Đào tạo nhân lực ngành công thương gắn với yêu cầu nâng cao năng suất lao động

Bộ Công Thương vừa ban hành Công văn số 7284/BCT-TCCB về việc triển khai thực hiện Quyết định số 1685/QĐ-TTg ngày 30/8/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 62-KL/TW ngày 29/6/2026 của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới.

Theo Công văn số 7284/BCT-TCCB, Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao tổ chức nghiên cứu, quán triệt nội dung Kết luận số 62-KL/TW và Quyết định số 1685/QĐ-TTg; đồng thời nâng cao nhận thức về vai trò, ý nghĩa của nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động.

Các đơn vị phải xác định những nhiệm vụ liên quan trực tiếp đến chức năng, nhiệm vụ và lĩnh vực quản lý để tổ chức triển khai thường xuyên, hiệu quả. Việc thực hiện phải bám sát chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, xác định rõ nội dung công việc và trách nhiệm thực hiện; gắn nâng cao năng suất lao động với phát triển nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo đó, Vụ Tổ chức cán bộ được giao chủ trì, phối hợp với các đơn vị quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực, các cơ sở giáo dục, đào tạo, viện nghiên cứu, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và các cơ quan, tổ chức liên quan tổ chức rà soát, đánh giá và dự báo nhu cầu nhân lực chất lượng cao, nhân lực kỹ thuật thuộc các ngành, lĩnh vực công nghiệp và thương mại.

Yêu cầu này đặt đào tạo nhân lực trong mối liên hệ trực tiếp với nhu cầu thực tế của các ngành, lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương. Việc rà soát, đánh giá và dự báo nhu cầu nhân lực được xác định là cơ sở để tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng.

Bộ Công Thương yêu cầu các đơn vị quản lý nhà nước theo ngành, lĩnh vực, các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ và các đơn vị liên quan tăng cường phối hợp, kết nối giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ sở giáo dục, đào tạo trong xác định nhu cầu nhân lực, tổ chức đào tạo và sử dụng lao động.

Các hình thức đào tạo theo nhu cầu, đào tạo theo đặt hàng của doanh nghiệp được khuyến khích và thúc đẩy. Cùng với đó, Bộ yêu cầu tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng trong quá trình xác định nhu cầu, xây dựng và cập nhật chương trình đào tạo, tổ chức đào tạo và kết nối người học với thị trường lao động.

Một yêu cầu đáng chú ý khác là gắn đào tạo với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Đây là những nội dung đang tác động trực tiếp đến yêu cầu về kỹ năng của người lao động trong các lĩnh vực công nghiệp và thương mại.

Đối với các cơ sở đào tạo trực thuộc Bộ, Bộ Công Thương yêu cầu căn cứ chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu nhân lực của ngành chủ động rà soát nội dung, chương trình và phương thức đào tạo; tăng cường gắn kết đào tạo với nhu cầu thực tế của thị trường lao động và nhu cầu sử dụng nhân lực của doanh nghiệp. Như vậy, đào tạo nhân lực được đặt trong chuỗi liên kết từ xác định nhu cầu, xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo đến sử dụng lao động. Cách tiếp cận này đồng thời tạo cơ sở để các cơ sở đào tạo cập nhật nội dung và phương thức đào tạo theo những thay đổi của công nghệ và thị trường lao động.

Cùng với yêu cầu gắn đào tạo với thị trường lao động, Công văn số 7284/BCT-TCCB đặt ra yêu cầu chú trọng đào tạo, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người học, người lao động. Các cơ sở đào tạo được yêu cầu chú trọng các kỹ năng số, kỹ năng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh, kỹ năng nghề và khả năng thích ứng với đổi mới công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số.

Theo ông Trịnh Văn Toàn, Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Trường Đại học Điện lực, xu hướng chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, kỹ năng số đã trở thành một năng lực cốt lõi của đội ngũ cán bộ, công chức ngành công thương. Vì vậy, việc nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, công chức ngành công thương hiện nay cần được nhìn nhận như một yêu cầu chiến lược, gắn trực tiếp với năng lực quản trị hiện đại của ngành.

Ông Trịnh Văn Toàn cho rằng, kỹ năng số không chỉ là khả năng sử dụng các phần mềm, hệ thống quản lý văn bản hay dịch vụ công trực tuyến, mà sâu hơn là năng lực khai thác dữ liệu, tư duy hệ thống, nhận diện rủi ro công nghệ, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách có trách nhiệm trong hoạt động công vụ. Theo đó, cán bộ cần có khả năng khai thác dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), sử dụng các nền tảng số để nâng cao hiệu quả công việc và đặc biệt là có tư duy đổi mới trong môi trường số.

Ngành công thương đang quản lý nhiều lĩnh vực có tốc độ chuyển đổi số rất nhanh như năng lượng, công nghiệp, thương mại điện tử hay logistics. Vì vậy, nếu đội ngũ cán bộ không được trang bị đầy đủ kỹ năng số thì sẽ rất khó đáp ứng yêu cầu quản lý, hoạch định chính sách và hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.

Từ yêu cầu của Bộ Công Thương và góc nhìn của cơ sở đào tạo, có thể thấy phát triển nhân lực ngành công thương đang được đặt trong yêu cầu rộng hơn về nâng cao năng suất lao động. Trọng tâm không dừng ở đào tạo nhân lực mới, mà còn bao gồm đào tạo lại và nâng cao kỹ năng cho người học, người lao động, đồng thời tăng khả năng thích ứng trước những thay đổi về công nghệ và phương thức sản xuất, kinh doanh.

Việc tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và thị trường lao động cũng tạo điều kiện để quá trình đào tạo bám sát hơn nhu cầu nhân lực của từng ngành, lĩnh vực. Cùng với đó, việc bổ sung kỹ năng số, kỹ năng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh và kỹ năng nghề được xác định là những nội dung quan trọng trong quá trình chuẩn bị nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển mới.