Cơ quan thuế làm rõ thông tin nợ thuế số tiền nhỏ vẫn bị tạm hoãn xuất cảnh

Phát biểu tại buổi họp báo, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết thời gian gần đây, một số cơ quan báo chí và mạng xã hội phản ánh tình trạng người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế với số tiền nhỏ, từ đó đặt ra nhiều băn khoăn về tính phù hợp của biện pháp quản lý này.

Theo ông Mai Sơn, việc tạm hoãn xuất cảnh đã được quy định tại Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14, có hiệu lực từ ngày 1/7/2020 và tiếp tục được sửa đổi, bổ sung tại Luật số 56/2024/QH15. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 49/2025/NĐ-CP ngày 28/2/2025 quy định cụ thể ngưỡng áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh đối với từng nhóm đối tượng.

Theo quy định hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh được áp dụng đối với 4 nhóm đối tượng. Thứ nhất, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh thuộc diện bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế có số tiền nợ từ 50 triệu đồng trở lên và quá thời hạn nộp trên 120 ngày. Thứ hai, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế với số nợ từ 500 triệu đồng trở lên và quá hạn nộp trên 120 ngày.

Thứ ba, cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng vẫn còn nợ thuế quá hạn và sau 30 ngày kể từ khi cơ quan thuế thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế. Thứ tư, người Việt Nam xuất cảnh để định cư ở nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài và người nước ngoài trước khi xuất cảnh khỏi Việt Nam nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế quá hạn.

Ông Nguyễn Đức Huy, Phó Trưởng ban Nghiệp vụ thuế (Cục Thuế) cho biết, thời gian qua cơ quan thuế đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người nộp thuế chủ động thực hiện nghĩa vụ trước khi áp dụng biện pháp cưỡng chế. Theo đó, cơ quan thuế tăng cường tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng, gửi thư ngỏ, công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử và ứng dụng etax Mobile để người nộp thuế kịp thời tra cứu nghĩa vụ thuế.

Song song với đó, ngành thuế cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu điện tử với cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Ngày 12/5/2026, Cục Thuế và Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã ký Quy chế phối hợp số 01/QCPH-CT-QLXNC về truyền nhận thông tin tạm hoãn xuất cảnh và hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh bằng phương thức điện tử. Theo đó, ngay khi cơ quan thuế ký điện tử thông báo tạm hoãn hoặc hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh, dữ liệu sẽ được truyền tự động sang cơ quan xuất nhập cảnh, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và bảo đảm quyền lợi của người nộp thuế sau khi hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.

Theo số liệu của cơ quan thuế, đến nay đã ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh đối với khoảng 105.000 người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và chủ hộ kinh doanh, với tổng số tiền thuế nợ gần 61.000 tỷ đồng. Trong số này, khoảng 65.000 trường hợp là người đại diện pháp luật, chủ hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký, với số tiền nợ trên 6.900 tỷ đồng.

Lũy kế đến nay, ngành thuế đã thu hồi được trên 4.000 tỷ đồng tiền nợ thuế từ hơn 13.000 người nộp thuế. Riêng nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký đã có khoảng 7.100 người chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ với số tiền gần 100 tỷ đồng và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo quy định.

Theo Cục Thuế, kết quả này cho thấy biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là một trong những giải pháp hiệu quả nhằm nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và góp phần xây dựng môi trường kinh doanh bình đẳng, minh bạch.

Liên quan đến phản ánh của một số cơ quan báo chí về việc người nộp thuế bị tạm hoãn xuất cảnh do nợ thuế số tiền nhỏ, ông Mai Sơn cho biết qua rà soát dữ liệu, các trường hợp được nêu chủ yếu là cá nhân đã bỏ địa chỉ kinh doanh, không thực hiện thủ tục thông báo với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế theo quy định.

Theo đại diện Cục Thuế, trước khi áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh, cơ quan thuế đã thực hiện nhiều bước thông báo và liên hệ với người nộp thuế như phối hợp chính quyền địa phương xác minh địa chỉ hoạt động; gửi thông báo nợ thuế qua email, điện thoại, địa chỉ đăng ký; gửi thông báo sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh trước 30 ngày đến tài khoản thuế điện tử và địa chỉ cư trú; đồng thời công khai thông tin trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế.

“Sau 30 ngày kể từ khi gửi thông báo mà người nộp thuế không liên hệ với cơ quan thuế, không hoàn thành nghĩa vụ thuế thì cơ quan thuế mới ban hành thông báo tạm hoãn xuất cảnh”, ông Mai Sơn nhấn mạnh.

Đại diện Cục Thuế cho rằng một số thông tin phản ánh chưa đầy đủ về quá trình xử lý của cơ quan thuế, dễ dẫn tới hiểu chưa đúng quy định pháp luật và gây tâm lý hoang mang cho người dân.

Thông tin thêm về định hướng sửa đổi quy định, đại diện Cục Thuế cho biết theo Nghị định số 49/2025/NĐ-CP hiện hành, nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký chưa được quy định ngưỡng nợ tối thiểu. Vì vậy, về nguyên tắc, chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù số tiền nhỏ, vẫn có thể bị xem xét áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh nếu không khắc phục sau khi đã được thông báo.

Qua thống kê, hơn 50% người nộp thuế thuộc nhóm không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký có số nợ dưới 1 triệu đồng, song tổng số nợ của nhóm này chỉ chiếm khoảng 0,2% tổng nợ thuế của toàn bộ nhóm đối tượng.

Để bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế, Bộ Tài chính đang xây dựng dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 theo hướng bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên đối với nhóm người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo đề xuất, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh sẽ áp dụng với cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký mà còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên và đã quá 30 ngày kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo sẽ áp dụng biện pháp này nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế.

Cục Thuế cho rằng việc bổ sung ngưỡng nợ tối thiểu sẽ góp phần loại trừ các trường hợp phát sinh khoản nợ rất nhỏ do sai sót kỹ thuật, chậm cập nhật dữ liệu hoặc nguyên nhân khách quan khác, đồng thời bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa mức độ vi phạm và biện pháp quản lý được áp dụng.

Theo Cục Thuế, nhiều quốc gia trên thế giới cũng áp dụng biện pháp hạn chế xuất cảnh đối với người nợ thuế. Cụ thể, Trung Quốc áp dụng ngưỡng 200.000 nhân dân tệ đối với tổ chức và 30.000 nhân dân tệ đối với cá nhân; không quy định ngưỡng đối với doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh. Indonesia áp dụng với doanh nghiệp nợ thuế từ 100 triệu Rupiah trở lên hoặc có dấu hiệu bỏ địa chỉ, tẩu tán tài sản.

Mỹ áp dụng ngưỡng nợ thuế từ 50.000 USD trở lên để xem xét từ chối cấp hoặc thu hồi hộ chiếu. Malaysia áp dụng ngưỡng khoảng 10.000 MYR; Đài Loan (Trung Quốc) áp dụng ngưỡng 2 triệu Đài tệ.

Trong thời gian tới, Cục Thuế cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Cục Quản lý xuất nhập cảnh nghiên cứu nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin để thực hiện hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh theo thời gian thực ngay sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ với ngân sách nhà nước.