Đẩy nhanh chuyển đổi xanh và ứng dụng AI trong giao thông vận tải

Ngày 22/5, tại hội thảo “Chuyển đổi kép trong giao thông vận tải tại Việt Nam: Phát triển công nghệ xanh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo” diễn ra ở TP. Hồ Chí Minh, các chuyên gia cho rằng, ngành giao thông vận tải đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ, trong đó, việc thúc đẩy chuyển đổi xanh và ứng dụng công nghệ tiên tiến, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành yếu tố then chốt nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển công nghệ chuyển đổi xanh ngành giao thông vận tải.

Theo các chuyên gia, chuyển đổi kép gồm chuyển đổi xanh và chuyển đổi số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là chìa khóa để nâng cao hiệu quả vận hành, tối ưu nguồn lực và hướng tới một hệ thống giao thông bền vững. Trong đó, AI, dữ liệu lớn (Big Data) và giải pháp công nghệ như hệ thống điều hành giao thông thông minh, thanh toán không tiền mặt… đang từng bước được ứng dụng, góp phần thay đổi cách thức quản lý và vận hành giao thông tại Việt Nam.

Ông Trần Đức Sự, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển khoa học và công nghệ Trẻ (Thành Đoàn TP. Hồ Chí Minh) chỉ ra rằng, môi trường đang chịu những áp lực lớn khi ngành giao thông vận tải chiếm tới 21% tổng phát thải quốc gia. Do đó, vấn đề xanh hóa không phải là gánh nặng mà là cuộc đua tái định vị toàn ngành với AI đóng vai trò là động lực thúc đẩy.

“Thông qua lộ trình rõ ràng hướng tới Net Zero 2050, doanh nghiệp Việt đang đứng trước hàng loạt cơ hội tiềm năng để tham gia vào chuỗi cung ứng linh kiện xe điện, phát triển trạm sạc và dịch vụ AI,… từ nay đến 2030. Đồng thời, doanh nghiệp cần tập trung 6 trục ứng dụng AI trọng tâm: hạ tầng, phương tiện, vận hành, sản xuất, năng lượng và R&D”, ông Sự nhấn mạnh.

Từ thực tế triển khai tại Hà Nội với trung tâm điều khiển AI kết nối 1.837 camera tại 195 nút giao đã giúp giảm 31% thời gian di chuyển trên các tuyến "sóng xanh", bà Bùi Thị Cẩm Tú, đại diện Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng đánh giá, AI không chỉ là công nghệ hỗ trợ mà còn là công cụ giúp cơ quan nhà nước chuyển từ quản lý bị động sang chủ động dự báo và phòng ngừa. Tuy nhiên, thách thức về sự phân tán dữ liệu và tính thiếu đồng bộ trong chuẩn kỹ thuật là đòi hỏi một kiến trúc dữ liệu liên thông và hành lang pháp lý rõ ràng để AI phát huy tối đa giá trị.

Tại hội thảo, một số doanh nghiệp cũng mang đến những góc nhìn đa chiều, kinh nghiệm thực tiễn, góp phần đẩy mạnh quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số trong lĩnh vực giao thông vận tải Việt Nam. Điển hình, doanh nghiệp cho rằng, kết nối giữa cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và các bên liên quan để cùng đề xuất giải pháp thiết thực cho ngành giao thông vận tải tại Việt Nam trong bối cảnh hiện nay cũng là một trong những động lực thúc đẩy chuyển đổi xanh và chuyển đổi số toàn ngành này nhanh hơn.

Ông Lê Yên Thanh, Giám đốc Công nghệ của Go Labs đề xuất, thúc đẩy chuyển đổi kép trong giao thông công cộng tại TP. Hồ Chí Minh có thể ứng dụng hệ thống thanh toán không tiền mặt AFC. Việc số hóa quy trình soát vé không chỉ mang lại sự tiện lợi mà còn tạo ra nền tảng dữ liệu di chuyển quý giá. Thông qua hệ thống này, các cơ quan quản lý và đơn vị vận tải có thể ứng dụng AI để phân tích dữ liệu hành trình, dự báo nhu cầu hành khách theo từng khung giờ và tối ưu hóa biểu đồ xuất bến, từ đó nâng cao hiệu suất khai thác và giảm thời gian chờ đợi cho người dân.

Trong khi đó, bà Trần Huỳnh Mỹ Trinh, Trưởng phòng Truyền thông Công ty Trách  nhiệm hữu hạn dịch vụ phát triển Thuận Dương chia sẻ, công nghệ FECO X3, ứng dụng vật liệu Nano bán dẫn tiên tiến, thiết bị phát tia hồng ngoại xa giúp tối ưu hóa quá trình đốt cháy, xử lý tận gốc nguyên nhân sinh ra khí thải độc hại (CO, HC). Điểm thu hút nhất của giải pháp này, là nguyên tắc "5 không" an toàn tuyệt đối: không can thiệp kết cấu động cơ, không đấu nối điện, không thả vào bình nhiên liệu, không dùng nam châm và không hóa chất; thiết bị chỉ cần lắp bên ngoài ống dẫn. Đặc biệt, trải qua hơn 6 năm thử nghiệm khắt khe trên 10.000 phương tiện tại Việt Nam, FECO X3 đã chứng minh hiệu quả toàn diện trong xanh hóa khí thải, tiết kiệm nhiên liệu, làm sạch buồng đốt và kéo dài tuổi thọ động cơ.