Cuộc đua AI có thể làm thay đổi thị trường nợ toàn cầu

Theo báo cáo về nợ toàn cầu năm 2026 của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) công bố ngày 5/3, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm gia tăng mạnh nhu cầu vốn đầu tư của các tập đoàn công nghệ, qua đó có thể làm thay đổi cấu trúc của thị trường trái phiếu doanh nghiệp trên thế giới.

Báo cáo cho rằng cuộc chạy đua phát triển AI không chỉ làm gia tăng giá trị vốn hóa của các tập đoàn công nghệ lớn trên thị trường chứng khoán, mà còn khiến các doanh nghiệp này ngày càng đóng vai trò quan trọng trên thị trường nợ toàn cầu. Tổng Thư ký OECD Mathias Cormann nhận định nhu cầu tài chính phục vụ phát triển AI đang tăng nhanh, buộc nhiều doanh nghiệp công nghệ phải tìm đến các kênh huy động vốn mới.

Trong hai thập niên qua, ngành công nghệ chủ yếu dựa vào nguồn vốn tự có thay vì vay nợ. Mô hình phát triển của lĩnh vực này vốn tập trung vào phát triển phần mềm và nghiên cứu – phát triển, nên nhu cầu đầu tư tài sản cố định tương đối thấp. Năm 2024, tỷ lệ chi đầu tư trên doanh thu của các doanh nghiệp công nghệ chỉ ở mức 2,2%.

Nhờ dòng tiền ổn định và lợi nhuận cao, nhiều tập đoàn công nghệ trước đây có thể mở rộng hoạt động mà không phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn vay. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm thay đổi mô hình này.

Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu quy mô lớn và phát triển hạ tầng điện toán phục vụ AI đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn. Điều này khiến các tập đoàn công nghệ ngày càng tích cực huy động vốn trên thị trường trái phiếu để tài trợ cho quá trình mở rộng.

Theo OECD, trong năm 2025, 9 doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực AI gồm Oracle, Meta, IBM, Apple, Tencent, Microsoft, Alibaba, Amazon và Alphabet đã huy động tổng cộng 122 tỷ USD, trong đó riêng 88 tỷ USD được phát hành chỉ trong 54 ngày cuối năm. Con số này tương đương gần một nửa tổng lượng trái phiếu do các doanh nghiệp công nghệ phát hành trên toàn cầu trong năm. Theo OECD, xu hướng này nhiều khả năng sẽ còn gia tăng mạnh trong thời gian tới.

Dự báo cho thấy riêng 9 doanh nghiệp nói trên có kế hoạch chi khoảng 4.100 tỷ USD cho đầu tư trong giai đoạn 2026–2030. Mức này cao hơn khoảng 36% so với tổng chi đầu tư của toàn bộ các doanh nghiệp phi tài chính tại Mỹ trong năm 2025.

Theo OECD, nếu một nửa số vốn đầu tư được huy động qua thị trường trái phiếu, 9 tập đoàn công nghệ này có thể chiếm khoảng 15% tổng lượng trái phiếu doanh nghiệp phi tài chính phát hành trên toàn cầu. Xu hướng này có thể khiến thị trường nợ toàn cầu ngày càng tập trung vào một số doanh nghiệp công nghệ lớn, tương tự như những gì đã xảy ra trên thị trường chứng khoán trong những năm gần đây.

Bên cạnh đó, OECD cũng cảnh báo sự thay đổi trong cơ cấu nhà đầu tư trên thị trường trái phiếu có thể làm gia tăng biến động. Theo báo cáo, thị trường nợ doanh nghiệp ngày càng phụ thuộc vào những nhà đầu tư nhạy cảm hơn với biến động giá, bao gồm các quỹ đầu cơ, hộ gia đình và một số tổ chức cho vay nước ngoài.

Theo ông Carmine Di Noia, Giám đốc phụ trách các vấn đề tài chính và doanh nghiệp của OECD, sự tham gia của các nhóm nhà đầu tư này giúp tăng tính thanh khoản và đa dạng cho thị trường nợ toàn cầu, nhưng đồng thời cũng khiến các tổ chức phát hành dễ chịu tác động hơn trước các cú sốc thị trường và biến động giá.

Trong khi đó, tổng nợ toàn cầu – bao gồm nợ công và nợ tư nhân – của các nước thuộc OECD tiếp tục gia tăng. Cuối năm 2025, tổng mức nợ đạt khoảng 109.000 tỷ USD, tương đương 93% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, tăng mạnh so với mức 81% của năm 2015. Xu hướng gia tăng nợ được dự báo sẽ tiếp tục trong năm 2026, khi tổng lượng vốn vay mới trên toàn cầu có thể đạt khoảng 29.000 tỷ USD, cao hơn mức kỷ lục 27.000 tỷ USD của năm trước.