Cố vấn Nhà Trắng cảnh báo BYD gia tăng sức ép đối với ngành ô tô toàn cầu

Cố vấn cấp cao Nhà Trắng phụ trách thương mại và sản xuất Peter Navarro ngày 20/7 cho rằng hãng sản xuất ô tô điện BYD (Trung Quốc) đang nổi lên như một thách thức lớn đối với ngành ô tô toàn cầu, đồng thời kêu gọi các nước phương Tây tăng cường các biện pháp bảo vệ thị trường trước làn sóng xe điện giá rẻ từ Trung Quốc.

Trong bài bình luận đăng trên trang cá nhân, ông Navarro nhận định BYD là ví dụ điển hình cho mô hình phát triển của các doanh nghiệp công nghiệp Trung Quốc, trong đó kết hợp giữa hỗ trợ mạnh từ nhà nước, mở rộng quy mô sản xuất, làm chủ chuỗi cung ứng và cạnh tranh về giá để nhanh chóng mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.

Theo ông Navarro, BYD được thành lập năm 1995 với xuất phát điểm là nhà sản xuất pin, trước khi mở rộng sang lĩnh vực xe điện và trở thành hãng xe điện lớn nhất thế giới tính theo doanh số trong năm 2025. Ông cho rằng sự phát triển của BYD phản ánh chiến lược dài hạn của Trung Quốc nhằm xây dựng năng lực sản xuất trong nước thông qua tiếp thu công nghệ từ các liên doanh với các hãng ô tô nước ngoài.

Ông Navarro cho rằng nhiều hãng xe lớn như Volkswagen, General Motors, Ford, Toyota, BMW và Mercedes-Benz đã đầu tư vào Trung Quốc trong nhiều năm để tiếp cận thị trường nước này, qua đó góp phần chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản lý sản xuất và phát triển chuỗi cung ứng. Theo ông, BYD sau đó đã tận dụng những nền tảng này để xây dựng năng lực cạnh tranh toàn diện.

Dẫn số liệu của BYD, ông Navarro cho biết hãng đã bán khoảng 4,6 triệu xe trong năm 2025, trong đó khoảng 2,26 triệu xe thuần điện (BEV), vượt xa doanh số khoảng 1,6 triệu xe của Tesla trong cùng kỳ.

Theo Bloomberg, BYD hiện là nhà sản xuất ô tô lớn nhất Trung Quốc và đang mở rộng nhanh hoạt động tại châu Âu, Đông Nam Á, Mỹ Latinh và Trung Đông. Hãng đã xây dựng hoặc đang triển khai các nhà máy tại Hungary, Thái Lan, Brazil (Bra-xin) và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm giảm tác động từ các hàng rào thuế quan và mở rộng hiện diện tại các thị trường quốc tế.

Ông Navarro nhận định các hãng xe truyền thống của châu Âu đang chịu áp lực ngày càng lớn từ sự cạnh tranh của các doanh nghiệp Trung Quốc. Ông dẫn trường hợp Volkswagen, cho biết lợi nhuận của tập đoàn này tại Trung Quốc đã giảm mạnh trong những năm gần đây và doanh nghiệp đang triển khai kế hoạch cắt giảm hàng chục nghìn việc làm tại Đức trong quá trình tái cơ cấu.

Volkswagen đã công bố chương trình tiết giảm khoảng 35.000 việc làm tại Đức đến năm 2030 nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh và cắt giảm chi phí, trong bối cảnh doanh số tại Trung Quốc suy giảm và nhu cầu xe điện tại châu Âu tăng chậm hơn dự kiến.

Đề cập chính sách thương mại, ông Navarro cho rằng mức thuế bổ sung mà Liên minh châu Âu (EU) áp dụng đối với xe điện Trung Quốc vẫn chưa đủ để bảo vệ ngành ô tô của khối. Ông cho rằng sự khác biệt về lợi ích kinh tế giữa các nước thành viên khiến EU gặp khó khăn trong việc xây dựng lập trường thống nhất đối với Trung Quốc.

Theo Ủy ban châu Âu, từ cuối năm 2024, EU đã áp thuế chống trợ cấp đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, trong đó BYD chịu mức thuế bổ sung 17%, ngoài mức thuế nhập khẩu cơ bản 10%.

Đối với thị trường Bắc Mỹ, ông Navarro cho rằng Mỹ hiện vẫn là thị trường ô tô lớn duy nhất chưa cho phép BYD tham gia trực tiếp, song các doanh nghiệp Trung Quốc đang mở rộng hiện diện tại Canada và Mexico. Ông cảnh báo nếu các biện pháp bảo vệ thị trường của Mỹ được nới lỏng trong tương lai, xe điện Trung Quốc được trợ cấp có thể tạo sức ép lớn đối với các hãng sản xuất ô tô của Mỹ.

Chính phủ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump tiếp tục duy trì chính sách hạn chế xe điện và công nghệ ô tô Trung Quốc với lý do bảo đảm an ninh quốc gia và bảo vệ ngành sản xuất trong nước. Trong khi đó, Canada và Mexico cũng đang rà soát chính sách đối với xe điện nhập khẩu từ Trung Quốc trong bối cảnh chuỗi cung ứng ô tô Bắc Mỹ có sự liên kết chặt chẽ theo Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).

Giới phân tích nhận định cạnh tranh giữa các hãng xe Trung Quốc và các nhà sản xuất truyền thống của Mỹ, châu Âu và Nhật Bản sẽ tiếp tục gia tăng trong những năm tới, không chỉ ở lĩnh vực xe điện mà còn trong công nghệ pin, phần mềm ô tô và chuỗi cung ứng linh kiện chiến lược.