Đạo đức kinh doanh, nền tảng cho doanh nghiệp phát triển bền vững

Sau hàng loạt các vụ khủng hoảng truyền thông liên quan đến thực phẩm bẩn, gian lận thương mại..., dư luận xã hội đang đặt ra câu hỏi lớn: Điều gì mới thực sự giữ cho một doanh nghiệp trường tồn? Theo các chuyên gia và nhà nghiên cứu, câu trả lời không nằm ở công nghệ, không nằm ở vốn, mà nằm ở hai chữ tưởng chừng như kinh điển nhưng lại mang tính sống còn: Đạo đức.

Trong một thế giới phẳng, thông tin được kết nối chỉ bằng một cú nhấp chuột, người tiêu dùng ngày càng trở nên thông thái nhưng cũng đầy hoài nghi. Những bê bối về đạo đức kinh doanh không chỉ giết chết một thương hiệu trong chốc lát mà còn làm xói mòn niềm tin của cộng đồng vào cả một ngành hàng.

Bối cảnh hiện tại cho thấy, các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), đang đứng trước một cuộc "đại phẫu" về tư duy. Áp lực lợi nhuận ngắn hạn, sự cạnh tranh khốc liệt về giá và những "cám dỗ" của việc cắt bớt quy trình để giảm chi phí đang là những phép thử khắc nghiệt đối với bản lĩnh người đứng đầu. Liệu có bao nhiêu người dám chấp nhận đi chậm lại, chấp nhận lãi mỏng hơn để giữ trọn vẹn sự trung thực với khách hàng?

Để trả lời cho câu hỏi về sự tồn vong của doanh nghiệp, đầu tiên cần nhìn nhận vai trò của văn hóa doanh nghiệp. Đó không chỉ là một lớp áo trang trí, mà là "hệ miễn dịch" bảo vệ tổ chức từ bên trong. Dưới góc độ quản trị chiến lược và kinh nghiệm đồng hành cùng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, bà Bùi Quỳnh Trang, Cố vấn chuyên môn và là nhà huấn luyện doanh nghiệp, Giám đốc Công ty TNHH Giải pháp Truyền thông Hừng Đông, nhận định, nhiều người lầm tưởng đạo đức kinh doanh là chuyện của lương tâm cá nhân, nhưng thực tế, đó là chuyện sống còn của doanh nghiệp.

Theo bà Trang, trong quá trình tư vấn cho hàng trăm doanh nghiệp, bà nhận thấy những đơn vị trụ vững qua khủng hoảng đều có một điểm chung. Đó là, họ có một hệ giá trị cốt lõi vững chắc dựa trên sự tử tế. Đạo đức kinh doanh chính là nền tảng, là bộ rễ. Còn văn hóa doanh nghiệp là thân cây, cành lá. Nếu bộ rễ đạo đức bị sâu mọt đục khoét bởi tư duy chộp giật, cái cây có to lớn đến mấy cũng sẽ đổ gục trước gió bão. Ngược lại, doanh nghiệp nào xây dựng được văn hóa trung thực từ gốc, doanh nghiệp đó sẽ có sức đề kháng tuyệt vời trước mọi biến động.

Chia sẻ về hành trình xây dựng doanh nghiệp dựa trên nền tảng giá trị thật, bà Trịnh Thị Hải Vân, Giám đốc Công ty TNHH Nam Tiến Việt Nam, một người đã chọn con đường chông gai khi kinh doanh các sản phẩm sức khỏe, bộc bạch: "Thương trường thường được ví như chiến trường, nhưng với tôi, kinh doanh là hành trình gieo hạt và phụng sự. Tôi luôn tâm niệm, một doanh nghiệp muốn đi xa thì người lãnh đạo phải biết đặt cái tôi của mình xuống để nâng giá trị của cộng đồng lên. Tại công ty chúng tôi, văn hóa 'tử tế' được đặt cao hơn mọi KPI về doanh số. Tôi nói với nhân sự của mình rằng: Chúng ta không bán hàng, chúng ta bán niềm tin. Hạnh phúc của người làm kinh doanh không phải là đếm tiền mỗi ngày, mà là thấy khách hàng khỏe mạnh, thấy nhân viên của mình sống đàng hoàng và tự hào về công việc họ làm. Đó mới là sự phát triển bền vững mà tôi theo đuổi."

Khi doanh nhân - nhà lãnh đạo coi đạo đức là kim chỉ nam, văn hóa doanh nghiệp sẽ tự khắc trở thành một khối thống nhất, hướng thiện và đầy sức mạnh.

Lý thuyết là như vậy, nhưng khi bước vào khâu sản xuất và phân phối, đặc biệt trong những ngành hàng nhạy cảm và đắt đỏ như yến sào, thực phẩm bổ dưỡng, thách thức mới thực sự hiện hữu. Ranh giới giữa "làm thật" và "làm dối" đôi khi chỉ cách nhau một cái tặc lưỡi.

Bà Nguyễn Thị Vui, Đại sứ thương hiệu Yến vàng Nha Trang Pure.G Nest, cũng là người trực tiếp giám sát quy trình chất lượng, chia sẻ một góc nhìn thực tế về sự đấu tranh nội tại của người làm nghề. 

"Trong ngành của chúng tôi, cám dỗ lợi nhuận là rất lớn. Chỉ cần pha thêm một chút tạp chất, ngâm nước lâu hơn một chút, lợi nhuận có thể tăng gấp đôi, gấp ba mà người tiêu dùng khó lòng nhận biết bằng mắt thường. Nhưng đạo đức nghề nghiệp là thứ không cho phép mình ngủ ngon nếu làm điều đó. Chúng tôi chọn con đường khó: Nhặt lông thủ công tỉ mỉ, không dùng hóa chất, chấp nhận chi phí sản xuất cao hơn. Nhiều lúc cũng trăn trở khi thấy đối thủ bán giá rẻ giật mình, nhưng rồi tôi tin rằng, 'hữu xạ tự nhiên hương'.

Khủng hoảng niềm tin có thể là thách thức, nhưng cũng là cơ hội để "thanh lọc" thị trường. Những doanh nghiệp xây lâu đài trên cát, chạy theo lợi nhuận nhất thời sẽ sớm bị đào thải. Ngược lại, những doanh nghiệp lấy đạo đức kinh doanh làm giá trị cốt lõi, lấy văn hóa doanh nghiệp làm nền tảng chắc chắn sẽ vững vàng trên hành trình phát triển. Bởi đến cùng, cái Tầm của một doanh nghiệp không nằm ở độ phủ của quảng cáo, mà nằm ở độ sâu của chữ Tâm trong lòng người tiêu dùng.