Cơ hội để ngành thủy sản Việt Nam hội nhập với nghề cá thế giới

Ngày 28/11, tại Đà Nẵng, Tổng cục Thủy sản-Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Ban Thư ký WCPFC tổ chức Hội nghị thường niên lần thứ 19 Uỷ ban Nghề cá Trung Tây Thái Bình Dương (Hội nghị WCPFC19).

Đây là Hội nghị thường niên quan trọng nhất của WCPFC nhằm đánh giá một số hoạt động quan trọng của Ủy ban hoạt động trong năm; đưa ra các chính sách, biện pháp quản lý nghề cá ngừ trong khu vực trong năm tiếp theo; trong đó, có việc xem xét trách nhiệm tuân thủ và quyết định chấp thuận hay từ chối đơn xin là thành viên nhưng có hợp tác (CNM) của các quốc gia; trong đó, có Việt Nam.

Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản Trần Đình Luân cho hay, Việt Nam đánh giá rất cao những hỗ trợ của Giám đốc điều hành WCPFC, Ban Thư ký, các Ban kỹ thuật, tài chính của WCPFC đã chọn Việt Nam đăng cai tổ chức Hội nghị thường niên lần thứ 19 này của WCPFC.

Đây chính là một cơ hội lớn để ngành khai thác thủy sản Việt Nam nói chung và lĩnh vực khai thác cá ngừ nói riêng hội nhập sâu rộng với nghề cá thế giới; góp phần tăng cường hợp tác với các nước tham gia Ủy ban Nghề cá Trung Tây Thái Bình Dương và các tổ chức nghề cá khu vực, các tổ chức đa phương.

Theo ông Luân, Việt Nam có nguồn tài nguyên sinh vật phong phú và đa dạng. Từ lâu, ngành thủy sản Việt Nam phát triển với đặc thù nghề cá quy mô nhỏ, khai thác thủy sản đa nghề, đa loài để đảm bảo sinh kế và tham gia phát triển kinh tế.

Đến nay, ngành thủy sản Việt Nam đang từng bước chuyển đổi từ nghề cá quy mô nhỏ (nghề cá nhân dân) sang nghề cá hướng tới phát triển bền vững với định hướng tăng sản lượng nuôi trồng thủy sản và giảm sản lượng khai thác thủy sản.

Tổng sản lượng thủy sản đến tháng 11 năm 2022 ước đạt 8,2 triệu tấn; trong đó, sản lượng khai thác ước đạt 3,5 triệu tấn, sản lượng nuôi ước đạt 4,6 triệu tấn. 10 tháng năm 2022, kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt 9,4 tỷ USD.

Ngành khai thác thủy sản Việt Nam đã có giai đoạn phát triển nhanh. Tuy nhiên đã và đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức lớn. Với mục tiêu duy trì phát triển bền vững ngành khai thác thủy sản với cơ cấu tàu, nghề phù hợp với khả năng cho phép khai thác của nguồn lợi thủy sản; sản xuất an toàn, hiệu quả kinh tế Chính phủ Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách để thực hiện mục tiêu nói trên như Chiến lược phát triển ngành thủy sản đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045; Chương trình quốc gia phát triển khai thác thủy sản hiệu quả, bền vững; Đề án bảo vệ môi trường trong hoạt động thủy sản giai đoạn 2021 – 2030; Đề án phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định IUU đến năm 2025.

Cùng với việc phê chuẩn và tham gia thực thi hiệu quả các điều khoản của Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, Việt Nam đã là thành viên chính thức của “Hiệp định đàn lưỡng cư và di cư xa của Liên Hợp Quốc - UNFSA” và “Hiệp định biện pháp các quốc gia có cảng – PSMA” của FAO từ năm 2019.

Ông Luân nhấn mạnh, Việt Nam với tư cách là quốc gia chưa phải là thành viên nhưng có hợp tác (CNM) của Ủy ban Nghề cá Trung Tây Thái Bình Dương từ năm 2009 tới nay. Việt Nam đã và đang đồng hành cùng với 26 quốc gia thành viên chính thức, 7 quốc gia chưa phải là thành viên nhưng có hợp tác và 7 vùng lãnh thổ để thực thi các điều khoản của WCPFC về công tác quản lý và bảo tồn nguồn lợi thủy hải sản di cư trong khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương.

