán Việt Nam, mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn đầu tư quốc tế, cải thiện thanh khoản, đa dạng hóa cơ cấu nhà đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp huy động vốn.

"Tuy nhiên, việc nâng hạng mới chỉ tạo ra cơ hội. Để chuyển hóa cơ hội thành dòng vốn thực chất, thị trường cần có nhiều doanh nghiệp đủ quy mô, quản trị minh bạch, sử dụng vốn hiệu quả và đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư quốc tế", bà Vũ Thị Chân Phương nhấn mạnh.

Về hoàn thiện khung khổ pháp lý, bà Phương cho biết sau gần một năm triển khai Nghị định số 245/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 155/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Chứng khoán, nhiều quy định mới đã phát huy hiệu quả tích cực.

Thủ tục hành chính được đơn giản hóa, thời gian xử lý hồ sơ được rút ngắn, quy trình phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) gắn với niêm yết chỉ còn khoảng 30 ngày, tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý và tính minh bạch của thị trường.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 200/2026/NĐ-CP quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế.

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, điểm cốt lõi của nghị định là tạo sự cân bằng giữa việc tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn với yêu cầu nâng cao chất lượng doanh nghiệp phát hành, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, bảo đảm công khai, minh bạch, sử dụng vốn đúng mục đích và nâng cao hiệu quả giám sát.

Làm rõ hơn những quy định mới của Nghị định số 200/2026/NĐ-CP, Chánh Thanh tra Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Phạm Thị Thanh Hương cho biết nghị định thay thế các Nghị định số 153/2020/NĐ-CP, 65/2022/NĐ-CP và 08/2023/NĐ-CP, được ban hành nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý đối với hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, khắc phục những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, tăng cường tính công khai, minh bạch của thị trường, nâng cao hiệu lực quản lý, giám sát và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Theo bà Hương, nghị định quy định rõ mục đích phát hành trái phiếu phải phục vụ các dự án đầu tư theo Luật Đầu tư; doanh nghiệp phải theo dõi riêng nguồn vốn huy động để bảo đảm sử dụng đúng mục đích đã công bố. Trường hợp chưa đến thời điểm giải ngân, doanh nghiệp được sử dụng nguồn vốn để gửi tại ngân hàng thương mại hoặc mua chứng chỉ tiền gửi nhằm tối ưu hóa dòng tiền.

Đồng thời, nghị định bổ sung điều kiện doanh nghiệp phát hành phải có tổng nợ phải trả, bao gồm cả giá trị trái phiếu dự kiến phát hành, không vượt quá 5 lần vốn chủ sở hữu theo Luật Doanh nghiệp sửa đổi năm 2025 (trừ một số trường hợp); phân loại rõ đối tượng nhà đầu tư tham gia từng loại trái phiếu; tăng cường yêu cầu về xếp hạng tín nhiệm, tài sản bảo đảm và nghĩa vụ công bố thông tin của doanh nghiệp phát hành cho đến khi trái phiếu không còn dư nợ.

Bên cạnh đó, nghị định cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức tư vấn, đại lý phát hành, kiểm toán, tổ chức xếp hạng tín nhiệm và doanh nghiệp thẩm định giá; phân định trách nhiệm quản lý, giám sát, thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm giữa các cơ quan quản lý, đồng thời tăng cường phân cấp cho UBND cấp tỉnh trong công tác quản lý hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp trên địa bàn.

Ở góc độ đơn vị vận hành thị trường, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) Vũ Thị Thúy Ngà cho rằng Nghị định số 200/2026/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định mới nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tăng cường minh bạch, bảo vệ nhà đầu tư và tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động hiệu quả nguồn vốn trung, dài hạn.

Theo bà Ngà, việc quy định chặt chẽ hơn về mục đích phát hành, điều kiện phát hành, đối tượng nhà đầu tư, hồ sơ phát hành, công bố thông tin và trách nhiệm của các tổ chức tham gia thị trường sẽ góp phần nâng cao chất lượng thị trường trái phiếu doanh nghiệp, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy thị trường phát triển an toàn, minh bạch, bền vững, qua đó phát huy vai trò của thị trường vốn trong huy động nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Nhấn mạnh vai trò của doanh nghiệp trong quá trình phát triển thị trường vốn, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết: "Khi doanh nghiệp phát hành minh bạch, quản trị tốt và thực hiện đầy đủ cam kết với nhà đầu tư, doanh nghiệp sẽ nâng cao uy tín, giảm chi phí huy động vốn và mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn trong nước cũng như quốc tế. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thị trường chứng khoán Việt Nam phát triển ổn định, bền vững và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế."

Theo bà Phương, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp phát triển thị trường chứng khoán theo chủ trương của Đảng và Chính phủ; đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động huy động vốn, phát triển sản phẩm mới, nâng cao chất lượng hàng hóa trên thị trường và mở rộng khả năng tiếp cận các dòng vốn trong và ngoài nước, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.