Đề xuất dỡ bỏ khu trò chơi gây tiếng ồn quanh đền Voi Phục

Diện tích sau giải tỏa dự kiến được chuyển thành quảng trường lễ hội, kết hợp cây xanh và đường dạo, nhằm bảo vệ không gian văn hóa, tâm linh của di tích thuộc Thăng Long tứ trấn.

* Trả lại không gian yên tĩnh cho đền Voi Phục

Phó Chủ tịch UBND phường Giảng Võ Nguyễn Anh Dũng cho biết, theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, UBND phường Giảng Võ đang tiến hành lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân, cộng đồng dân cư có liên quan về điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ, tỷ lệ 1/500; trong đó đáng chú ý là đề xuất tổ chức lại không gian quanh đền Voi Phục theo hướng giảm các hoạt động vui chơi gây tiếng ồn, tăng diện tích cây xanh và bảo vệ cảnh quan di tích.

Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng Hà Nội là đơn vị được giao làm chủ đầu tư dự án cải tạo, nâng cấp Công viên Thủ Lệ. Dự án thuộc nhóm công trình được HĐND thành phố Hà Nội khóa XVI phê duyệt chủ trương đầu tư tổng thể để nâng cấp, cải tạo (trong đó có Công viên Thủ Lệ, Công viên Thống Nhất và Công viên Bách Thảo) với tổng nguồn vốn hơn 886 tỷ đồng.

Theo thuyết minh đồ án, đền Voi Phục được xác định là trung tâm của trục di sản văn hóa, tâm linh trong tổng thể không gian Công viên Thủ Lệ. Phương án quy hoạch đề xuất dỡ bỏ toàn bộ khu trò chơi cảm giác mạnh hiện trạng gây tiếng ồn lớn tại khu vực này, tạo môi trường yên tĩnh, trang nghiêm cho hoạt động tín ngưỡng và tham quan di tích.

Đền Voi Phục là một trong bốn ngôi đền thuộc Thăng Long tứ trấn, gắn với lịch sử hình thành và phát triển của kinh thành Thăng Long. Nằm trong khu vực Công viên Thủ Lệ, di tích có vị trí đặc biệt khi tiếp giáp các không gian cây xanh, mặt nước và những khu vực vui chơi, giải trí phục vụ người dân Thủ đô.

Tuy nhiên, việc bố trí các hoạt động vui chơi có cường độ lớn gần không gian di tích đặt ra yêu cầu phải tổ chức lại cảnh quan, bảo đảm sự hài hòa giữa chức năng giải trí của công viên và yêu cầu bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa. Trong phần đánh giá các phương án tổ chức không gian, hồ sơ quy hoạch chỉ ra rằng việc bố trí khu dịch vụ, vui chơi giải trí xung quanh đền Voi Phục có thể ảnh hưởng đến sự tĩnh lặng, trang nghiêm của di tích. Đây là một trong những hạn chế được xem xét khi lựa chọn phương án điều chỉnh.

Theo phương án được đề xuất nghiên cứu, các hạng mục vui chơi, giải trí phát ra tiếng ồn lớn sẽ được di dời khỏi khu vực giáp ranh hoặc nằm trong vùng ảnh hưởng của di tích. Riêng khu trò chơi cảm giác mạnh hiện trạng trên trục di sản được định hướng dỡ bỏ để tổ chức lại không gian.

Diện tích sau giải tỏa dự kiến chuyển đổi thành quảng trường lễ hội kết hợp các dải cây xanh, tạo không gian công cộng phục vụ hoạt động văn hóa truyền thống, sinh hoạt cộng đồng và tham quan.

Đáng chú ý, đồ án đề xuất hình thành vùng đệm sinh thái bao quanh đền Voi Phục. Hệ thống cây xanh, đường dạo và quảng trường được tổ chức như những lớp không gian chuyển tiếp, hạn chế tác động từ các hoạt động vui chơi, giải trí đến khu vực thờ tự.

Giải pháp này không nhằm tách biệt di tích khỏi công viên mà hướng tới tạo sự kết nối phù hợp, giúp người dân tiếp cận không gian văn hóa, tâm linh thuận tiện hơn trong khi vẫn bảo đảm tính trang nghiêm của di tích.

* Đề xuất khống chế chiều cao công trình mới

Bên cạnh việc di dời các hạng mục vui chơi gây tiếng ồn, phương án điều chỉnh quy hoạch còn đưa ra những yêu cầu cụ thể đối với tổ chức kiến trúc, cảnh quan khu vực đền Voi Phục. Theo thuyết minh đồ án, đền Voi Phục được lấy làm trung tâm để kiểm soát hình thái kiến trúc trong phân vùng cảnh quan di tích. Các công trình tiện ích công cộng xây dựng mới thuộc phân vùng này được đề xuất có quy mô nhỏ, cao không quá một tầng, tương đương 4 m.

Hình thức kiến trúc của những công trình này phải hài hòa với cảnh quan cổ kính của di tích, hạn chế sự xuất hiện của các khối công trình có thể ảnh hưởng đến tầm nhìn và không gian văn hóa xung quanh. Đây là một trong những giải pháp nhằm kiểm soát hoạt động xây dựng, tránh tình trạng phát triển các hạng mục dịch vụ thiếu đồng bộ, làm giảm giá trị cảnh quan tại khu vực có ý nghĩa lịch sử, văn hóa.

