Dịch chuyển năng lượng sạch: Động lực mới cho tăng trưởng kinh tế
BNEWS Không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích, chuyển dịch sang năng lượng sạch đang trở thành yêu cầu sống còn và là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế Việt Nam.
Tại Hội thảo "Năng Lượng Sạch - Động Lực Cho Ngành Cơ Khí Việt Nam" diễn ra sáng ngày 15/10, các chuyên gia và doanh nghiệp đều đồng thuận rằng: Đầu tư vào năng lượng xanh chính là "chìa khóa" để tối ưu hóa chi phí vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh và mở cánh cửa tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Diễn ra trong khuôn khổ MTA Hanoi 2026 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), hội thảo do Informa Markets Việt Nam phối hợp với Tổng hội Cơ khí Việt Nam tổ chức đã tập trung vào bài toán chuyển đổi năng lượng trong sản xuất. Những trao đổi từ doanh nghiệp, ngân hàng và các đơn vị cung cấp giải pháp cho thấy, hiệu quả chuyển đổi cần được tính toán trên cơ sở đặc điểm vận hành, khả năng tài chính và yêu cầu thị trường của từng doanh nghiệp.
PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chương, Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Kim Chi
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Ngọc Chương, Chủ tịch - Tổng hội Cơ khí Việt Nam, nhấn mạnh vai trò nền tảng của ngành cơ khí trong phát triển kinh tế và công nghiệp hóa. Theo ông, ứng dụng năng lượng sạch là giải pháp giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, đáp ứng yêu cầu về môi trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Áp lực "xanh hóa" và bài toán sống còn của ngành cơ khíNhững năm gần đây, áp lực từ tiêu chuẩn Môi trường, Xã hội và Quản trị (ESG) từ các thị trường xuất khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản đang tạo sức ép trực tiếp lên toàn bộ chuỗi cung ứng tại Việt Nam. Ngành cơ khí chế tạo và công nghệ bán dẫn - lĩnh vực đóng vai trò "xương sống" của nền công nghiệp - đang đứng trước một lằn ranh quyết định.
Bên cạnh các tiêu chí truyền thống như giá thành, chất lượng, các tập đoàn quốc tế hiện siết chặt yêu cầu về "dấu chân carbon" trên từng sản phẩm. Doanh nghiệp không chỉ phải minh bạch nguồn năng lượng sử dụng trong sản xuất mà còn phải sẵn sàng cung cấp hệ thống dữ liệu phát thải chi tiết cho đối tác.
Gian hàng của Công ty TNHH RMG Việt Nam tại MTA HANOI 2026. Ảnh: Kim Chi
Đại diện Công ty TNHH RMG Việt Nam, cho biết áp lực chuyển đổi đang đến cùng lúc từ cả chi phí vận hành lẫn yêu cầu thị trường: “Thứ nhất, chi phí tiền điện cấu thành trực tiếp vào giá thành sản phẩm. Thứ hai, xu hướng hiện nay bắt buộc phải đảm bảo rất nhiều yếu tố môi trường xanh đi kèm thì doanh nghiệp mới có thể tham gia vào chuỗi cung ứng của khách hàng".
Đồng quan điểm, đại diện Công ty CP Công nghệ Bán dẫn BBS Latech Việt Nam, nhấn mạnh rằng sự phát triển của công nghệ luôn song hành với các điều kiện môi trường khắt khe hơn: “Doanh nghiệp bắt buộc phải chuẩn bị nguồn lực và năng lực nội tại để thích ứng với những thay đổi này, bởi đây là động lực chính thúc đẩy sự tồn tại của nhà sản xuất trong giai đoạn mới.”
Gian hàng Công ty CP Công nghệ Bán dẫn BBS Latech Việt Nam tại MTA HANOI. Ảnh: Kim Chi
Tuy nhiên, thực tế tại nhiều doanh nghiệp cho thấy, hệ thống dữ liệu về năng lượng và phát thải vẫn còn rất phân tán giữa các phòng, ban và chỉ được thu thập mang tính đối phó khi có yêu cầu báo cáo.
Các chuyên gia khuyến nghị, doanh nghiệp cần bắt đầu bằng việc kiểm kê, đánh giá hiện trạng tiêu thụ năng lượng để xây dựng lộ trình cải thiện dựa trên dữ liệu thực tế thay vì chỉ dừng lại ở mục tiêu xây dựng hình ảnh thương hiệu.
Tối ưu chi phí vận hành: Khi năng lượng sạch biến thành lợi nhuậnNhận thức rõ tầm quan trọng của chuyển dịch xanh, song rào cản lớn nhất khiến khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) e dè chính là gánh nặng vốn đầu tư ban đầu. Việc lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà hay đổi mới dây chuyền công nghệ đòi hỏi nguồn lực tài chính không nhỏ trong khi thời gian thu hồi vốn phụ thuộc nhiều vào quy mô và kế hoạch sản xuất.
Dù vậy, xét trên góc độ quản trị dòng tiền dài hạn, đầu tư cho năng lượng sạch lại là giải pháp hiệu quả giúp tiết giảm chi phí vận hành cốt lõi.Đại diện Công ty TNHH RMG Việt Nam chia sẻ thực tế khi doanh nghiệp chấp nhận bố trí vốn ban đầu cao để tự lắp đặt hệ thống điện mặt trời tại nhà xưởng: “Mức đầu tư ban đầu sẽ cao nhưng doanh nghiệp sẽ không mất chi phí thuê hàng tháng. Đổi lại, chúng tôi tiết kiệm được đáng kể chi phí điện hoạt động, một khoản chi đáng kể trong cơ cấu giá thành sản phẩm”.
