Chuyến thăm Mỹ của Thủ tướng Lý Hiển Long, tái khẳng định lợi ích chung

Theo trang mạng ChannelnewsAsia, sau cuộc gặp vào tháng 7/2017 bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Hamburg và cuộc điện đàm vào tháng 8/2017, Thủ tướng Lý Hiển Long ngày 22/10 tiếp tục có chuyến thăm đầu tiên đến Nhà Trắng kể từ khi ông Trump trở thành Tổng thống từ tháng 1/2017. Bối cảnh của chuyến thăm là điều quan trọng nhất bởi nó diễn ra trong thời điểm tương đối “phức tạp”.

Về mặt thương mại, hai thỏa thuận quan trọng của Mỹ liên quan đến Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) và Hiệp định Thương mại tự do Mỹ-Hàn Quốc (KORUS) vẫn chưa có gì là chắc chắn. Việc tái đàm phán NAFTA đang diễn ra với những mối quan ngại to lớn rằng các cuộc đàm phán có thể sẽ vẫn thất bại, và Mỹ rút lui hoàn toàn.

Về mặt đối nội của Mỹ, trong khoảng thời gian ông Lý Hiển Long tới Washington, ngoài những rắc rối liên miên trong vấn đề nhập cư và cải cách thuế, vẫn còn đó một loạt những vấn đề mà chính quyền Trump cần giải quyết từ khắc phục hậu quả cơn bão Maria ở Perto Rico đến cuộc thảm sát tại Las Vegas. Tình hình cũng không mấy khả quan khi đề cập đến chính sách đối ngoại, đặc biệt trong vấn đề Triều Tiên.

Các cuộc thảo luận giữa hai bên có thể sẽ đề cập một loạt vấn đề, từ cấp độ chiến lược cho đến chính sách vĩ mô, liên quan đến một số thỏa thuận kinh tế thương mại nhất định. Walter Lohman, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu châu Á thuộc tổ chức Quỹ Di sản, cho rằng ông Lý Hiển Long đến Washington với mong muốn “thấy được rằng ông Trump có một chiến lược đối với châu Á, một chiến lược bao gồm cam kết an ninh truyền thống của Mỹ đối với khu vực Tây Thái Bình Dương và cam kết kinh tế quan trọng”.

Đặc biệt khi chứng kiến việc Mỹ rút lui khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) và sự không chắc chắn của NAFTA và KORUS, Singapore sẽ rất trông chờ được nghe từ phía chính quyền Trump rằng cam kết về an ninh và kinh tế đối với châu Á vẫn được tiếp tục.

Ông Ted Yoho, Chủ tịch Tiểu ban về châu Á và Thái Bình Dương của Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, nhấn mạnh: “Singapore đang theo dõi sát sao thỏa thuận thương mại của Mỹ với Hàn Quốc. Nếu Singapore và ASEAN thấy Mỹ rút lui, điều đó sẽ gây ra nhiều nghi ngại hơn”.

Mặt khác, trong một động thái quan trọng, ông Trump đã cam kết công du châu Á từ ngày 3-14/11, chuyến công du nước ngoài dài nhất kể từ khi nhậm chức. Ông Trump sẽ đến Philippines tham dự Hội nghị thượng đỉnh ASEAN và Hội nghị thượng đỉnh Đông Á (EAS), đến Việt Nam tham dự Thượng đỉnh APEC, và có những điểm dừng chân quan trọng tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Chính vì thế, ông Lý Hiển Long sẽ đến thăm Washington vào thời điểm quan trọng, và dường như sẽ mang lại những “nguyên liệu đầu vào” cho những vấn đề mà ông Trump sẽ tập trung đề cập trong chuyến công du châu Á của mình, từ vấn đề Triều Tiên cho đến những kỳ vọng tại các cuộc họp của ASEAN, EAS, APEC.

Trên thực tế, với việc sẽ đảm nhiệm vị trí Chủ tịch ASEAN vào năm sau, Singapore có được vai trò vị trí đặc biệt và duy nhất để bàn luận đến những viễn cảnh của khu vực.

Bất chấp những bất ổn và sự khó đoán cố hữu - đặc trưng của mối quan hệ song phương với Washington hiện nay, đây là một thực tế mà các đối tác của Washington phải tìm cách làm quen. Theo ông Lohman, điều đó không phải là không vượt qua được.

Nói về việc các đối tác và đồng minh tại Đông Nam Á của Mỹ có thể đưa ra một số điều chỉnh trong một năm đầu cầm quyền của ông Trump, ông Lohman cho rằng “Trong vòng 6 tháng đầu tiên, họ sẽ rất lo lắng… nhưng giờ đây họ đã định hình được và tìm ra cách thức để làm việc với chính quyền Trump”.

Về phía Washington, ông Lohman cho rằng “để bảo vệ uy tín, chính quyền Trump đã có một số động thái thể hiện sự quan tâm của mình”.

Những thông điệp trước đây của Phó Tổng thống Mike Pence trong chuyến thăm tới khu vực, sự tham dự và phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis tại Đối thoại Shangri-la tháng 6 vừa qua tái khẳng định “cam kết vững chắc” của Mỹ đối với khu vực đã cho thấy những động thái quan trọng.

Tuy nhiên, ông Lohman thừa nhận những động thái trên “không bao giờ là đủ”, và “các kỳ vọng với ông Trump là rất cao”. Đó không phải là điều tệ hại, và với việc ông Lý Hiển Long đến Mỹ, hai bên sẽ có những chuẩn bị để thực hiện những kỳ vọng đó nhằm tái khẳng định các lợi ích chung giữa hai nước trên các lĩnh vực hợp tác song phương và về các quan ngại trong khu vực.

Ngay cả khi có hy vọng rằng Nhà Trắng sẽ đưa ra các đảm bảo chiến lược và song phương, song ông Trump dường như sẽ vẫn quay trở lại mối quan tâm chính của mình: việc làm cho người Mỹ.

Hiện chưa có những gì cụ thể về các tuyên bố sẽ được đưa ra trong chuyến thăm Mỹ của ông Lý Hiển Long, nhưng Singapore rất may mắn đang ở vị trí tốt để đàm phán về vấn đề kinh tế, bắt đầu bằng sự cân bằng thương mại có lợi cho Mỹ.

Thực tế rằng các mối quan hệ kinh tế song phương đã chuyển thành công ăn việc làm cho người Mỹ sẽ là vấn đề quan trọng mà ông Trump muốn nhấn mạnh.