Đối với không gian công cộng, đồ án định hướng tổ chức quảng trường lễ hội kết hợp các dải cây xanh tĩnh, đường dạo bộ và những khoảng nghỉ cảnh quan. Các khu vực này được nghiên cứu phục vụ hoạt động văn hóa ngoài trời, đồng thời tạo không gian chuyển tiếp giữa di tích với các chức năng khác của công viên.

Việc bố trí quảng trường lễ hội cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát hoạt động sử dụng, bảo đảm phù hợp với tính chất văn hóa, tâm linh của đền Voi Phục, tránh phát sinh những hoạt động gây tiếng ồn lớn ảnh hưởng đến không gian thờ tự.

Một điểm đáng chú ý khác là phương án quy hoạch nghiên cứu hình thành trục đường dạo kết nối từ khu vực quảng trường đón tiếp phía ga S8 của tuyến đường sắt đô thị số 3, đi qua vùng đệm sinh thái của đền Voi Phục và liên kết với các không gian cảnh quan trong công viên.

Theo định hướng này, hệ thống đường dạo được tổ chức liên tục, ưu tiên người đi bộ, kết nối khu vực di tích với hồ Thủ Lệ, các khu cây xanh và không gian công cộng.

Ở phía Tây, đồ án còn nghiên cứu kết nối cảnh quan Công viên Thủ Lệ với hành lang xanh ven sông Tô Lịch. Một trong những giải pháp được đề xuất là tổ chức lối đi bộ ngầm qua đường Bưởi hoặc bố trí lối qua đường có tín hiệu ưu tiên, tạo tuyến kết nối thuận tiện giữa công viên và không gian ven sông.

Những định hướng trên nhằm hình thành mạng lưới không gian văn hóa, sinh thái liên tục, trong đó đền Voi Phục giữ vai trò điểm nhấn về lịch sử, văn hóa.

* Bảo tồn di tích gắn với cải tạo tổng thể công viên

Theo hồ sơ quy hoạch, khu vực nghiên cứu điều chỉnh Công viên Thủ Lệ nằm trên địa bàn phường Giảng Võ, có tổng diện tích khoảng 188.985,5 m², trong đó diện tích lập quy hoạch khoảng 188.477,5 m², tương đương 18,9 ha. Khu vực này có phía Bắc giáp phố Đào Tấn và làng Thủ Lệ; phía Nam giáp đường Kim Mã - Cầu Giấy; phía Đông giáp đường Nguyễn Văn Ngọc và khách sạn Daewoo; phía Tây và Tây Bắc giáp đường Bưởi và sông Tô Lịch.

Công viên Thủ Lệ được xây dựng từ những năm 1975–1976, là địa điểm vui chơi, tham quan quen thuộc của nhiều thế hệ người dân Hà Nội. Tuy nhiên, sau thời gian dài khai thác, nhiều hạng mục công trình, chuồng trại và hệ thống hạ tầng đã xuống cấp, chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng hiện nay.

Quy hoạch chi tiết Công viên Thủ Lệ, tỷ lệ 1/500, được UBND thành phố Hà Nội phê duyệt năm 2010 và đã trải qua hai lần điều chỉnh cục bộ vào các năm 2018, 2019. Tuy nhiên, việc triển khai một số nội dung quy hoạch còn chậm, trong khi yêu cầu cải thiện cảnh quan, hạ tầng và chất lượng không gian công cộng ngày càng lớn.

Trong đó, việc bảo tồn và phát huy giá trị đền Voi Phục được xác định là một nội dung quan trọng trong tổ chức không gian kiến trúc, cảnh quan. Trên cơ sở phân tích hai phương án cơ cấu sử dụng đất, hồ sơ thuyết minh đề xuất lựa chọn phương án thứ hai để tiếp tục nghiên cứu. Phương án này lấy đền Voi Phục làm trung tâm của trục di sản, tổ chức không gian cảnh quan kết nối với quảng trường, ga đường sắt đô thị và hành lang xanh sông Tô Lịch.

Việc dỡ bỏ khu trò chơi cảm giác mạnh gây tiếng ồn gần đền Voi Phục vì vậy không phải hoạt động cải tạo riêng lẻ mà là một phần trong định hướng tổ chức lại tổng thể công viên. Tuy nhiên, để triển khai các đề xuất, cần tiếp tục làm rõ phạm vi các hạng mục phải di dời, phương án sử dụng diện tích sau giải tỏa, giải pháp tổ chức hoạt động vui chơi và yêu cầu bảo vệ cảnh quan di tích.

Đặc biệt, việc cải tạo không gian quanh đền Voi Phục cần bảo đảm tuân thủ các quy định về bảo vệ di sản văn hóa, đồng thời hài hòa giữa nhu cầu sinh hoạt cộng đồng và việc gìn giữ không gian thờ tự. Các nội dung dỡ bỏ khu trò chơi gây tiếng ồn, hình thành quảng trường lễ hội, tăng cường cây xanh và kiểm soát chiều cao công trình quanh đền Voi Phục hiện là những đề xuất trong hồ sơ điều chỉnh quy hoạch, chưa phải phương án đầu tư xây dựng đã được phê duyệt.

Nếu được hoàn thiện và triển khai phù hợp, việc tổ chức lại không gian quanh đền Voi Phục sẽ góp phần bảo vệ cảnh quan di tích, nâng cao chất lượng không gian công cộng và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của một trong những khu vực đặc trưng tại Công viên Thủ Lệ./.