Chuyển đổi sang khu công nghiệp sinh thái để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu

Nội dung được chuyên gia nhấn mạnh tại Hội thảo “Khu công nghiệp sinh thái - Nền tảng thu hút đầu tư và tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu”, do Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) phối hợp các đối tác tổ chức chiều 27/3 tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo ông Nguyễn Hữu Nghị, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Đô thị Amata Biên Hòa, phát triển khu công nghiệp sinh thái không chỉ là yêu cầu từ bên ngoài (EU – Mỹ – Nhật Bản) mà còn là đòi hỏi tự thân của doanh nghiệp để tồn tại trong thời kỳ carbon thấp. Nếu không chuyển đổi, doanh nghiệp Việt Nam có nguy cơ bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt trong các ngành thép, dệt may, nhựa, hóa chất, điện tử. Ngược lại, nếu chuyển đổi sớm, doanh nghiệp sẽ giữ vững thị trường xuất khẩu, nâng giá trị thương hiệu, thu hút đầu tư chiến lược và giảm chi phí vận hành dài hạn.

Từ mô hình Amata Biên Hòa (tham gia chương trình Khu công nghiệp sinh thái toàn cầu GEIPP do Chính phủ Thụy Sĩ tài trợ), ông Nguyễn Hữu Nghị cho biết, việc chuyển đổi sang mô hình khu công nghiệp sinh thái giúp doanh nghiệp giảm 10 - 20% chi phí năng lượng và 20 - 30% lượng nước sử dụng nhờ tái chế, đồng thời giảm chi phí xử lý môi trường và nâng cao hiệu suất sản xuất. Doanh nghiệp cũng có thêm cơ hội tiếp cận các nguồn vốn tín dụng xanh, quỹ khí hậu quốc tế.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Hữu Nghị, các quy định liên quan đến khu công nghiệp sinh thái hiện vẫn chưa đồng bộ; việc phối hợp giữa các doanh nghiệp trong khu công nghiệp còn hạn chế. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu lớn trong khi nhiều doanh nghiệp chưa nhìn thấy rõ lợi ích của việc chuyển đổi sang mô hình sinh thái.

Khảo sát tiến trình thực hành ESG năm 2025 của PwC Việt Nam cho thấy, 89% doanh nghiệp tham gia khảo sát đã hoặc có kế hoạch cam kết ESG trong vòng 2 - 4 năm tới, tăng so với mức 80% vào năm 2022. Tuy nhiên, khoảng 60% doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu nhân lực và chuyên môn. Dù 82% doanh nghiệp đã thu thập dữ liệu ESG nhưng chỉ khoảng 10% có khả năng khai thác hiệu quả để phục vụ quản trị và báo cáo bền vững.

Theo bà Phạm Thị Kim Phượng, Phó Giám đốc QTSC, đơn vị đang hướng tới trở thành đô thị khoa học xanh, thông minh, gắn với các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đổi mới công nghệ cho mục tiêu Net Zero. QTSC đã áp dụng các công nghệ như IoT (internet vạn vật), trí tuệ nhân tạo (AI)trong quản lý năng lượng, giúp giảm 35% chi phí điện, giảm 10 - 15% chi phí nhân lực quản lý và giảm 30% chi phí lưu trữ dữ liệu.

“Trong bối cảnh các nhà đầu tư quốc tế luôn đặt các tiêu chí ESG lên hàng đầu, các khu công nghiệp sinh thái không chỉ là xu hướng mà còn là yếu tố quyết định để thu hút các dòng vốn FDI chất lượng cao, giá trị gia tăng lớn vào Việt Nam”, bà Phạm Thị Kim Phượng đánh giá.

TP. Hồ Chí Minh đang quản lý 58 khu công nghiệp và khu chế xuất với tổng diện tích 22.400 ha. Để giữ vững lợi thế cạnh tranh và thu hút dòng vốn FDI xanh – vốn đã vượt mốc 5 tỷ USD trong năm 2025, thành phố đang đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi từ mô hình truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái (EIP)./.