Cuộc chiến giá xe điện tại Trung Quốc - Bài cuối: Thay đổi để thích ứng

Do đó, chính quyền địa phương đã rót vốn và đất đai vào ngành này, hỗ trợ các công ty yếu kém để tránh hậu quả kinh tế. Điều này đã duy trì các công ty không có khả năng cạnh tranh, duy trì tình trạng cung vượt cầu.

Hỗ trợ của nhà nước

Các công ty chạy đua để kiểm soát toàn bộ sản phẩm - từ phần cứng đến phần mềm, pin đến hệ điều hành. Cuộc chạy đua giành quyền thống trị toàn diện này đã làm gia tăng sự trùng lặp, vì mỗi bên đều xây dựng phiên bản riêng của cùng một công nghệ, thay vì hợp tác. Các quan chức và cơ quan trong ngành hiện lo ngại rằng nếu sự cạnh tranh khốc liệt như vậy tiếp tục không suy giảm, nó có thể gây nguy cơ cho chất lượng sản phẩm, sự an toàn của người tiêu dùng và sự đổi mới, vì biên lợi nhuận mỏng khiến các công ty không có nhiều vốn để tái đầu tư vào R&D.

Hiện tượng “neijuan” cũng thúc đẩy văn hóa chủ nghĩa ngắn hạn, trong đó các công ty ưu tiên lợi nhuận thị trường trước mắt hơn là tính bền vững lâu dài. Động lực này không chỉ có ở xe điện; nó phản ánh xu hướng xã hội rộng lớn hơn, nơi các cá nhân và doanh nghiệp dành rất nhiều nỗ lực để đạt được lợi ích tối thiểu, dẫn đến kiệt sức và vỡ mộng.

Dù vậy vẫn có những điểm sáng. Người tiêu dùng Trung Quốc đã được hưởng lợi từ kỷ nguyên dân chủ hóa công nghệ. Xe điện có tính năng tự hành, thiết kế đẹp mắt và pin chạy bền có sẵn với mức giá mà người tiêu dùng phương Tây chỉ có thể mơ ước. Sự cạnh tranh khốc liệt mà nó tạo ra đã thúc đẩy những tiến bộ đáng kể. Các công ty Trung Quốc như BYD, Nio và CATL đã tiên phong trong những đột phá về công nghệ pin.

CATL, nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới, đã công bố vào tháng Tư rằng họ sẽ sớm sản xuất hàng loạt bộ pin ion natri Naxtra có thể cung cấp năng lượng cho xe điện trong phạm vi lên đến 500 km chỉ với một lần sạc. Những loại pin ion natri này cung cấp một giải pháp thay thế rẻ hơn cho các nhà sản xuất xe điện vốn phụ thuộc vào cobalt và lithium cacbonat đắt tiền để sản xuất pin. Công ty này cũng đã đạt được những tiến bộ công nghệ khác, chẳng hạn như phát triển pin lõi kép có thể đạt phạm vi tối đa kỷ lục là 1.500 km chỉ với một lần sạc và pin sạc siêu nhanh có thể giúp tài xế đi được 520 km chỉ trong năm phút sạc.

Công suất dư thừa của Trung Quốc về tấm pin Mặt trời và công nghệ sạch khác cũng đã mang đến cho các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia ở Nam Bán cầu, một cơ hội quan trọng để trở nên “xanh” hơn với chi phí thấp và đạt được mục tiêu phát thải mà nếu không có cơ hội đó thì họ không thể làm được.

Điều gì sắp diễn ra?

Trong thời gian gần đây Trung Quốc đã đưa ra các chính sách nhằm xoa dịu sự cạnh tranh mang tính hủy diệt và khuyến khích sự hợp nhất.

Trong lĩnh vực xe điện, chính quyền đã cắt giảm trợ cấp, báo hiệu rằng sự sống còn phải đến từ sức mạnh thị trường chứ không phải sự hỗ trợ của chính phủ. Họ cũng đã đặt ra ngưỡng sản xuất tối thiểu để các nhà sản xuất ô tô đủ điều kiện nhận các ưu đãi của nhà nước, một động lực thúc đẩy các công ty nhỏ hơn sáp nhập hoặc rút lui. Và bây giờ, họ đã tuyên bố rõ ràng rằng họ sẽ không chấp nhận các cuộc chiến giá cả không ngừng nghỉ và cạnh tranh độc quyền.

Trung Quốc đang đẩy nhanh quá trình phát triển một thị trường quốc gia thống nhất nhằm xóa bỏ các rào cản khu vực và chuẩn hóa các quy định trên khắp các tỉnh để tạo ra một nền kinh tế trong nước hiệu quả và tích hợp hơn. Điều này sẽ xóa bỏ chủ nghĩa bảo hộ cục bộ, cho phép cạnh tranh công bằng và hy vọng làm giảm sự thoái hóa.

Quỹ đạo của ngành xe điện Trung Quốc đang hướng đến một cuộc cải tổ lớn, nơi những công ty yếu sẽ đầu hàng, mở đường cho một thị trường bền vững hơn, nơi những công ty lớn có thể tận dụng quy mô và sự đổi mới của mình sẽ thống trị và duy trì vị thế dẫn đầu toàn cầu. Các nhà phân tích đã dự đoán rằng chỉ có vài chục công ty mạnh nhất sẽ tồn tại vào năm 2030.

Trên trường quốc tế, họ có thể tiếp tục phải đối mặt với những rào cản, bao gồm thuế quan ở Mỹ và Liên minh châu Âu, điều này có thể hạn chế tăng trưởng xuất khẩu. Nhưng các quan hệ đối tác chiến lược và sản xuất tại địa phương ở các thị trường như châu Âu và Đông Nam Á mở ra một con đường phía trước.

Bất chấp tình trạng hỗn loạn hiện tại, ngành xe điện Trung Quốc vẫn có tiềm năng to lớn. Sự chuyển dịch toàn cầu hướng tới phi carbon phát huy thế mạnh của ngành.