“Cởi trói” thể chế: Doanh nghiệp Thủ đô mạnh mẽ bứt tốc

Năm 2026 được xem là năm bản lề mang tính quyết định – thời điểm mà Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung đang dồn toàn lực cho mục tiêu tăng trưởng GRDP ở mức cao, tạo đà bứt phá cho chặng đường vươn mình của nền kinh tế. Tuy nhiên, để con tàu kinh tế Thủ đô thực sự phát triển, vẫn tháo gỡ những "điểm nghẽn" thể chế cũng như sự lột xác về tư duy của chính giới doanh nhân. Phóng viên TTXVN đã có trao đổi với Gs.Ts Mạc Quốc Anh – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội (Hanoisme) về vấn đề này

Phóng viên: Gần đây, hàng loạt quyết sách được Nhà nước ban hành nhằm xây dựng chính quyền điện tử, cắt giảm thủ tục hành chính đã phác họa rõ nét tư duy "Chính phủ kiến tạo". Dưới góc nhìn của cơ quan đại diện cho hàng vạn doanh nghiệp Thủ đô, ông đánh giá thế nào về "liều thuốc trợ lực" này từ phía Nhà nước trong việc củng cố niềm tin và tạo sức bật cho khối kinh tế tư nhân?

Gs.Ts Mạc Quốc Anh: Phải khẳng định ngay rằng, những quyết sách của Đảng, Nhà nước và thành phố Hà Nội thời gian qua là cực kỳ đúng đắn, trúng và kịp thời. Chúng ta đang chứng kiến một sự chuyển dịch tư duy mang tính lịch sử: Từ quản lý đơn thuần sang kiến tạo phát triển, coi doanh nghiệp tư nhân không chỉ là đối tượng quản lý mà là "trung tâm của tăng trưởng".

Cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô chính là lực lượng nòng cốt tạo nên “sức bật nội sinh” của nền kinh tế Hà Nội. Trong những giai đoạn cam go nhất, chính sách tài chính – thuế linh hoạt của Chính phủ đã như một chiếc phao cứu sinh giúp doanh nghiệp ổn định dòng tiền, duy trì huyết mạch sản xuất. Đặc biệt, quyết tâm xây dựng chính quyền số và cải cách thủ tục hành chính của Thành phố đã thực sự giảm bớt gánh nặng chi phí tuân thủ, tiết kiệm hàng triệu giờ công vô hình.

Điều mà giới doanh nhân chúng tôi trân trọng nhất chính là sự nhất quán trong chỉ đạo và thực thi từ Trung ương đến địa phương. Khi thông điệp "đồng hành cùng doanh nghiệp" được luật hóa và triển khai minh bạch, niềm tin của thị trường được củng cố vững chắc. Niềm tin ấy không đo đếm được bằng tiền, nhưng nó là cội nguồn của mọi quyết định rót vốn đầu tư, mở rộng sản xuất, qua đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng GRDP đầy tham vọng của Thủ đô.

Phóng viên: Tuy nhiên, con đường từ văn bản chính sách đến cửa nhà máy đôi khi vẫn còn những khúc cua gập ghềnh. Hệ thống chính sách giai đoạn 2026–2030 đang chuyển từ "ứng phó" sang "chiến lược", theo Hiệp hội, đâu là những "điểm nghẽn" thể chế cần sớm được gỡ để dòng chảy chính sách thực sự thông suốt, thưa ông?

Gs.Ts Mạc Quốc Anh: Đây đúng là "nỗi đau" và cũng là trăn trở lớn nhất của chúng tôi hiện nay. Mặc dù hệ thống pháp luật, chính sách hỗ trợ đã ngày càng tiệm cận với chuẩn mực quốc tế, song trong thực tiễn thực thi vẫn tồn tại 4 "điểm nghẽn" lớn làm nghẽn mạch dòng chảy phát triển.

Thứ nhất là độ trễ trong thực thi. Rất nhiều quyết sách vĩ mô được ban hành rất nhanh, rất trúng, nhưng khâu ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết hoặc giải ngân phân bổ nguồn lực ở cấp cơ sở lại quá chậm. Doanh nghiệp như "người khát chờ mưa", chờ đến khi tiếp cận được thì cơ hội kinh doanh đã trôi qua.

Thứ hai, điều kiện tiếp cận còn mang nặng tính "đánh đố". Một số chương trình hỗ trợ, đặc biệt là hỗ trợ tín dụng hay công nghệ, yêu cầu hệ thống hồ sơ, chứng từ và tiêu chí vượt quá tầm với của các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.

