Cơ cấu lại Đường sắt Việt Nam theo mô hình Tập đoàn

Đường sắt Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Thành/TTXVN

Mục tiêu là phát huy lợi thế và nâng cao năng lực cạnh tranh, là doanh nghiệp then chốt, trọng yếu trong tổ chức quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì các tuyến đường sắt; chủ trì, dẫn dắt, liên kết với các doanh nghiệp khác trong chuỗi giá trị thuộc lĩnh vực kinh doanh chính, làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, tạo động lực phát triển công nghiệp đường sắt; xây dựng và phát triển thương hiệu để tiếp cận nguồn vốn lớn, thu hút nhà đầu tư, đối tác chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao, tham gia sâu vào chuỗi giá trị khu vực và thế giới.

Phấn đấu thực hiện đạt và vượt các chỉ tiêu do cấp có thẩm quyền giao, hoàn thành nghĩa vụ nộp ngân sách Nhà nước; tăng năng suất lao động, đảm bảo đủ việc làm, nâng cao đời sống người lao động; Chuyển đổi mô hình hoạt động của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam từ nhóm công ty mẹ - công ty con Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành nhóm công ty mẹ - công ty con Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, đảm bảo năng lực theo yêu cầu để tham gia triển khai, thực hiện các nhiệm vụ được giao; Giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035: Giá trị sản lượng và doanh thu toàn Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi chuyển đổi) tăng bình quân từ 10%/năm trở lên. 

Về phương án đầu tư bổ sung vốn điều lệ, Quyết định nêu: xây dựng, thực hiện phương án đầu tư bổ sung vốn điều lệ từ nguồn ngân sách nhà nước, nguồn tài sản công là kết quả của quá trình thực hiện dự án sử dụng vốn nhà nước được tính thành phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp và nguồn vốn hợp pháp khác; đảm bảo thống nhất, hiệu quả và năng lực để triển khai các nhiệm vụ được giao. 

Chuyển đổi mô hình hoạt động của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam từ nhóm công ty mẹ - công ty con Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành nhóm công ty mẹ - công ty con Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam, cụ thể: Công ty mẹ - Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. 

Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam kế thừa toàn bộ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam theo quy định tại Luật Đường sắt, Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành; các Hiệp định, văn bản, thỏa thuận và hợp đồng đã ký kết với các bên có liên quan theo quy định của pháp luật. 

Lộ trình thực hiện: Trong năm 2026. Trong tháng 6/2026 ban hành Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. 

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính chỉ đạo Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi chuyển đổi) triển khai thực hiện Đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn 2035 theo mô hình Tập đoàn. Thực hiện đúng trách nhiệm, thẩm quyền các nội dung theo Quyết định này và nội dung khác ngoài nội dung phê duyệt tại Quyết định này; trong trường hợp cần thiết, vì điều kiện khách quan, chủ động rà soát, kiến nghị điều chỉnh Quyết định này phù hợp với quy định của pháp luật, kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, có văn bản chỉ đạo. 

Bộ Tài chính chủ trì phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan xây dựng, trình Chính phủ trong tháng 6 năm 2026 để xem xét, ban hành Nghị định quy định cơ chế hoạt động, cơ chế quản lý tài chính đặc thù đối với Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; chỉ đạo Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam tổ chức triển khai các nội dung thuộc thẩm quyền về thủ tục khi thực hiện chuyển đổi tổ chức, hoạt động thành Tập đoàn kinh tế theo quy định. 

Đồng thời, chỉ đạo Hội đồng thành viên Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi chuyển đổi) xây dựng phương án bổ sung vốn điều lệ theo quy định tại Luật số 68/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn kèm theo, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định... 

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan trình và giải quyết theo thẩm quyền và quy định pháp luật về giao quản lý, sử dụng, khai thác tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia do Nhà nước đầu tư; giao tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia tính thành phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp; chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan xem xét, đánh giá phương án “xây dựng Tổ hợp công nghiệp đường sắt” của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, theo chức năng nhiệm vụ hướng dẫn, quyết định theo thẩm quyền hoặc trình cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định. 

Đồng thời, chủ trì, phối hợp hướng dẫn Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi chuyển đổi) thực hiện nội dung quy định về giao nhiệm vụ, đặt hàng và tiêu chí lựa chọn tổ chức, doanh nghiệp được giao nhiệm vụ, đặt hàng cung cấp nhiệm vụ, hàng hóa công nghiệp đường sắt theo quy định pháp luật; chủ trì, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo nghiên cứu cơ chế đặt hàng Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam (sau khi chuyển đổi) về thực hiện đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì hệ thống đường sắt, phát triển công nghiệp đường sắt...