Bên cạnh phương án tự đầu tư, hội thảo cũng chỉ ra một hướng đi linh hoạt khác giúp giải bài toán áp lực dòng tiền cho chủ nhà máy: Mô hình hợp tác với nhà đầu tư thứ ba (PPA). Đối tác sẽ chịu trách nhiệm toàn bộ chi phí lắp đặt và vận hành hệ thống năng lượng mặt trời trên mái xưởng, trong khi doanh nghiệp được mua lại nguồn điện sạch này với mức giá ưu đãi hơn so với điện lưới quốc gia.
TS. Lê Hải Hưng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ (IRAT) (ngồi giữa) trao đổi tại Hội thảo. Ảnh: Kim Chi
Ở góc độ chính sách, TS. Lê Hải Hưng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ (IRAT), đặt vấn đề về việc khai thác lượng điện dư tại những cơ sở có diện tích mái lớn và có khả năng đầu tư. Ông kỳ vọng cơ chế chia sẻ, mua bán điện tiếp tục được hoàn thiện để khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà. TS. lê Hải Hưng cho biết: “Trong thời gian tới sẽ có những thông tư, những nghị quyết của Chính phủ tạo ra một hành lang dễ dàng cho việc các chủ hộ có điện mái nhà có thể được chia sẻ, được bán cho các gia đình xung quanh”.
Mô hình này giúp doanh nghiệp giải phóng nguồn vốn ban đầu để tập trung cho máy móc, nguyên vật liệu và hoạt động cốt lõi đồng thời giảm thiểu rủi ro biến động giá điện và rủi ro kỹ thuật trong quá trình khai thác.Khơi thông nguồn vốn tín dụng xanh để tạo đòn bẩy tăng trưởngNguồn vốn được xem là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi xanh. Đối với các đơn vị vừa phải duy trì nhịp độ sản xuất vừa phải nâng cấp công nghệ, sự đồng hành của hệ thống ngân hàng thông qua các gói tín dụng xanh đóng vai trò là "bệ phóng" tài chính đặc biệt quan trọng.
Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám Đốc Ngân hàng TMCP Quân Đội (MB) (người cầm micro) trao đổi tại Hội thảo. Ảnh: Kim Chi
Chia sẻ tại hội thảo, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám Đốc Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), cho biết ngân hàng xác định cơ khí là lĩnh vực đồng hành lâu dài đồng thời phát triển các sản phẩm tài trợ dành cho doanh nghiệp cơ khí và điện mặt trời.
“Hiện tại, MB đang có một gói tín dụng khoảng 10.000 tỷ đồng trong đó hỗ trợ giảm tối đa 1% lãi suất so với các doanh nghiệp thông thường để hỗ trợ chuyển dịch xanh và ESG. Đối với các doanh nghiệp cơ khí, chúng tôi có thể cấp tín chấp lên đến tối đa 30 tỷ đồng”, ông Tuấn thông tin.Theo ông Tuấn, gói tín dụng 10.000 tỷ đồng được triển khai từ nguồn lực riêng của ngân hàng. Mức ưu đãi lãi suất tương ứng giảm tối đa 1 điểm phần trăm so với mức áp dụng cho doanh nghiệp thông thường; việc cấp tín dụng phụ thuộc vào điều kiện và kết quả thẩm định.Đối với dự án điện mặt trời, ngân hàng có thể tài trợ tối đa 70% chi phí đầu tư. Phần vốn còn lại đòi hỏi doanh nghiệp có khả năng tự thu xếp. Đây cũng là yếu tố được xem xét khi đánh giá năng lực triển khai dự án.Dù nguồn vốn ưu đãi đã sẵn sàng, đại diện MB cũng lưu ý việc tiếp cận vốn gắn liền với chất lượng chuẩn bị phương án đầu tư của doanh nghiệp. Ba yếu tố cốt lõi được định chế tài chính xem xét khi thẩm định bao gồm: Tính minh bạch về pháp lý và kinh nghiệm quản trị; Năng lực tài chính đối ứng (tối thiểu 30%); và Khả năng tạo dòng tiền khả thi từ dự án. Về phía doanh nghiệp, đại diện Công ty BBS Latech Việt Nam bày tỏ mong muốn các cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và ban hành những hướng dẫn cụ thể giúp doanh nghiệp dễ dàng tuân thủ chuẩn mực ngay từ đầu từ đó tối ưu hóa quá trình tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi. Chuyển dịch sang năng lượng sạch không còn là bài toán riêng lẻ về chi phí hay kỹ thuật mà đã trở thành chỉ số đo lường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Khi bài toán đầu tư được tính toán cặn kẽ đi cùng sự tiếp sức kịp thời từ dòng vốn tín dụng xanh và tư duy quản trị bài bản, quá trình "xanh hóa" sẽ thực sự trở thành động lực bứt phá mới, đóng góp tích cực vào sự tăng trưởng bền vững của nền kinh tế Việt Nam.Tin liên quan
