Thách thức kiểm chứng thông tin trong thời đại AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin, mở ra nhiều cơ hội cho ngành báo chí và truyền thông. Tuy nhiên, trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch cũng ngày càng gia tăng. Vì vậy, thách thức lớn nhất của báo chí không chỉ là ứng dụng công nghệ mới, mà còn là xác minh sự thật và duy trì niềm tin của độc giả.

Trí tuệ nhân tạo ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống. Ảnh: TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, phát biểu tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập hãng truyền thông PR Worx mới đây, Tiến sĩ Iqbal Survé, doanh nhân và nhà hoạt động xã hội Nam Phi, cho biết AI đang mang lại nhiều công cụ hữu ích cho các tòa soạn, từ dịch thuật, tìm kiếm tài liệu đến xử lý khối lượng lớn dữ liệu trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, công nghệ này cũng có thể tạo ra những trích dẫn không có thật, hình ảnh giả mạo hoặc câu trả lời thiếu chính xác nhưng được trình bày có vẻ thuyết phục. Nếu không được kiểm chứng cẩn thận, những nội dung như vậy có thể nhanh chóng trở thành nguồn phát tán thông tin sai lệch.

Tiến sĩ Survé cũng cảnh báo một thực trạng đáng lo ngại khi nội dung do AI tạo ra tiếp tục được sử dụng để huấn luyện các hệ thống AI khác. Vòng lặp này có thể khiến thông tin sai lệch bị lặp lại và khuếch đại trên Internet, trong khi tốc độ sản xuất nội dung ngày càng vượt quá khả năng kiểm chứng của con người.

Những lo ngại về độ tin cậy của AI cũng được đưa ra trong giới công nghệ và truyền thông quốc tế. Giám đốc điều hành tập đoàn công nghệ NVIDIA của Mỹ, ông Jensen Huang, từng lưu ý về việc con người chưa thể hoàn toàn tin tưởng các câu trả lời do AI tạo ra.

Góc nhìn này nhận được sự đồng thuận từ chính những người đi tiên phong trong lĩnh vực công nghệ và truyền thông thế giới. Giám đốc điều hành tập đoàn công nghệ Nvidia của Mỹ, ông Jensen Huang, thừa nhận con người chưa thể hoàn toàn tin tưởng vào các câu trả lời của AI.

Trong khi đó, Tổng biên tập báo The Guardian của Anh, bà Katharine Viner, và Nhà xuất bản báo The New York Times của Mỹ, ông Arthur Gregg Sulzberger, cũng nhấn mạnh những hạn chế của AI trong hoạt động báo chí, đặc biệt là khả năng điều tra thực địa và yêu cầu những người có thẩm quyền xác minh thông tin.

Thực tế cho thấy, dù AI có thể giúp báo chí nâng cao tốc độ và hiệu quả xử lý thông tin, công nghệ này không thể thay thế hoàn toàn vai trò của con người trong việc kiểm chứng sự thật và chịu trách nhiệm về nội dung được công bố. Trong bối cảnh đó, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trở thành những yếu tố then chốt để báo chí duy trì uy tín và niềm tin của công chúng. Bởi niềm tin không hình thành từ thuật toán, mà phải được xây dựng và chứng minh bằng hành động.