Chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm

Chiều 5/8, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã trao đổi, trả lời các ý kiến về tiếp tục hoàn thiện dự án luật trước khi Quốc hội thông qua.

Tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) dẫn lại báo cáo của Chính phủ cho biết, Nghị quyết số 66/NQ-CP và Nghị quyết số 17/2026/NQ-CP năm 2026 đã cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Dự thảo lần này tiếp tục cắt giảm 20 ngành, nghề, bổ sung 10 ngành, nghề mới; Phụ lục 4 mới còn 141 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Đại biểu đánh giá việc tiếp tục cắt giảm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện và chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm là hướng đi đúng, góp phần mở rộng quyền tự do kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Để hoàn thiện dự thảo, đại biểu đề nghị làm rõ phương pháp tính mức cắt giảm, đồng thời lượng hóa kết quả cải cách đối với doanh nghiệp, như giảm được bao nhiêu giấy phép, thủ tục, ngày chờ đợi và chi phí tuân thủ. Sau khi luật được ban hành, Chính phủ cần công khai một danh mục rõ ràng, dễ tiếp cận, xác định cụ thể thủ tục nào được bãi bỏ, giấy phép nào không còn phát sinh, điều kiện nào không còn phải đáp ứng, thời điểm áp dụng và cơ quan chịu trách nhiệm thực hiện.

Cho ý kiến tại phiên thảo luận, đại biểu Đồng Ngọc Ba (Gia Lai) cho rằng, cần phân định rõ điều kiện đầu tư kinh doanh với tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Điều kiện kinh doanh không chỉ tồn tại dưới hình thức giấy phép mà còn có thể là yêu cầu về cơ sở vật chất, nhân lực, vốn hoặc hình thức pháp lý của doanh nghiệp.

Qua một số quy định về hành nghề đấu giá tài sản, đại lý làm thủ tục hải quan và cung ứng dịch vụ ngoại hối, đại biểu nhận thấy có trường hợp ngành, nghề được đưa ra khỏi danh mục nhưng các điều kiện tương tự vẫn tồn tại trong luật chuyên ngành, nghị định, thậm chí thông tư. Nếu không rà soát đồng bộ, việc cắt giảm có thể rơi vào tình trạng “bình mới, rượu cũ”.

Tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc sửa đổi lần này được thực hiện trên cơ sở Kết luận số 18-KL/TW Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về các giải pháp thúc đẩy tăng trưởng, trong đó có giao Chính phủ cắt giảm các ngành nghề kinh doanh có điều kiện.

Theo đó, Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành rà soát toàn diện, ban hành các nghị quyết nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng nhất. Kết quả đã cắt giảm 56 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương ứng 28,8% so với Luật Đầu tư năm 2025, giảm 40% ngành, nghề so với Luật Đầu tư năm 2020.

Bộ trưởng cho biết, tại Thông báo số 01 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo đã ghi nhận, đánh giá cao sự quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cùng sự vào cuộc tích cực của các bộ, ngành, địa phương trong việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính. Trên tinh thần đó, dự thảo Luật tiếp tục đề xuất cắt giảm thêm 20 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, đồng thời bổ sung 1 ngành, nghề mới và tiếp tục rà soát các ngành, nghề khác.

Theo Bộ trưởng, việc rà soát được thực hiện trên 3 nguyên tắc: Cắt giảm các ngành, nghề không thực sự cần thiết phải quy định điều kiện đầu tư kinh doanh theo khoản 1 Điều 7 của Luật Đầu tư; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý bằng giấy phép sang quản lý bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và dữ liệu số; rà soát, cắt giảm hoặc sửa đổi các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhưng quy định chưa rõ ràng, có tính chất tương tự nhau, không còn phù hợp, đã được điều chỉnh bằng cơ chế quản lý khác hoặc trên thực tế chưa phát sinh hoạt động đầu tư kinh doanh.

Đồng thời, Bộ trưởng cũng cho biết nhiều đại biểu đề nghị sớm ban hành nghị định hướng dẫn và chuẩn bị đầy đủ cơ sở pháp lý, tổ chức bộ máy, nguồn lực để thực hiện hiệu quả việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Cơ quan soạn thảo nghiêm túc tiếp thu và sẽ báo cáo Chính phủ để trình Quốc hội.

Về đề xuất bổ sung quy định cấm kinh doanh khí N2O, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của Quốc hội và làm rõ phạm vi điều cấm. Theo đó, dự thảo quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm. Đối với các mục đích khác, khí N2O vẫn được sản xuất và sử dụng theo quy định của pháp luật.

Giải thích về quy định này, Bộ trưởng cho biết tình trạng sử dụng khí N2O, hay còn gọi là “khí cười”, trong thời gian qua diễn biến khá phức tạp, thường xuyên gắn với hoạt động sử dụng trái phép chất ma túy, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến trật tự, an toàn xã hội.

Vì vậy, việc bổ sung quy định cấm là cần thiết. Tuy nhiên, do khí N2O vẫn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực hợp pháp nên thời gian tới cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp để quy định rõ trong nghị định việc kiểm soát từ khâu sản xuất, vận chuyển, lưu thông đến mục đích sử dụng, bảo đảm khí N2O được sử dụng đúng mục đích.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, cơ quan soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự án Luật theo đúng tinh thần tạo môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng nhất, khuyến khích người dân, doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh.

Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ để hoạt động kinh doanh không ảnh hưởng đến an toàn xã hội, an ninh quốc phòng, văn hóa và sức khỏe của người dân.