Chuyển đổi số y tế toàn diện, đưa kỹ thuật điều trị chuyên sâu về cơ sở

Tinh thần của Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đang từng bước được hiện thực hóa tại nhiều địa phương thông qua những chuyển động rõ nét trong ngành y tế. Nếu trước đây, người dân muốn tiếp cận các kỹ thuật chuyên sâu thường phải chuyển lên bệnh viện tuyến Trung ương thì nay, nhiều kỹ thuật hiện đại đã được triển khai ngay tại địa phương. Cùng với đó, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và các nền tảng số đang tạo nên bước chuyển từ mô hình khám, chữa bệnh truyền thống sang hệ thống y tế thông minh, lấy người dân làm trung tâm.

*Đưa kỹ thuật cao đến gần người dân

Việc các cơ sở y tế địa phương làm chủ kỹ thuật điều trị y khoa cao đang tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong việc cứu sống người bệnh. Vừa qua, Bệnh viện Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) đã triển khai thành công nhiều kỹ thuật cấp cứu phức tạp. Điển hình là trường hợp bệnh nhân 63 tuổi, nhập viện trong tình trạng ói mửa, co giật, lơ mơ, được chẩn đoán tắc động mạch thân nền - một thể nhồi máu não vô cùng nguy hiểm với nguy cơ tử vong rất cao. Bác sĩ Bùi Hoàng Luân cho biết, trong điều trị đột quỵ, mỗi phút trôi qua người bệnh sẽ mất khoảng 2 triệu tế bào thần kinh. Nhờ kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ khẩn cấp và hội chẩn đa chuyên khoa, ê-kíp đã thực hiện thành công kỹ thuật can thiệp hút huyết khối cấp cứu bằng hệ thống chụp mạch số hóa xóa nền, tái lập dòng máu nuôi não cho người bệnh. Không chỉ trong lĩnh vực đột quỵ, mô hình phối hợp đa chuyên khoa còn được bệnh viện áp dụng hiệu quả trong điều trị ung thư gan, giúp bệnh nhân được tầm soát sớm, lên kế hoạch điều trị theo từng giai đoạn, mang lại sự sống lâu dài với chi phí tối ưu.

Tại khu vực phía Bắc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cũng vừa ghi dấu mốc khi lần đầu tiên thực hiện thành công ca ghép tế bào gốc tự thân cho bệnh nhân mắc bệnh đa u tủy xương chuỗi nhẹ Lambda dưới sự hỗ trợ chuyên môn của Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương. Bệnh viện đã chuẩn bị đồng bộ hệ thống trang thiết bị chuyên dụng, bảo đảm các điều kiện an toàn sinh học khắt khe trước ghép. Hiện nay, cơ sở y tế này đã làm chủ trên 70% danh mục kỹ thuật của bệnh viện hạng Đặc biệt, biến các kỹ thuật phức tạp trở thành thường quy như ghép tạng, phẫu thuật tim hở, can thiệp mạch não, xạ trị ung thư tiên tiến, kỹ thuật hồi sức ECMO…

Lần đầu tiên, Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ xử lý đồng thời ba tổn thương nặng của khớp gối (gãy phức tạp mâm chày, đứt hoàn toàn dây chằng chéo trước và dây chằng bên trong) cho nữ bệnh nhân 50 tuổi chỉ trong một ca mổ nội soi. Thay vì phải trải qua hai lần mổ phức tạp và chờ đợi hơn 6 tháng như trước đây, phương pháp mới giúp giảm xâm lấn, rút ngắn thời gian nằm viện, hạn chế tối đa nguy cơ cứng khớp. Cũng tại Cần Thơ, Hội nghị khoa học quốc tế với chủ đề "Kiểm soát toàn diện đột quỵ trong thời đại Robot và Trí tuệ nhân tạo (AI)" đã giới thiệu công nghệ xử lý hình ảnh 6D, robot hỗ trợ can thiệp, trí tuệ nhân tạo trong chẩn đoán đột quỵ. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, tỷ lệ can thiệp đột quỵ trong "thời gian vàng" đã tăng từ dưới 13% lên 25%. Cơ sở liên tiếp nhận các giải thưởng Kim cương của Hội Đột quỵ Thế giới, chứng minh năng lực tầm cỡ quốc tế của một đơn vị y tế tại địa phương.

