Đề xuất cơ chế đặc thù cho các dự án khu đô thị lấn biển

Cuối chiều 21/8, thảo luận tại tổ về cơ chế, chính sách đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển để tích hợp vào dự án Luật Phát triển đô thị, nhiều đại biểu đồng tình với sự cần thiết xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù nhằm mở rộng không gian phát triển, khai thác tiềm năng kinh tế biển và huy động nguồn lực ngoài ngân sách.

Việc xây dựng cơ chế, chính sách nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế biển, đổi mới quản trị không gian biển quốc gia; tạo khuôn khổ pháp lý đồng bộ, ổn định cho việc hình thành, xây dựng, vận hành và khai thác khu đô thị lấn biển. Đồng thời, cụ thể hóa các quy định chung của pháp luật đất đai về lấn biển đối với loại hình dự án đặc thù; huy động nguồn lực ngoài ngân sách để hình thành các cực tăng trưởng mới; bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Theo đại biểu Nguyễn Bình Tân (Cà Mau), có thể nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh, không chỉ lấn biển để làm khu đô thị mà còn làm khu kinh tế, khu kinh tế đặc biệt, hoặc khu phi thuế quan, khu đô thị hỗn hợp đa chức năng, tạo điều kiện cho các địa phương đang có dự án lấn biển. Hiện nay một số dự án lấn biển có diện tích không lớn, nhưng trong trường hợp quy mô lấn biển đạt diện tích của một đơn vị hành chính thì có thể thành lập một xã để phát triển kinh tế.

Cùng với đó, cần rà soát kỹ các luật có liên quan, như Luật Đất đai, Luật Xây dựng, đặc biệt là Luật Biển Việt Nam, bởi liên quan tới Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển. Đồng thời đánh giá kỹ tác động môi trường. Khi lấn biển sẽ thay đổi về dòng chảy, có thể lấn chỗ này nhưng lại gây xói lở chỗ khác, hoặc ảnh hưởng đến khu nuôi trồng thủy, hải sản, sinh kế của người dân ở khu vực lấn biển.

Bày tỏ băn khoăn với quy định tại Điều 62b về giao thẩm quyền cho cấp xã, đại biểu Tân nhấn mạnh, các dự án lấn biển rất quan trọng, đề nghị bỏ quy định này, giao toàn bộ thẩm quyền và trách nhiệm, kể cả quản lý, phát triển khu vực lấn biển, cho cấp tỉnh.

Đề nghị dự luật lược bớt đi những điểm không cần thiết, chỉ mang tính dẫn chiếu, đại biểu Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh) cho rằng, nên cân nhắc, chọn lọc chỉ đưa những cơ chế đặc thù khác với quy định khác, để luật gọn hơn.

Bà cho rằng khu đô thị lấn biển có nhiều yêu cầu đặc biệt về quốc phòng, an ninh, môi trường, cảnh quan và phát triển kinh tế - xã hội nên quy định về chính sách giám sát, thanh tra, kiểm tra tại khoản 5 Điều 62 phải cụ thể hơn về vấn đề trách nhiệm, đặc biệt là trách nhiệm của Chính phủ và chính quyền địa phương trong triển khai thực hiện.

Về khoản 7 quy định phân quyền cho UBND thành phố quyết định các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật, chỉ tiêu sử dụng đất, đại biểu cho rằng cần quy định theo hướng yêu cầu cao hơn quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quy chuẩn về đô thị, không nên vì dự án mà hạ thấp quy chuẩn.

Góp ý vào cơ chế, chính sách này, đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) đề nghị tính cả phương án xử lý khi dự án không thể tiếp tục thực hiện. Đây là dự án rất lớn, thời gian kéo dài nhiều năm. Nếu nhà đầu tư gặp khó khăn khi mới hoàn thành một phần lấn biển thì phần công trình đã hình thành không thể để dở dang như một dự án thông thường.

“Cần xác định rõ cơ chế thay thế nhà đầu tư, tiếp nhận phần dự án đã thực hiện, trách nhiệm duy trì đê kè, bảo đảm môi trường và nguồn kinh phí xử lý”, đại biểu nêu quan điểm, với lý giải, quy định rõ phương án này vừa bảo vệ Nhà nước, vừa giúp doanh nghiệp và tổ chức tín dụng đánh giá được rủi ro trước khi quyết định đầu tư, cho vay.

Bên cạnh đó, đại biểu Thanh cũng cho rằng cần bảo đảm không gian công cộng và quyền tiếp cận biển của người dân. Một dự án lấn biển lớn có thể làm thay đổi hoàn toàn đường bờ và không gian sử dụng biển hiện có. Vì vậy, khi lập quy hoạch cần xác định rõ tỷ lệ, vị trí bờ biển, công viên, đường ven biển và các không gian công cộng mà người dân được tiếp cận. Nếu không quy định từ đầu, sau khi hình thành quỹ đất mới có thể phần lớn mặt biển đẹp, bờ biển mới được đưa vào các dự án nhà ở, biệt thự, thương mại, du lịch; trong khi không gian tiếp cận biển của cộng đồng lại bị thu hẹp.

“Cơ chế đặc thù nên tạo thêm giá trị cho đô thị và người dân địa phương, chứ không chỉ tạo thêm diện tích đất để kinh doanh”, đại biểu Thanh nói.

Cũng trong chiều cùng ngày, Quốc hội thảo luận ở tổ về việc tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập.