Cú sốc dầu mỏ đe dọa triển vọng lợi nhuận của các doanh nghiệp hóa chất Nhật Bản

Giá dầu duy trì ở mức cao do xung đột tại Trung Đông đang bào mòn lợi nhuận của các doanh nghiệp Nhật Bản, với khoảng 40% doanh nghiệp lớn trong ngành hóa chất và vật liệu đã phải hạ dự báo lợi nhuận cho năm tài chính kết thúc vào tháng 3/2026.

Giới phân tích cảnh báo, tình trạng gián đoạn nguồn cung càng kéo dài, rủi ro đứt gãy sẽ càng lan rộng xuống các ngành hạ nguồn như thực phẩm và sản xuất ô tô.

Kể từ ngày 28/2, khi các cuộc không kích do Mỹ dẫn đầu nhằm vào Iran bắt đầu, đến nay các chuyên gia đã hạ dự báo lợi nhuận ròng hoặc dự báo mức thua lỗ lớn hơn đối với 47 trên tổng số 122 nhà sản xuất hóa chất và vật liệu bị ảnh hưởng đáng kể bởi giá dầu cao. Tổng mức điều chỉnh giảm lên tới khoảng 125 tỷ yen (khoảng 783 triệu USD). Danh sách này bao gồm các nhà sản xuất nhựa, thủy tinh, giấy và cao su tổng hợp – những ngành phụ thuộc mật thiết vào đầu vào dầu mỏ.

Công ty chứng khoán Nomura đã hạ dự báo lợi nhuận ròng của Mitsui Chemicals, doanh nghiệp hóa chất hàng đầu Nhật Bản, với cảnh báo rằng doanh nghiệp này cực kỳ dễ bị tổn thương trước các rủi ro cung ứng naphtha nếu xung đột kéo dài. Tương tự, dự báo lợi nhuận của Tập đoàn Mitsubishi Chemical Group cũng bị cắt giảm khoảng 25 tỷ yen. Tập đoàn này đã bắt đầu cắt giảm sản lượng ethylene tại Nhật Bản từ tháng 3/2026 do lo ngại về nguồn cung nguyên liệu thô.

Ngành hóa chất Nhật Bản phụ thuộc nặng nề vào thị trường Trung Đông, nơi cung cấp hơn 70% lượng naphtha nhập khẩu của nước này. Naphtha là nguyên liệu thiết yếu để sản xuất ethylene – thành phần cơ bản trong nhựa, đồ dùng hàng ngày, phụ tùng ô tô và vật liệu bán dẫn. Sự gián đoạn sản xuất ethylene sẽ kéo theo hệ lụy dây chuyền cho các công ty sản xuất vật liệu trung gian như cao su tổng hợp hay nhựa Kaneka.

Không chỉ ngành hóa chất, các nhà sản xuất thủy tinh và lốp xe cũng đang "ngấm đòn". Doanh nghiệp dẫn đầu ngành thủy tinh, Tập đoàn AGC đang đối mặt với chi phí dầu nặng và khí tự nhiên tăng cao. Mặc dù AGC có kế hoạch đàm phán với khách hàng trong mảng kính ô tô để chuyển giao chi phí (tăng giá bán), nhưng các chuyên gia từ Citigroup nhận định việc thuyết phục khách hàng chấp nhận toàn bộ mức tăng này là không hề dễ dàng.

Trong ngành lốp ô tô, JPMorgan Securities Japan đã hạ dự báo lợi nhuận của hai "ông lớn" Bridgestone và Sumitomo Rubber Industries. Trong khi nhu cầu tại Bắc Mỹ vẫn ổn định, thị trường châu Á lại đang trở nên khắc nghiệt do sự thâm nhập của các sản phẩm giá rẻ từ Trung Quốc, khiến việc tăng giá bán để bù đắp chi phí đầu vào gặp nhiều trở ngại.

Chuyên gia Masami Sawato từ SBI Securities nhận định, so với cú sốc năng lượng nnăm 2022 khi xung đột Nga - Ukraine (U-crai-na) bắt đầu – thời điểm giá dầu tăng nhưng nguồn cung vẫn ổn định – thì cuộc khủng hoảng Iran lần này gây rủi ro kép: vừa thắt chặt về số lượng nguồn cung, vừa bào mòn biên lợi nhuận.

Hệ lụy này sẽ không dừng lại ở các nhà sản xuất vật liệu. Ông Tetsushi Wakayama, Giám đốc quỹ cấp cao tại Tokio Marine Asset Management, cảnh báo: "Việc chuyển giao chi phí sang giá thành sản phẩm sẽ dần làm xói mòn sức mua của người tiêu dùng và cuối cùng sẽ bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến ngành thực phẩm và bán lẻ".