Trong khi đó, Bệnh viện Trung ương Huế vừa tiến hành thành công ca ghép gan thứ 11 từ người hiến chết não. Bệnh viện đã tự chủ hoàn toàn quy trình ghép đa tạng (tim, gan, thận, giác mạc), có khả năng tiến hành đồng thời tại 7 phòng mổ. Đây là minh chứng rõ rệt cho khả năng phối hợp đa chuyên khoa xuất sắc của đội ngũ y bác sĩ, xử trí thành công mọi biến chứng phức tạp sau ghép để cứu sống bệnh nhân suy tạng giai đoạn cuối.

* Tăng tốc số hóa y tế, chăm sóc sức khỏe suốt đời

Xác định chuyển đổi số là nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực quản trị, phát triển hệ thống y tế thông minh, Bộ Y tế đã tổ chức Hội nghị triển khai Chiến dịch 100 ngày tạo lập Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID và Chiến dịch 90 ngày làm sạch, làm giàu, chuẩn hóa 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành y tế.

Chiến dịch 100 ngày (kéo dài từ 8/7 đến 15/10/2026) được triển khai trên toàn quốc nhằm kết nối, liên thông dữ liệu khám bệnh, chữa bệnh và dữ liệu Bảo hiểm xã hội lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế. Mục tiêu cao nhất là bảo đảm mỗi người dân đều sở hữu một Sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên VNeID, hỗ trợ theo dõi sức khỏe lâu dài. Dữ liệu gửi lên hệ thống phải chính xác tuyệt đối, đầy đủ các trường thông tin bắt buộc, không trùng lặp, có khả năng đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm bảo đảm an toàn thông tin. Bên cạnh đó, Chiến dịch 90 ngày tập trung rà soát, chuẩn hóa, duy trì dữ liệu của 12 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, bảo đảm đáp ứng các tiêu chí "Đúng - Đủ - Sạch - Sống - Thống nhất - Dùng chung - Đồng bộ - Xuyên suốt". Đây không chỉ là xử lý thông tin đơn thuần mà còn nhằm tạo ra quy trình vận hành dữ liệu thường xuyên, xây dựng nền tảng vững chắc cho quá trình chuyển đổi số quốc gia trong y tế.

Nhằm nâng cao năng lực cấp cứu ngoại viện, rút ngắn tối đa thời gian tiếp cận bệnh nhân, đặc biệt là tại các khu vực ngoại thành, Trung tâm Cấp cứu 115 Thành phố Hồ Chí Minh triển khai xây dựng ứng dụng (App) di động khẩn cấp, cho phép người dân theo dõi vị trí xe cứu thương và nhận hướng dẫn sơ cứu trực tuyến từ bác sĩ. Giải pháp công nghệ này giúp khắc phục những hạn chế hiện tại về khoảng cách địa lý và sự thiếu hụt thông tin trong các tình huống khẩn cấp. Ngành y tế thành phố đặt mục tiêu chuẩn hóa kỹ năng cấp cứu cho nhân sự tại tất cả các trạm y tế phường xã đến năm 2030. Những nỗ lực này hướng tới việc bảo đảm "thời gian vàng" để cứu sống người bệnh, giảm thiểu tối đa các di chứng sau tai nạn hoặc bệnh lý cấp tính.

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cũng đã phát động đợt thi đua cao điểm 150 ngày đêm tăng tốc khám sức khỏe toàn dân. Với khẩu hiệu "mỗi bệnh viện gắn với một địa phương, mỗi tổ khám lưu động là một cánh tay nối dài của hệ thống y tế", Thành phố hướng tới mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe ngay trong năm 2026. Lần đầu tiên, toàn bộ hệ thống y tế công lập và ngoài công lập cùng tham gia một chương trình y tế dự phòng quy mô lớn nhằm bảo đảm 168 xã, phường, đặc khu đều có lực lượng y tế đồng hành. Từ đầu năm đến nay, Thành phố đã khám sức khỏe cho hơn 1,1 triệu người.

Để chuẩn hóa công tác này trên quy mô toàn quốc, Bộ Y tế ban hành các hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ trên cơ sở Thông tư số 25/2026/TT-BYT. Từ năm 2026, mỗi người dân sẽ được khám sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm. Đặc biệt, một hướng dẫn riêng được thiết lập cho trẻ dưới 6 tuổi, quy định chi tiết như đánh giá các dấu hiệu sinh tồn, tình trạng dinh dưỡng, tiêm chủng, thực hiện trắc nghiệm sàng lọc nguy cơ rối loạn phổ tự kỷ cho trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi. Mọi kết quả khám sàng lọc đều được liên thông, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế.