Chuyên gia: Ngành dầu đá phiến Mỹ không thể nhanh chóng thay thế nguồn cung từ Trung Đông

Ông Scott Sheffield - một "ông trùm" dầu đá phiến kỳ cựu - nhấn mạnh các nhà sản xuất sẽ không vội vàng triển khai các chương trình mở rộng khai thác tốn kém nếu chưa chắc chắn giá dầu vẫn duy trì ở mức cao.

Theo ông, đợt tăng giá hiện nay chủ yếu giúp doanh nghiệp cải thiện dòng tiền, giảm nợ, mua lại cổ phiếu và trả cổ tức, thay vì tái đầu tư mạnh mẽ vào mở rộng sản lượng. Khi chiến sự kết thúc, giá dầu có thể nhanh chóng hạ nhiệt. Thực tế, sau 12 tháng giá dầu sụt giảm, nhiều doanh nghiệp dầu đá phiến Mỹ đã cắt giảm chi tiêu, cho tạm dừng giàn khoan và sa thải lao động. Nguồn dự án khoan tiềm năng cũng không còn dồi dào. “Tôi không kỳ vọng sẽ có doanh nghiệp nào bổ sung thêm giàn khoan vào lúc này,” ông Sheffield nhận định.

Căng thẳng gia tăng giữa Mỹ-Israel nhằm vào Iran đã làm Iran có hành động đáp trả nhằm vào hạ tầng năng lượng của các nước Arab láng giềng và đóng eo biển Hormuz - điểm trung chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu. Một số mỏ dầu lớn tại Iraq và các cơ sở xuất khẩu khí đốt quy mô lớn của Qatar đã buộc phải đóng cửa khi xung đột lan rộng. Tổng thống Donald Trump ngày 3/3 cho biết Mỹ có thể hộ tống các tàu chở dầu ra khỏi Vịnh Ba Tư nhưng chi tiết của kế hoạch vẫn còn ít ỏi.

Trong bối cảnh đó, giá dầu Brent có thời điểm vượt 80 USD/thùng, mức cao nhất trong 18 tháng. Các tổ chức như Goldman Sachs và Wood Mackenzie cảnh báo nếu gián đoạn nguồn cung từ Vùng Vịnh kéo dài, giá dầu có thể vượt 100 USD/thùng, kéo theo lạm phát gia tăng và đe dọa tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Tuy nhiên, chính quyền Tổng thống Trump tỏ ra khá tự tin. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho rằng thị trường hiện vẫn được cung ứng đầy đủ và điều này tạo thêm dư địa chiến lược cho Nhà Trắng trong các quyết sách địa chính trị mà không cần lo lắng về sự tăng vọt của giá dầu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 3/3 đã họp khẩn để đánh giá tình hình và cho rằng dầu đá

phiến Mỹ có thể là nguồn bổ sung quan trọng nhất trong ngắn hạn, chủ yếu từ các giếng đã khoan nhưng chưa đưa vào khai thác. Theo ước tính, các giếng này có thể bổ sung thêm 240.000 thùng vào tháng 5 và khoảng 400.000 thùng/ngày từ nửa cuối năm. Tuy nhiên, con số này là rất nhỏ so với khoảng 20 triệu thùng/ngày được xuất khẩu từ khu vực Vùng Vịnh.

Ngay cả Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) cũng dự báo sản lượng dầu Mỹ - hiện ở mức kỷ lục khoảng 13,6 triệu thùng/ngày - có thể suy giảm trong năm nay. Nhà phân tích Natasha Kaneva tại JPMorgan lưu ý rằng ngay cả khi giá dầu tăng cao, việc gia tăng sản lượng vẫn cần vài tháng do cần thời gian khoan, hoàn thiện giếng và xây dựng hạ tầng.

Tâm lý dè dặt còn xuất phát từ sự biến động dữ dội vốn là đặc trưng của thị trường dầu mỏ. Ông Kirk Edwards, Chủ tịch Latigo Petroleum, cho rằng các nhà sản xuất cần mức giá ổn định quanh 75 USD/thùng trong ít nhất 12 tháng để tự tin mở rộng đầu tư.

Về phần mình, Tổng thống Trump - người từng cam kết đưa giá dầu về 50 USD/thùng trong chiến dịch tranh cử - khẳng định đà tăng hiện tại chỉ mang tính tạm thời. Ông tin rằng khi xung đột kết thúc, giá dầu sẽ giảm xuống, thậm chí thấp hơn trước.

Nhiều nhà đầu tư vẫn tỏ ra thận trọng. Ông Cole Smead, Giám đốc điều hành Smead Capital Management - cho rằng các nhà sản xuất không dễ bị cuốn theo tâm lý thị trường hay tuyên bố chính trị. Điều duy nhất có thể khiến họ phấn kích trong ngắn hạn là mức lợi nhuận cao hơn trên mỗi thùng dầu. Nếu xung đột chỉ kéo dài ngắn hạn, không có lý do gì để họ tăng sản lượng khai thác.

Dù dầu đá phiến Mỹ không thể ngay lập tức giải cứu thị trường toàn cầu khỏi cú sốc nguồn cung do xung đột Iran, song vai trò của nó vẫn có ý nghĩa chiến lược. Theo ông Daniel Yergin, Phó Chủ tịch S&P Global, nếu không có sự trỗi dậy của dầu đá phiến Mỹ trong thập niên qua, thế giới có thể đã phải đối mặt với một cuộc hoảng loạn giá dầu trên diện rộng.