Thông qua các dự án của WCPFC đã tạo điều kiện cho Việt Nam được tiếp nhận sự hỗ trợ kỹ thuật và công nghệ tiên tiến trong khai thác và bảo quản cá ngừ, cá kiếm; nhận được thông tin đầy đủ hơn về nguồn lợi, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, nghiên cứu thông qua các chương trình đào tạo, hội nghị chuyên đề; đồng thời được tiếp cận và áp dụng những công cụ đánh giá và xác định sản lượng khai thác tối đa cho phép hàng năm hoặc trong từng giai đoạn nhất định; đưa ra những giải pháp quản lý nguồn lợi, phương pháp khai thác để bảo tồn và khai thác bền vững nguồn lợi hải sản di cư, trong đó chủ yếu là cá ngừ tại vùng biển Việt Nam.

Ủy ban Nghề cá Trung Tây Thái Bình Dương (WCPFC) được thành lập tháng 6/2004. Tính đến tháng 2/2020, Ủy ban có 26 thành viên chính thức, 11 vùng lãnh thổ có sự tham gia và 8 quốc gia không phải là thành viên nhưng có hợp tác. WCPFC có 3 Ban Tư vấn bao gồm Ban Khoa học, Ban Kỹ thuật và Tuân thủ, Ban phía Bắc.

Nhiệm vụ chính của WCPFC là quản lý và bảo tồn nguồn lợi cá di cư trong khu vực Tây và Trung Thái Bình Dương; trong đó, tập trung chủ yếu vào cá ngừ (cá ngừ vằn, cá ngừ vây vàng, cá ngừ mắt to và cá ngừ vây ngực dài); đồng thời, áp dụng các biện pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực từ khai thác đối với các loài thủy sinh không chủ ý đang được bảo vệ như cá mập, rùa biển...

Theo đó, Việt Nam đã tham gia WCPFC với tư cách “Quốc gia không phải thành viên chính thức có hợp tác” (CNM) từ năm 2009. Nhằm đảm bảo bảo tồn lâu dài và sử dụng bền vững các đàn cá lưỡng cư và di cư xa thông qua việc thực thi hiệu quả các điều khoản của Luật Biển năm 1982 mà Việt Nam là thành viên, đồng thời đảm bảo phát triển bền vững nghề cá Việt Nam.

Việc tham gia WCPFC là một nhiệm vụ quan trọng trong quá trình triển khai Hiệp định đàn cá di cư mà Việt Nam đã tham gia năm 2019. Việc Việt Nam tham gia WCPFC với tư cách “Quốc gia không phải thành viên chính thức có hợp tác” cũng thể hiện quyết tâm và mong muốn của Việt Nam trong việc tham gia vào các nỗ lực chung của khu vực nhằm tăng cường truy xuất nguồn gốc các sản phẩm cá ngừ, bảo tồn và phát triển bền vững nguồn lợi cá di cư xa.

Hội nghị lần này có sự tham gia của đại diện 26 quốc gia thành viên chính thức, các tổ chức phi chính phủ trong nước và ngoài nước, 8 nước thành viên có hợp tác (trong đó có Việt Nam) và 11 vùng lãnh thổ có tham gia một số hoạt động của WCPFC, đại diện Diễn đàn nghề cá các quốc đảo Thái Bình Dương, Tổ chức Hòa bình xanh, Tổ chức Birdlife, Ủy ban cá ngừ nhiệt đới liên Mỹ, Trung tâm Phát triển thủy sản đông nam châu Á (SEAFDEC), Ban thư ký cộng đồng nghề cá Thái Bình Dương (SPC), Chương trình phát triển Liên hợp quốc (UNDP), Quỹ môi trường toàn cầu (GEF), Ban Thư ký WCPFC, các chuyên gia tư vấn thực hiện các dự án trong khuôn khổ WCPFC đến từ nhiều quốc gia với khoảng 550 đại biểu./.