Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Đưa hợp tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản đi vào chiều sâu

Nhân chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Nhật Bản, phóng viên TTXVN tại Nhật Bản đã phỏng vấn ông Toshiro Nishizawa, nghiên cứu viên cao cấp thuộc Tổ chức Giáo dục và Nghiên cứu Truyền thông Chiến lược, Trường Chính sách công sau đại học, Đại học Tokyo, về ý nghĩa chuyến thăm, triển vọng hợp tác song phương và đóng góp của hai nước đối với hòa bình, ổn định, phát triển bền vững trong khu vực.

Chuyên gia Toshiro Nishizawa trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Nhật Bản về ý nghĩa chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: Bùi Hà - Pv TTXVN tại Nhật Bản

Ông Nishizawa nhận định chuyến thăm phản ánh rõ những ưu tiên chiến lược của cả Việt Nam và Nhật Bản. Đối với Nhật Bản, mục tiêu then chốt là thúc đẩy hợp tác an ninh kinh tế theo hướng cụ thể, thiết thực với Việt Nam, một trong những đối tác đáng tin cậy nhất của nước này. Nhật Bản đang chuyển sang mô hình trong đó khu vực công và khu vực tư nhân cùng chia sẻ rủi ro trong các lĩnh vực như an ninh năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Theo ông, Việt Nam là đối tác lý tưởng để triển khai mô hình này.

Về phía Việt Nam, chuyên gia Đại học Tokyo cho rằng chuyến thăm nằm trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm đa dạng hóa các quan hệ đối tác thực chất, nhất là trong bối cảnh Việt Nam chuẩn bị đảm nhiệm vai trò chủ nhà Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) vào năm tới. Việc tăng cường quan hệ với Nhật Bản, đồng thời duy trì quan hệ ổn định với Trung Quốc, thể hiện cách tiếp cận cân bằng, tự chủ và nhất quán trong đường lối đối ngoại của Việt Nam.

Ông Nishizawa đánh giá thời điểm chuyến thăm có ý nghĩa chiến lược. Việc chuyến thăm diễn ra trước APEC và các hội nghị liên quan đến Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) tạo điều kiện để hai nước làm nổi bật hợp tác song phương trong các cuộc thảo luận khu vực về chuỗi cung ứng, chuyển đổi năng lượng và an ninh phi truyền thống.

Theo phân tích của chuyên gia, Nhật Bản mong muốn giới thiệu việc hỗ trợ Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và hợp tác về khoáng sản thiết yếu như những hợp phần trong mô hình an ninh kinh tế của mình. Trong khi đó, Việt Nam hướng tới thu hút đầu tư chất lượng cao và công nghệ từ Nhật Bản, đồng thời khẳng định tính ổn định và không đối đầu của chiến lược đa dạng hóa quan hệ đối tác.

Đánh giá về nền tảng quan hệ song phương, ông Nishizawa nhấn mạnh những bước phát triển đáng kể trong những năm qua đã tạo tiền đề cho chuyến thăm. Dưới thời Chính phủ Thủ tướng Kishida Fumio, hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới, mở ra cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực an ninh kinh tế, bán dẫn, đất hiếm, chuyển đổi năng lượng, an ninh biển và các hình thức hợp tác Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) ở trình độ cao hơn. 

Ông cho biết Chính phủ của Thủ tướng Ishiba Shigeru tiếp tục duy trì định hướng này, tập trung hỗ trợ Việt Nam nâng cấp công nghiệp, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực số và khoa học. Đối thoại thường xuyên giữa lãnh đạo cấp cao hai nước cũng góp phần củng cố lòng tin lẫn nhau. Với các khuôn khổ hợp tác chính trị, kinh tế và an ninh đã phát triển vững chắc, ông Nishizawa nhìn nhận chuyến thăm lần này là một phần trong tiến trình xây dựng quan hệ đối tác lâu dài mà cả hai bên cùng cam kết thúc đẩy.

Về những động lực hợp tác mới, ông cho rằng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, công nghệ tiên tiến, bán dẫn và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đều có mối liên hệ chặt chẽ. Trong đó, công nghệ tiên tiến là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhất để thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển.

Chuyên gia Toshiro Nishizawa trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Nhật Bản về ý nghĩa chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: Bùi Hà - Pv TTXVN tại Nhật Bản

Theo ông, hợp tác chuyển đổi xanh đã có nền tảng thông qua các khuôn khổ như Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 châu Á (AZEC) và Cơ chế tín chỉ chung (JCM). Nỗ lực hướng tới phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam tạo ra nhu cầu đối với thiết bị hiệu suất cao và công nghệ lưới điện của Nhật Bản. Hai nước cũng có tiềm năng mở rộng các dự án về amoniac, sinh khối, hydro và kinh tế tuần hoàn trên phạm vi ASEAN.

Trong lĩnh vực bán dẫn và chuyển đổi số, ông Nishizawa đánh giá hai bên có những thế mạnh bổ trợ cho nhau. Nhật Bản có lợi thế về công nghệ tiên tiến và hệ thống quy định quản lý, trong khi Việt Nam sở hữu các trung tâm thiết kế đang phát triển nhanh cùng đội ngũ nhân lực công nghệ số. Trên cơ sở đó, hợp tác bán dẫn có thể được thúc đẩy thông qua thiết kế chung, đóng gói và kiểm thử, sản xuất vật liệu, cũng như đào tạo kỹ sư dài hạn. Chuyển đổi số cũng có triển vọng được đẩy nhanh trong các lĩnh vực như dịch vụ kỹ thuật và chuyển đổi số công nghiệp.

Chuyên gia Đại học Tokyo đồng thời lưu ý những thách thức như tình trạng phân tán các dự án và thiếu hụt kỹ sư trình độ cao. Ông cho rằng các thách thức này có thể được giải quyết nếu chính phủ hai nước cam kết triển khai những lộ trình dài hạn và dự án trọng điểm chung, đồng thời tôn trọng các sáng kiến của khu vực tư nhân.

Ở bình diện khu vực và quốc tế, ông Nishizawa nhận định chuyến thăm là bước đi quan trọng nhằm củng cố nền tảng để Việt Nam và Nhật Bản đóng góp tích cực hơn cho hòa bình, ổn định và phát triển bền vững tại châu Á - Thái Bình Dương thông qua APEC, các hội nghị liên quan đến ASEAN và những khuôn khổ quốc tế khác.

Theo ông, Việt Nam tiếp tục theo đuổi đường lối đối ngoại coi trọng sự ổn định của khu vực, đồng thời hướng tới quan hệ đối tác rộng mở và toàn diện hơn với Nhật Bản. Nhật Bản có những điều kiện thuận lợi để đáp ứng kỳ vọng đó. Ông bày tỏ hy vọng hợp tác giữa hai nước sẽ tiếp tục đi vào chiều sâu, cả ở cấp độ song phương lẫn thông qua các cơ chế khu vực và quốc tế, qua đó cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới bằng những hoạt động hợp tác thiết thực hơn nữa.