Thứ ba là sự đứt gãy, thiếu liên thông giữa các chính sách. Đây là một điểm yếu cốt tử. Có trường hợp doanh nghiệp được Nhà nước tài trợ chi phí đào tạo nâng cao năng lực quản trị, nhưng sau khi học xong lại không có cơ chế nào kết nối họ với các gói hỗ trợ tài chính hay xúc tiến thị trường. Mọi thứ trở nên dang dở. Chính sách cần phải được thiết kế như một dòng chảy liên tục.

Cuối cùng là sự bất xứng trong quá trình truyền tải thông tin chính sách. Rất nhiều chính sách hay, ưu đãi lớn nhưng doanh nghiệp cơ sở lại không biết. Việc truyền thông cần có sự tham gia sâu rộng hơn của các tổ chức trung gian, hiệp hội để đưa chính sách gõ cửa từng doanh nghiệp.

Phóng viên: Vậy nếu Nhà nước đã nỗ lực cởi trói thể chế, thì bản thân các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) Thủ đô cần phải tự lột xác như thế nào trong năm 2026 để không trở thành những "cậu bé hạt tiêu" mãi không chịu lớn, thưa ông?

Gs.Ts Mạc Quốc Anh: Theo tôi, đã đến lúc doanh nghiệp không thể chỉ biết kêu ca và trông chờ vào bầu sữa ngân sách. Trong bối cảnh thành phố đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, cuộc chơi đã thay đổi hoàn toàn. Doanh nghiệp phải đập bỏ tư duy “tồn tại, phòng thủ” để chuyển sang tư duy “cạnh tranh, dẫn dắt và bứt phá”.

Sự lột xác này phải bắt đầu từ chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Năm 2026, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn "có thì tốt, không có cũng chẳng sao", mà nó là mệnh lệnh sinh tồn. Doanh nghiệp cần chủ động ứng dụng công nghệ để làm phẳng quy trình vận hành, cắt giảm chi phí dư thừa và tạo ra những trải nghiệm khách hàng xuất sắc. Tiếp đến là tư duy minh bạch và quản trị chuẩn mực. Đây là tấm hộ chiếu để các SMEs vươn ra biển lớn. Khi anh tuân thủ các chuẩn mực tài chính, kế toán quốc tế, áp dụng các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG), anh mới lọt vào mắt xanh của các quỹ đầu tư, các ngân hàng và các đối tác FDI lớn.

Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh đến tư duy hợp tác. Trong nền kinh tế hội nhập, việc liên kết theo chuỗi giá trị, bắt tay giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học sẽ tạo ra sức mạnh cộng hưởng vô song.

Phóng viên: Ông từng nhiều lần đề cập đến mô hình liên kết ba nhà: Chính quyền – Hiệp hội – Doanh nghiệp. Liệu đây có phải là chiếc "kiềng ba chân" vững chắc nhất để Hà Nội kiến tạo một môi trường kinh doanh hoàn hảo trong chặng đường sắp tới không?

Gs.Ts Mạc Quốc Anh: Cấu trúc liên kết Doanh nghiệp – Hiệp hội – Chính quyền chính là “tam giác phát triển” mang tính sống còn. Nếu ba đỉnh của tam giác này tương tác và vận hành đồng bộ, Thủ đô sẽ sở hữu một hệ sinh thái kinh doanh minh bạch, hiệu quả và có sức đề kháng cao nhất.

Trong mô hình này, doanh nghiệp là trái tim, là trung tâm trực tiếp tạo ra của cải vật chất, giá trị gia tăng và việc làm cho xã hội. Chính quyền là khối óc hoạch định, là "bà đỡ" kiến tạo môi trường pháp lý thông thoáng, an toàn. Hiệp hội - chúng tôi đóng vai trò là mạch máu, là cầu nối trung gian. Hiệp hội không chỉ tập hợp, phản ánh tiếng nói, mồ hôi nước mắt của hội viên lên bàn nghị sự của các nhà lập pháp, mà còn trực tiếp phản biện, tư vấn giúp các chính sách của Nhà nước khi ban hành ra phải sát sườn với thực tiễn nhất. Ngược lại, khi chính quyền có cơ chế tham vấn minh bạch, cởi mở, cung cấp thông tin chiến lược kịp thời qua kênh Hiệp hội, các doanh nghiệp sẽ chủ động dọn đường cho những kế hoạch đầu tư dài hạn.

Năm 2026 mở ra với nhiều thời cơ đan xen thách thức. Nhưng với sự cầu thị, quyết liệt từ phía bộ máy quản lý Nhà nước, cùng sức sống mãnh liệt, tinh thần đổi mới sáng tạo không ngừng của cộng đồng doanh nhân, tôi có niềm tin rằng kinh tế tư nhân Thủ đô sẽ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình, đóng góp to lớn vào kỳ tích tăng trưởng chung của cả nước.

Phóng viên: Trân trọng cám ơn ông!